Samenvatting Positieve Psychologie en Ontwikkeling
Collegejaar 2025-2025, vakcode 441086-B-6, gegeven door Dr. Yasemin Erbas.
Inhoud
Hoorcollege 1: Een introductie in de Positieve Psychologie................................................................3
Wat is positieve psychologie?.........................................................................................................3
Wat zijn de belangrijke thema’s in de positieve psychologie?........................................................3
De geschiedenis van de positieve psychologie en welbevinden.....................................................4
Hoorcollege 2: Emoties.......................................................................................................................6
Wat zijn emoties?...........................................................................................................................6
De Broaden & Build theorie van positieve emoties........................................................................7
Positieve emoties gedurende de levensloop..................................................................................8
Sterke punten: hoe we handelen beïnvloedt hoe we ons voelen...................................................9
Hoorcollege 3: Subjectief welbevinden.............................................................................................11
Wat is subjectief welbevinden en waarom is het belangrijk?.......................................................11
Het meten van subjectief welbevinden........................................................................................11
Stabiliteit van subjectief welbevinden..........................................................................................12
Predictoren van subjectief welbevinden.......................................................................................12
De donkere kant van subjectief welbevinden...............................................................................14
Hoorcollege 4: Liefde........................................................................................................................15
Biologische factoren.....................................................................................................................15
Wat creëert aantrekkingskracht?..................................................................................................15
Wat voorspelt relatietevredenheid en stabiliteit?........................................................................15
De levenscyclus van een gezin......................................................................................................16
Uitmuntendheid: passie en grit....................................................................................................18
Hoorcollege 5: Vrijetijdsbesteding, flow, savoring enpiekprestaties.................................................19
Vrijetijdsbesteding en welbevinden..............................................................................................19
Kenmerken van flow.....................................................................................................................19
Flow en subjectief welbevinden...................................................................................................20
Savoring........................................................................................................................................20
Piekprestaties...............................................................................................................................21
Hoorcollege 6: Positieve gezondheid................................................................................................23
Wat is positieve gezondheid?.......................................................................................................23
Welke psychologische factoren zijn belangrijk voor gezondheid?.................................................23
Hardiness (taaiheid)......................................................................................................................25
1
, Positieve coping............................................................................................................................25
Hoorcollege 7: Optimaal welbevinden en levensloopontwikkeling..................................................27
Wat is motivatie en de zelf-determinatie theorie?.......................................................................27
Wijsheid en welbevinden..............................................................................................................27
Existentialisme en authenticiteit...................................................................................................28
Authenticiteit................................................................................................................................29
Carl Rogers’ ‘fully functioning person’..........................................................................................29
Zelf-actualisatie en Maslow’s hierarchie van behoeften...............................................................29
Modellen van levensloopontwikkeling.........................................................................................30
Individuele verschillen in levensloopontwikkeling........................................................................30
Aanpassing aan moeilijke levensgebeurtenissen..........................................................................31
Hoorcollege 8: Successful aging........................................................................................................33
Why should we care?....................................................................................................................33
What happens in old age?............................................................................................................33
What is successful aging?.............................................................................................................33
What gives purpose in life?...........................................................................................................35
How do you find purpose?............................................................................................................36
Why should we promote ‘successful’ aging?................................................................................36
Hoorcollege 9: Positieve psychologie interventies deel I..................................................................37
Strengths interventions................................................................................................................37
Positieve psychologie interventies................................................................................................38
Kritische reflectie op effectiviteit van PPI’s...................................................................................40
Hoorcollege 10: Mindfulness-based interventions...........................................................................41
Wat is mindfulness?......................................................................................................................41
Welk bewijs is er voor mindfulness-based interventies?..............................................................41
Wat zijn de werkingsmechanismen?.............................................................................................41
Hoorcollege 11: Positive intstitutions...............................................................................................43
Why are positive institutions an element of positive psychology?...............................................43
What are institutions?..................................................................................................................43
What are positive institutions?.....................................................................................................43
How do positive institutions come about?...................................................................................44
2
,Hoorcollege 1: Een introductie in de Positieve Psychologie
Wat is positieve psychologie?
Positieve psychologie = de wetenschappelijke studie naar dat
wat individuen en communities laat floreren. Het is een
combinatie van sociale, klinische en persoonlijkheidspsychologie
en wordt steeds meer in andere stromingen geïntegreerd.
Wat zijn de belangrijke thema’s in de positieve
psychologie?
Drie brede domeinen van menselijke ervaringen
Positieve subjectieve states = vluchtig, niet stabiel. Denk aan emoties.
Positieve individuele karaktertrekken (traits) = stabieler dan states, kan fluctueren maar
meer op de lange termijn. Denk aan creativiteit, deugden, persoonlijkheid, etc.
Positieve instituties (hc11) = maatschappelijk-/groepsniveau, de context waarin mensen zich
bevinden. Denk aan school, familie, religie, werk, etc.
‘the Good Life’ (volgens het boek)
Positieve psychologie houdt zich bezig met hoe je ‘the Good Life’ na kan streven. Dit is een
combinatie van de volgende drie punten met daarbij beschreven mogelijke vaardigheden die nodig
zijn om die punten te cultiveren:
Positieve connecties met anderen
o Vermogen om lief te hebben
o Altruïsme
o Vermogen om te vergeven
o Aanwezigheid van spirituele connecties (=diepere betekenis en doel)
Positieve individuele karaktertrekken
o Integriteit
o Vermogen om te spelen en creatief te zijn
o Deugden (bijv. moed of nederigheid)
Life regulation qualities
o Gevoel van autonomie
o Hoge mate van zelfcontrole
o Aanwezigheid van wijsheid als gids voor gedrag
Flourishing/floreren
Positieve psychologie kijkt naar hoe men voorbij een neutrale staat naar een florerende staat kunnen
komen.
Complete mental health model = mentale gezondheid is niet alleen de afwezigheid van mentale
ziekte, maar ook de aanwezigheid van hoog emotioneel, psychologisch en sociaal welzijn (Keyes &
Lopez, 2000). Het dimensionele model kijkt naar waar mensen zich bevinden op twee assen:
3
, (emotionele, psychologische en sociale) welzijn en mentale ziekte. Daar komen vier mentale
toestanden uit:
Flourishing (bloeiend): Hoge niveaus van welzijn en lage mentale ziekte. Dit wordt
beschouwd als "complete mental health".
Struggling (worstelend): Hoge niveaus van welzijn, maar ook een hoge mate van mentale
ziekte.
Languishing (kwijnend): Lage niveaus van welzijn en weinig mentale ziekte, wat kan leiden tot
passiviteit of ontevredenheid.
Floundering (ten onder gaan): Lage niveaus van welzijn en hoge mentale ziekte, wat een
ernstig risico op psychische problemen inhoudt.
Belangrijk is dat dit voor elke soort welzijn bekeken kan worden, wat het een driedimensionaal model
maakt. Een individu floreert als diegene op alle domeinen van welzijn optimaal functioneert.
Belang van positieve emoties
! positieve en negatieve emoties zijn onafhankelijk, niet tegenpolen !
Positieve emoties zijn mogelijk zelfs belangrijker in behandelingen van depressie dan negatieve
emoties. Een verbetering in positieve emoties lokt een verbetering in negatieve emoties uit, in plaats
van het omgekeerde.
Anhedonie = een gevoel van lusteloosheid, je voelt je altijd ’meh’, los van de situatie waar je je in
bevindt. je hebt een gebrek aan positieve emoties.
De geschiedenis van de positieve psychologie en welbevinden
Grieken
Hedonisme = plezier is het belangrijkste doel om na te streven, en dan vooral nog de sensorische
dingen: eten, drinken, seks. Je probeert actief negatieve ervaringen te vermijden.
Aristoteles
Eudaimonie = een reactie op het hedonisme, een staat van betekenis, zelf-realisatie, floreren,
volledigheid en ‘enduring joy’.
Aristoteles dacht dat het herkennen en cultiveren van ons aangeboren potentieel tot geluk kan
leiden. Hierbij is het wel van belang dat je op zoek gaat naar de golden mean = de ‘gouden
middenweg’ van je deugden. Te veel en te weinig is allebei niet goed.
4
Collegejaar 2025-2025, vakcode 441086-B-6, gegeven door Dr. Yasemin Erbas.
Inhoud
Hoorcollege 1: Een introductie in de Positieve Psychologie................................................................3
Wat is positieve psychologie?.........................................................................................................3
Wat zijn de belangrijke thema’s in de positieve psychologie?........................................................3
De geschiedenis van de positieve psychologie en welbevinden.....................................................4
Hoorcollege 2: Emoties.......................................................................................................................6
Wat zijn emoties?...........................................................................................................................6
De Broaden & Build theorie van positieve emoties........................................................................7
Positieve emoties gedurende de levensloop..................................................................................8
Sterke punten: hoe we handelen beïnvloedt hoe we ons voelen...................................................9
Hoorcollege 3: Subjectief welbevinden.............................................................................................11
Wat is subjectief welbevinden en waarom is het belangrijk?.......................................................11
Het meten van subjectief welbevinden........................................................................................11
Stabiliteit van subjectief welbevinden..........................................................................................12
Predictoren van subjectief welbevinden.......................................................................................12
De donkere kant van subjectief welbevinden...............................................................................14
Hoorcollege 4: Liefde........................................................................................................................15
Biologische factoren.....................................................................................................................15
Wat creëert aantrekkingskracht?..................................................................................................15
Wat voorspelt relatietevredenheid en stabiliteit?........................................................................15
De levenscyclus van een gezin......................................................................................................16
Uitmuntendheid: passie en grit....................................................................................................18
Hoorcollege 5: Vrijetijdsbesteding, flow, savoring enpiekprestaties.................................................19
Vrijetijdsbesteding en welbevinden..............................................................................................19
Kenmerken van flow.....................................................................................................................19
Flow en subjectief welbevinden...................................................................................................20
Savoring........................................................................................................................................20
Piekprestaties...............................................................................................................................21
Hoorcollege 6: Positieve gezondheid................................................................................................23
Wat is positieve gezondheid?.......................................................................................................23
Welke psychologische factoren zijn belangrijk voor gezondheid?.................................................23
Hardiness (taaiheid)......................................................................................................................25
1
, Positieve coping............................................................................................................................25
Hoorcollege 7: Optimaal welbevinden en levensloopontwikkeling..................................................27
Wat is motivatie en de zelf-determinatie theorie?.......................................................................27
Wijsheid en welbevinden..............................................................................................................27
Existentialisme en authenticiteit...................................................................................................28
Authenticiteit................................................................................................................................29
Carl Rogers’ ‘fully functioning person’..........................................................................................29
Zelf-actualisatie en Maslow’s hierarchie van behoeften...............................................................29
Modellen van levensloopontwikkeling.........................................................................................30
Individuele verschillen in levensloopontwikkeling........................................................................30
Aanpassing aan moeilijke levensgebeurtenissen..........................................................................31
Hoorcollege 8: Successful aging........................................................................................................33
Why should we care?....................................................................................................................33
What happens in old age?............................................................................................................33
What is successful aging?.............................................................................................................33
What gives purpose in life?...........................................................................................................35
How do you find purpose?............................................................................................................36
Why should we promote ‘successful’ aging?................................................................................36
Hoorcollege 9: Positieve psychologie interventies deel I..................................................................37
Strengths interventions................................................................................................................37
Positieve psychologie interventies................................................................................................38
Kritische reflectie op effectiviteit van PPI’s...................................................................................40
Hoorcollege 10: Mindfulness-based interventions...........................................................................41
Wat is mindfulness?......................................................................................................................41
Welk bewijs is er voor mindfulness-based interventies?..............................................................41
Wat zijn de werkingsmechanismen?.............................................................................................41
Hoorcollege 11: Positive intstitutions...............................................................................................43
Why are positive institutions an element of positive psychology?...............................................43
What are institutions?..................................................................................................................43
What are positive institutions?.....................................................................................................43
How do positive institutions come about?...................................................................................44
2
,Hoorcollege 1: Een introductie in de Positieve Psychologie
Wat is positieve psychologie?
Positieve psychologie = de wetenschappelijke studie naar dat
wat individuen en communities laat floreren. Het is een
combinatie van sociale, klinische en persoonlijkheidspsychologie
en wordt steeds meer in andere stromingen geïntegreerd.
Wat zijn de belangrijke thema’s in de positieve
psychologie?
Drie brede domeinen van menselijke ervaringen
Positieve subjectieve states = vluchtig, niet stabiel. Denk aan emoties.
Positieve individuele karaktertrekken (traits) = stabieler dan states, kan fluctueren maar
meer op de lange termijn. Denk aan creativiteit, deugden, persoonlijkheid, etc.
Positieve instituties (hc11) = maatschappelijk-/groepsniveau, de context waarin mensen zich
bevinden. Denk aan school, familie, religie, werk, etc.
‘the Good Life’ (volgens het boek)
Positieve psychologie houdt zich bezig met hoe je ‘the Good Life’ na kan streven. Dit is een
combinatie van de volgende drie punten met daarbij beschreven mogelijke vaardigheden die nodig
zijn om die punten te cultiveren:
Positieve connecties met anderen
o Vermogen om lief te hebben
o Altruïsme
o Vermogen om te vergeven
o Aanwezigheid van spirituele connecties (=diepere betekenis en doel)
Positieve individuele karaktertrekken
o Integriteit
o Vermogen om te spelen en creatief te zijn
o Deugden (bijv. moed of nederigheid)
Life regulation qualities
o Gevoel van autonomie
o Hoge mate van zelfcontrole
o Aanwezigheid van wijsheid als gids voor gedrag
Flourishing/floreren
Positieve psychologie kijkt naar hoe men voorbij een neutrale staat naar een florerende staat kunnen
komen.
Complete mental health model = mentale gezondheid is niet alleen de afwezigheid van mentale
ziekte, maar ook de aanwezigheid van hoog emotioneel, psychologisch en sociaal welzijn (Keyes &
Lopez, 2000). Het dimensionele model kijkt naar waar mensen zich bevinden op twee assen:
3
, (emotionele, psychologische en sociale) welzijn en mentale ziekte. Daar komen vier mentale
toestanden uit:
Flourishing (bloeiend): Hoge niveaus van welzijn en lage mentale ziekte. Dit wordt
beschouwd als "complete mental health".
Struggling (worstelend): Hoge niveaus van welzijn, maar ook een hoge mate van mentale
ziekte.
Languishing (kwijnend): Lage niveaus van welzijn en weinig mentale ziekte, wat kan leiden tot
passiviteit of ontevredenheid.
Floundering (ten onder gaan): Lage niveaus van welzijn en hoge mentale ziekte, wat een
ernstig risico op psychische problemen inhoudt.
Belangrijk is dat dit voor elke soort welzijn bekeken kan worden, wat het een driedimensionaal model
maakt. Een individu floreert als diegene op alle domeinen van welzijn optimaal functioneert.
Belang van positieve emoties
! positieve en negatieve emoties zijn onafhankelijk, niet tegenpolen !
Positieve emoties zijn mogelijk zelfs belangrijker in behandelingen van depressie dan negatieve
emoties. Een verbetering in positieve emoties lokt een verbetering in negatieve emoties uit, in plaats
van het omgekeerde.
Anhedonie = een gevoel van lusteloosheid, je voelt je altijd ’meh’, los van de situatie waar je je in
bevindt. je hebt een gebrek aan positieve emoties.
De geschiedenis van de positieve psychologie en welbevinden
Grieken
Hedonisme = plezier is het belangrijkste doel om na te streven, en dan vooral nog de sensorische
dingen: eten, drinken, seks. Je probeert actief negatieve ervaringen te vermijden.
Aristoteles
Eudaimonie = een reactie op het hedonisme, een staat van betekenis, zelf-realisatie, floreren,
volledigheid en ‘enduring joy’.
Aristoteles dacht dat het herkennen en cultiveren van ons aangeboren potentieel tot geluk kan
leiden. Hierbij is het wel van belang dat je op zoek gaat naar de golden mean = de ‘gouden
middenweg’ van je deugden. Te veel en te weinig is allebei niet goed.
4
