Samenvatting nutrition 3.1
Week 1 overgewicht en obesitas
Wat gebeurd er wereldwijd en op nationaal niveau in de behandeling van overgewicht en op het
gebied van preventie?
Richtlijnen, organisaties, toestandkoming;
- WHO
- European Charter on Counteracting Obesity
- European Association for the Study of Obesity (EASO)
De WHO is op wereldniveau de organisatie die bepaald waar op gefocust moet worden. Vanuit de
WHO zijn er europese lidstaten aangesloten hieruit is de European Charter on Counteracting Obesity
uit voortgekomen en vervolgens komt daar een actieplan uit. Alle interventies die bedacht worden,
worden gebundeld in een database zodat verschillende landen kunnen leren van de andere landen.
De EASO is in het leven geroepen om meer bekendheid te creëren. Zij stimuleren onderzoek naar
obesitas, hierbij zijn onderzoekers, artsen en patiënten etc. betrokken. Dit alles is verder vertaald
naar nationaal niveau.
In Nederland is er de JGZ- richtlijn Overgewicht, dit is voor jongeren. De huisartsen hebben ook een
gezamenlijke richtlijn en dan is er nog de zorgstandaard obesitas. Deze richtlijnen worden steeds
geupdatd. Veel landen hebben een eigen actieplan. Frankrijk is gestart met de EPODE- aanpak.
Het Nationaal preventieakkoord is in Nederland het belangrijkste akkoord. Dit is opgezet door
minister Blokhuis in 2018. De helft van Nederland is te zwaar, het streven is om in 2040 nog maar 38
procent van de mensen overgewicht heeft, en een halvering van het aantal mensen met obesitas. De
gezonde schoolkantine is onderdeel van dit akkoord. Vanuit de industrie is opgelegd om het aantal
suiker in frisdranken te verlagen, ook in melkdranken met suiker erin. De schijf van 5 moet ook
bekender worden staat in het akkoord. Ze zijn ook bezig met een nieuwe voedselkeuze logo. In het
preventie akkoord staat ook iets over beschikbaarheid en het mogelijk maken dat iedereen kan
sporten. Sinds januari dit jaar is de gecombineerde leefstijlinterventie vergoedt in de
basisverzekering. Dit alles wordt verder vertaald in concrete verbeterpunten zoals de
watertappunten. Er is in 2018 besloten dat er in Amsterdam kinder marketing verboden wordt.
De obesogene omgeving;
De omgeving bevordert overmatige energie inname en bewegingsarmoede en daarmee het ontstaan
van obesitas.
- Fysieke omgeving; alles wat beschikbaar is, bijvoorbeeld aan beweging maar ook
bijvoorbeeld voorlichting.
- Economische omgeving; de beschikbaarheid van voedsel, vooral met geld.
- Politieke omgeving; heeft alles te maken met regelgeving rondom voeding.
- Sociaal culturele omgeving; de normen en waarden, wat is in jouw omgeving gebruikelijk.
1
, Het begint bij de persoon zelf,
maar diegene woont met andere
personen die ook invloed
uitoefenen. Daarnaast zijn andere
factoren school, werk, sport en
zorg. Daarnaast speelt de
gemeente en regio ook een
belangrijke rol. Er wordt heel vaak
gedacht aan meer bewegen en
minder eten maar er zijn veel
meer factoren waarmee rekening
gehouden moet worden, slaap,
welzijn, opleiding, inkomen, roken
, medicijnen etc.
Welke preventieprogramma’s zijn er op het gebied van overgewicht en obesitas in Nederland?
Door de RIVM erkende interventies;
1. Cool; voor mensen met overgewicht en obesitas die willen afvallen en daarmee kiezen voor
individuele begeleiding inclusief groepscursussen. De thema’s zijn voeding, beweging, slaap
en management.
2. Beweegkuur; is al een oud programma die gericht is op inactieve mensen met overgewicht,
de beweegprogramma’s zijn aangepast op wat deze mensen kunnen, het is moeilijk om te
bewegen als je veel weegt. Dus moeten deze mensen op een andere manier in beweging
gebracht worden.
3. Slimmer; gericht op mensen met risico op diabetes type 2 zodat dit voorkomen kan worden
bij mensen met overgewicht,
Deze worden vergoedt door de basisverzekering; de gecombineerde leefstijlinterventies.
Naast die interventies programma’s is er ook een landelijk model. Hoe eet, beweegt, slaapt de
patiënt. De kenmerken van het gezin en de levensstijl van kind en rest van het gezin, er wordt dus
nooit gekeken naar het kind alleen. Iedereen die
eromheen staat wordt betrokken hierbij. Denk
hierbij aan het gezin maar ook de jeugdarts,
diëtist en de fysio etc. hier wordt een heel plan
uitgerold waarbij de professionals en het gezin
betrokken zijn, je bent samen verantwoordelijk.
2
, Wat doet de industrie en hoe zit het met de marketing?
De portie groote is flink toegenomen de laatste jaren en dit speelt een grote rol bij overgewicht.
Bijvoorbeeld; in 1974 was een zak wokkels nog 60 gram en in 2008 was dit al toegenomen naar 110
gram. Grotere porties maakt dat we meer eten.
Ook is suiker veel in het nieuws. Er wordt gezegd dat suiker vergif en verslavend is, dit is echter niet
waar. Wel is suiker een probleem, de aanbeveling is niet meer dan zes klontjes per dag ( dat is niet
meer dan 5 energieprocent).
De term light is ook niet bekend bij Nederland. Light betekend dat er 33% of meer dan 33% minder
suiker, zout etc. minder inzit. Maar vaak wordt er dan meer vet aan toegevoegd. Marketing speelt
daar op in.
Nudging gaat over iemand een duwtje in de rug geven naar de goede richting. Voorbeeld in de
frisdranktaks of de gezonde producten vooraan leggen en de ongezonde producten minder in het
zicht zetten. RMO (Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling) zegt ‘het duwtje in de goede richting’
‘mensen weerbaarder maken tegen verleidingen die niet in overeenstemming zijn met hun eigen
waarden en doelen’.
Ook de industrialisatie heeft invloed. De beschikbaarheid van apparatuur neemt toe waardoor en
minder arbeidsintensieve banen zijn. Ook nemen mensen vaker de auto naar het werk waardoor er
minder beweging is.
DUS;
- verlagen hoeveelheid vet, suiker en zout in bewerkt voedsel
- gezonde voeding beschikbaar en betaalbaar voor iedereen
- beperkte marketing voor voedingsmiddelen die veel suiker, zout en vet bevatten, in het
bijzonder voor producten voor kinderen en tieners
- ervoor zorgen dat gezonde keuzes gemaakt kunnen worden en bewegen wordt gestimuleerd
op het werk
week 2 voedingstrend
voedsellabyrint wordt alleen maar groter
- afzetten tegen een basisvoedingsmiddel
- selectief uit de literatut onderzoeken halen die dit ondersteunen
- alternatief aanprijzen
Trend ontwikkelingslijn, bijvoorbeeld; vegan, ketogeen dieet
Hypes iets nieuws dat tijdelijk sterk de aandacht trekt, maar weinig voorstelt. Bijvooebeeld;
suoerfoods, kokosolie
Een voedseltrend/hype draait vaak om een dieet, voedingsmiddel og een bijzonder voedingspatroon
dat opeen veel aandacht krijgt in de media.
5 kenmerken van indelen van trends;
1) het vermijden van bepaalde voedingsstoffen of
Bestanddelen. Bijvoorbeeld Vetbeperkt (ornish) KH arm (Atkins) EN-(weight watchers)
2) het vermijden van complete productgroepen bv; Brooddieet, veganistisch, vegetarisch
3) minder bewerkt en meer natuurlijk voedsel consumeren ; Paleo dieet, mediterraan, clean label
3
Week 1 overgewicht en obesitas
Wat gebeurd er wereldwijd en op nationaal niveau in de behandeling van overgewicht en op het
gebied van preventie?
Richtlijnen, organisaties, toestandkoming;
- WHO
- European Charter on Counteracting Obesity
- European Association for the Study of Obesity (EASO)
De WHO is op wereldniveau de organisatie die bepaald waar op gefocust moet worden. Vanuit de
WHO zijn er europese lidstaten aangesloten hieruit is de European Charter on Counteracting Obesity
uit voortgekomen en vervolgens komt daar een actieplan uit. Alle interventies die bedacht worden,
worden gebundeld in een database zodat verschillende landen kunnen leren van de andere landen.
De EASO is in het leven geroepen om meer bekendheid te creëren. Zij stimuleren onderzoek naar
obesitas, hierbij zijn onderzoekers, artsen en patiënten etc. betrokken. Dit alles is verder vertaald
naar nationaal niveau.
In Nederland is er de JGZ- richtlijn Overgewicht, dit is voor jongeren. De huisartsen hebben ook een
gezamenlijke richtlijn en dan is er nog de zorgstandaard obesitas. Deze richtlijnen worden steeds
geupdatd. Veel landen hebben een eigen actieplan. Frankrijk is gestart met de EPODE- aanpak.
Het Nationaal preventieakkoord is in Nederland het belangrijkste akkoord. Dit is opgezet door
minister Blokhuis in 2018. De helft van Nederland is te zwaar, het streven is om in 2040 nog maar 38
procent van de mensen overgewicht heeft, en een halvering van het aantal mensen met obesitas. De
gezonde schoolkantine is onderdeel van dit akkoord. Vanuit de industrie is opgelegd om het aantal
suiker in frisdranken te verlagen, ook in melkdranken met suiker erin. De schijf van 5 moet ook
bekender worden staat in het akkoord. Ze zijn ook bezig met een nieuwe voedselkeuze logo. In het
preventie akkoord staat ook iets over beschikbaarheid en het mogelijk maken dat iedereen kan
sporten. Sinds januari dit jaar is de gecombineerde leefstijlinterventie vergoedt in de
basisverzekering. Dit alles wordt verder vertaald in concrete verbeterpunten zoals de
watertappunten. Er is in 2018 besloten dat er in Amsterdam kinder marketing verboden wordt.
De obesogene omgeving;
De omgeving bevordert overmatige energie inname en bewegingsarmoede en daarmee het ontstaan
van obesitas.
- Fysieke omgeving; alles wat beschikbaar is, bijvoorbeeld aan beweging maar ook
bijvoorbeeld voorlichting.
- Economische omgeving; de beschikbaarheid van voedsel, vooral met geld.
- Politieke omgeving; heeft alles te maken met regelgeving rondom voeding.
- Sociaal culturele omgeving; de normen en waarden, wat is in jouw omgeving gebruikelijk.
1
, Het begint bij de persoon zelf,
maar diegene woont met andere
personen die ook invloed
uitoefenen. Daarnaast zijn andere
factoren school, werk, sport en
zorg. Daarnaast speelt de
gemeente en regio ook een
belangrijke rol. Er wordt heel vaak
gedacht aan meer bewegen en
minder eten maar er zijn veel
meer factoren waarmee rekening
gehouden moet worden, slaap,
welzijn, opleiding, inkomen, roken
, medicijnen etc.
Welke preventieprogramma’s zijn er op het gebied van overgewicht en obesitas in Nederland?
Door de RIVM erkende interventies;
1. Cool; voor mensen met overgewicht en obesitas die willen afvallen en daarmee kiezen voor
individuele begeleiding inclusief groepscursussen. De thema’s zijn voeding, beweging, slaap
en management.
2. Beweegkuur; is al een oud programma die gericht is op inactieve mensen met overgewicht,
de beweegprogramma’s zijn aangepast op wat deze mensen kunnen, het is moeilijk om te
bewegen als je veel weegt. Dus moeten deze mensen op een andere manier in beweging
gebracht worden.
3. Slimmer; gericht op mensen met risico op diabetes type 2 zodat dit voorkomen kan worden
bij mensen met overgewicht,
Deze worden vergoedt door de basisverzekering; de gecombineerde leefstijlinterventies.
Naast die interventies programma’s is er ook een landelijk model. Hoe eet, beweegt, slaapt de
patiënt. De kenmerken van het gezin en de levensstijl van kind en rest van het gezin, er wordt dus
nooit gekeken naar het kind alleen. Iedereen die
eromheen staat wordt betrokken hierbij. Denk
hierbij aan het gezin maar ook de jeugdarts,
diëtist en de fysio etc. hier wordt een heel plan
uitgerold waarbij de professionals en het gezin
betrokken zijn, je bent samen verantwoordelijk.
2
, Wat doet de industrie en hoe zit het met de marketing?
De portie groote is flink toegenomen de laatste jaren en dit speelt een grote rol bij overgewicht.
Bijvoorbeeld; in 1974 was een zak wokkels nog 60 gram en in 2008 was dit al toegenomen naar 110
gram. Grotere porties maakt dat we meer eten.
Ook is suiker veel in het nieuws. Er wordt gezegd dat suiker vergif en verslavend is, dit is echter niet
waar. Wel is suiker een probleem, de aanbeveling is niet meer dan zes klontjes per dag ( dat is niet
meer dan 5 energieprocent).
De term light is ook niet bekend bij Nederland. Light betekend dat er 33% of meer dan 33% minder
suiker, zout etc. minder inzit. Maar vaak wordt er dan meer vet aan toegevoegd. Marketing speelt
daar op in.
Nudging gaat over iemand een duwtje in de rug geven naar de goede richting. Voorbeeld in de
frisdranktaks of de gezonde producten vooraan leggen en de ongezonde producten minder in het
zicht zetten. RMO (Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling) zegt ‘het duwtje in de goede richting’
‘mensen weerbaarder maken tegen verleidingen die niet in overeenstemming zijn met hun eigen
waarden en doelen’.
Ook de industrialisatie heeft invloed. De beschikbaarheid van apparatuur neemt toe waardoor en
minder arbeidsintensieve banen zijn. Ook nemen mensen vaker de auto naar het werk waardoor er
minder beweging is.
DUS;
- verlagen hoeveelheid vet, suiker en zout in bewerkt voedsel
- gezonde voeding beschikbaar en betaalbaar voor iedereen
- beperkte marketing voor voedingsmiddelen die veel suiker, zout en vet bevatten, in het
bijzonder voor producten voor kinderen en tieners
- ervoor zorgen dat gezonde keuzes gemaakt kunnen worden en bewegen wordt gestimuleerd
op het werk
week 2 voedingstrend
voedsellabyrint wordt alleen maar groter
- afzetten tegen een basisvoedingsmiddel
- selectief uit de literatut onderzoeken halen die dit ondersteunen
- alternatief aanprijzen
Trend ontwikkelingslijn, bijvoorbeeld; vegan, ketogeen dieet
Hypes iets nieuws dat tijdelijk sterk de aandacht trekt, maar weinig voorstelt. Bijvooebeeld;
suoerfoods, kokosolie
Een voedseltrend/hype draait vaak om een dieet, voedingsmiddel og een bijzonder voedingspatroon
dat opeen veel aandacht krijgt in de media.
5 kenmerken van indelen van trends;
1) het vermijden van bepaalde voedingsstoffen of
Bestanddelen. Bijvoorbeeld Vetbeperkt (ornish) KH arm (Atkins) EN-(weight watchers)
2) het vermijden van complete productgroepen bv; Brooddieet, veganistisch, vegetarisch
3) minder bewerkt en meer natuurlijk voedsel consumeren ; Paleo dieet, mediterraan, clean label
3
