Ziekteleerboek Diergeneeskunde Sophie Stuart
POCKET EDITION ZIEKTELEER
BB, HH, DI, CR, SE, NZA, NU, AW, HBS, VP, LO, OA
In deze pocketeditie staan alleen alle aandoeningen. Alle achtergrondinformatie is eruit verwijderd, om te zorgen dat het een POCKET editie wordt.
Wanneer een aandoening meer informatie verijst is het dus van belang dat er zelfstandig terug gezocht wordt naar de achtergrondinformatie vanuit HC’s,
WC’s, PR’s en de boeken.
1
, Ziekteleerboek Diergeneeskunde Sophie Stuart
BLOED & BLOEDVORMENDE ORGANEN
1. Anemie................................................................................................................................................. 30
Pathofysiologie anemie ...................................................................................................................................... 30
Verschijnselen ................................................................................................................................................ 30
Bloedverlies Acuut bloedverlies ...................................................................................................................... 31
Subacuut en chronisch bloedverlies ............................................................................................................. 31
Hemolyse ....................................................................................................................................................... 31
Etiologie en pathogenese ............................................................................................................................. 31
Gestoorde erytropoëse ................................................................................................................................... 31
Secundaire non-regeneratieve anemie (SNRA) ................................................................................................. 32
Aanpak in de praktijk .......................................................................................................................................... 32
Aandoeningen die gepaard gaan met bloedverlies ............................................................................................... 33
Aandoeningen die gepaard gaan met hemolyse ................................................................................................... 33
Hemotrope mycoplasma-infecties .................................................................................................................. 33
Babesiose ...................................................................................................................................................... 33
Piroplasmose ................................................................................................................................................. 33
Infectieuze anemie ......................................................................................................................................... 33
Isoerythrolysis neonatalis (IN) ......................................................................................................................... 34
Idiopathische immuungemedieerde hemolyse ................................................................................................. 34
Intoxicatie Hemolyse door overmatige wateropname ....................................................................................... 34
Nitraat/nitrietintoxicatie rund ....................................................................................................................... 34
Hemolyse door uien en planten .................................................................................................................. 34
Sulfamidenintoxicatie bij pluimvee ............................................................................................................ 34
Koperstapeling ............................................................................................................................................... 35
Anemieën door gestoorde erytropoëse ............................................................................................................... 35
IJzergebrekanemieën ...................................................................................................................................... 35
varken ......................................................................................................................................................... 35
Rund ........................................................................................................................................................... 35
hond en de kat ............................................................................................................................................. 35
Infectieuze anemie pluimvee .............................................................................................................................. 35
Leishmaniose hond ........................................................................................................................................... 36
2. Leukocyten afwijkingen ........................................................................................................................ 36
Fysiologie van leukocyten .................................................................................................................................. 36
De granulo(cyto)poëse ....................................................................................................................................... 36
monocytopoëse ................................................................................................................................................ 36
lymfopoëse ....................................................................................................................................................... 36
Invloed van stress en glucocorticoïden ............................................................................................................... 37
3. Hemorragische diathese (HD) ............................................................................................................... 37
Fysiologie van de hemostase .............................................................................................................................. 37
De bloedvatwand............................................................................................................................................ 37
De bloedplaatjes ............................................................................................................................................ 37
De Von Willebrand factor (vWf) ........................................................................................................................ 38
Het stollingsmechanisme .................................................................................................................................. 38
De intrinsieke stolling...................................................................................................................................... 38
De extrinsieke stolling ..................................................................................................................................... 38
De gemeenschappelijke stollingsweg .............................................................................................................. 38
De fibrinolyse ................................................................................................................................................. 38
Natuurlijke anticoagulantia ............................................................................................................................. 38
De interactie tussen de hemostatische mechanismen ..................................................................................... 38
De pathofysiologie van de hemostase ................................................................................................................. 39
2
,Ziekteleerboek Diergeneeskunde Sophie Stuart
Storingen in de primaire hemostase .................................................................................................................... 39
Trombopenie .................................................................................................................................................. 39
Immuungemedieerde afbraak van trombocyten: Thrombocytopenia purpura bij het varken ............................ 39
Immuungemedieerde trombopenie (ITP) bij de hond en de kat ....................................................................... 39
trombocytopathie ........................................................................................................................................... 39
Trombocytopathie als gevolg van het gebruik van NSAID’s ............................................................................. 39
Vaatwandafwijkingen ................................................................................................................................... 39
Ziekte van Von Willebrand ............................................................................................................................ 40
Storingen in de secundaire hemostase Hemofilie ............................................................................................... 40
Verkregen stollingsstoornissen ....................................................................................................................... 40
Storingen in primaire en secundaire hemostase Diffuse intravasale stolling (DIS) .................................................. 40
De klinische gevolgen van HD ............................................................................................................................. 40
4. Aandoeningen van de lymfoïde organen ................................................................................................. 40
Lymfeknopen .................................................................................................................................................... 40
Reactiepatroon van lymfeknopen .................................................................................................................... 41
Lymfoïde hyperplasie (reactieve hyperplasie) ................................................................................................ 41
Lymfadenitis ................................................................................................................................................ 41
Aanvullende diagnostiek lymfadenopathie ....................................................................................................... 41
DDx van lymfadenopathie ............................................................................................................................... 41
Infectieziekten die samengaan met lymfadenitis .............................................................................................. 41
Miltvuur – antrax .......................................................................................................................................... 41
Pseudotuberculose...................................................................................................................................... 42
Milt ................................................................................................................................................................... 42
Miltvergroting - splenomegalie ........................................................................................................................ 42
Diffuse vergroting ......................................................................................................................................... 42
Actieve en passieve hyperemie .................................................................................................................. 42
Liggingsveranderingen ............................................................................................................................... 42
Extramedullaire hematopoëse ................................................................................................................... 42
Reactieve hyperplasie (reactiemilt) ............................................................................................................... 42
Stapelingen van de milt ................................................................................................................................ 43
Gelokaliseerde vergroting ............................................................................................................................. 43
Miltruptuur ..................................................................................................................................................... 43
Ontwikkelingsstoornissen milt ........................................................................................................................ 43
Neoplasie milt ................................................................................................................................................ 43
Bursa Fabricius ................................................................................................................................................. 43
Neoplasieën van de thymus ............................................................................................................................... 43
Beenmerg ......................................................................................................................................................... 43
Neoplasieën van de lymfoïde organen ................................................................................................................ 43
Leukemieën ................................................................................................................................................... 44
Acute lymfoblastaire leukemie ..................................................................................................................... 44
Chronische lymfocytaire leukemie................................................................................................................ 44
Maligne lymfoom (lymfosarcoom) ................................................................................................................... 44
Histiocytaire aandoeningen bij hond en kat ......................................................................................................... 45
Plasmaceltumoren bij hond en kat ..................................................................................................................... 45
Tumoren van het hemopoëtisch systeem ............................................................................................................ 45
Enzoötische bovine leukose ............................................................................................................................ 45
Neoplasieën door FeLV bij de kat ..................................................................................................................... 45
Neoplasieën lymfoïdesysteem kip ...................................................................................................................... 46
Ziekte van Marek ............................................................................................................................................. 46
Aviaire leukose (dikke leverziekte)....................................................................................................................... 46
3
, Ziekteleerboek Diergeneeskunde Sophie Stuart
HUID & HUIDDERIVATEN
1. Niet-infectieuze huidaandoeningen ....................................................................................................... 46
Aangeboren huid en vachtaandoeningen ............................................................................................................ 46
Collageendysplasie (hyperelastosis cutis, dermatosparaxis) ............................................................................ 46
Epitheliogenesis imperfecta neonatorum (aplasia cutis)................................................................................... 46
Congenitale alopecia ...................................................................................................................................... 47
Kleurmutant alopecia bij de hond ................................................................................................................. 47
‘Pattern baldness’ bij de hond ...................................................................................................................... 47
Zwarthaar follikeldysplasie bij de hond ......................................................................................................... 47
Keratinisatiestoornissen en hypertrofische huidaandoeningen ............................................................................. 47
Hyperkeratose en dyskeratose ........................................................................................................................ 47
Pachydermie .................................................................................................................................................. 47
Zink responsieve dermatose............................................................................................................................ 48
Seborroe ........................................................................................................................................................ 48
Staartklierhyperplasie bij de hond en de kat ..................................................................................................... 48
Immuungemedieerde huidaandoeningen ............................................................................................................ 48
Auto-immune huidaandoeningen .................................................................................................................... 48
Pemphiguscomplex bij de hond, kat en het paard .......................................................................................... 48
Lupus .......................................................................................................................................................... 49
Allergische huidaandoeningen ........................................................................................................................ 49
Voedselovergevoeligheid bij de hond en de kat .............................................................................................. 49
Atopie ......................................................................................................................................................... 49
Urticaria en angio-oedeem ........................................................................................................................... 49
Medicijnovergevoeligheid en toxische epidermale necrolyse (TEN) ................................................................. 49
Contactallergie ............................................................................................................................................ 49
Overige immuungemedieerde huidaandoeningen ............................................................................................ 50
Juveniele cellulitis bij de hond ...................................................................................................................... 50
Het eosinofiel granuloom complex bij de kat en het paard ............................................................................. 50
Vitiligo ......................................................................................................................................................... 50
Zonnebrand (eczema solare/fotosensibiliteit) ............................................................................................... 50
Leukocytoclastic pastern vasculitis (onderbeenvasculitis bij het paard) ......................................................... 50
Alopecia ......................................................................................................................................................... 50
Eczeem .......................................................................................................................................................... 51
Uiereczeem bij het rund en het varken .......................................................................................................... 51
Udder cleft dermatitis .................................................................................................................................. 51
Huidtumoren .................................................................................................................................................. 51
Plaveiselcelcarcinoom ................................................................................................................................. 52
Mestceltumoren .......................................................................................................................................... 52
Het sarcoïd bij het paard .............................................................................................................................. 52
Melanomen bij het paard .............................................................................................................................. 52
2. Infectieuze huidaandoeningen .............................................................................................................. 53
Huidaandoeningen door virussen Algemene virale huidaandoeningen ................................................................. 53
Papillomatose ............................................................................................................................................. 53
Papillomatose bij de hond en de kat.............................................................................................................. 53
Papillomatose bij het paard .......................................................................................................................... 53
Papillomatose bij herkauwers....................................................................................................................... 53
Pokken ........................................................................................................................................................ 53
Paardenpokken ........................................................................................................................................... 54
Varkenspokken ............................................................................................................................................ 54
Schapen- en geitenpokken ........................................................................................................................... 54
Koepokken bij de kat .................................................................................................................................... 54
Vogelpokken (pokkendifterie) ....................................................................................................................... 54
Myxomatose bij het konijn ............................................................................................................................ 54
Ecthyma bij het schaap en de geit ................................................................................................................. 55
Circovirus-infectie bij vogels (Psittacine Beak and Feather Disease) ............................................................... 55
Virale aandoeningen van de uierhuid en tepels bij het rund ............................................................................... 55
Bovine herpes mammilitis ............................................................................................................................ 55
4
POCKET EDITION ZIEKTELEER
BB, HH, DI, CR, SE, NZA, NU, AW, HBS, VP, LO, OA
In deze pocketeditie staan alleen alle aandoeningen. Alle achtergrondinformatie is eruit verwijderd, om te zorgen dat het een POCKET editie wordt.
Wanneer een aandoening meer informatie verijst is het dus van belang dat er zelfstandig terug gezocht wordt naar de achtergrondinformatie vanuit HC’s,
WC’s, PR’s en de boeken.
1
, Ziekteleerboek Diergeneeskunde Sophie Stuart
BLOED & BLOEDVORMENDE ORGANEN
1. Anemie................................................................................................................................................. 30
Pathofysiologie anemie ...................................................................................................................................... 30
Verschijnselen ................................................................................................................................................ 30
Bloedverlies Acuut bloedverlies ...................................................................................................................... 31
Subacuut en chronisch bloedverlies ............................................................................................................. 31
Hemolyse ....................................................................................................................................................... 31
Etiologie en pathogenese ............................................................................................................................. 31
Gestoorde erytropoëse ................................................................................................................................... 31
Secundaire non-regeneratieve anemie (SNRA) ................................................................................................. 32
Aanpak in de praktijk .......................................................................................................................................... 32
Aandoeningen die gepaard gaan met bloedverlies ............................................................................................... 33
Aandoeningen die gepaard gaan met hemolyse ................................................................................................... 33
Hemotrope mycoplasma-infecties .................................................................................................................. 33
Babesiose ...................................................................................................................................................... 33
Piroplasmose ................................................................................................................................................. 33
Infectieuze anemie ......................................................................................................................................... 33
Isoerythrolysis neonatalis (IN) ......................................................................................................................... 34
Idiopathische immuungemedieerde hemolyse ................................................................................................. 34
Intoxicatie Hemolyse door overmatige wateropname ....................................................................................... 34
Nitraat/nitrietintoxicatie rund ....................................................................................................................... 34
Hemolyse door uien en planten .................................................................................................................. 34
Sulfamidenintoxicatie bij pluimvee ............................................................................................................ 34
Koperstapeling ............................................................................................................................................... 35
Anemieën door gestoorde erytropoëse ............................................................................................................... 35
IJzergebrekanemieën ...................................................................................................................................... 35
varken ......................................................................................................................................................... 35
Rund ........................................................................................................................................................... 35
hond en de kat ............................................................................................................................................. 35
Infectieuze anemie pluimvee .............................................................................................................................. 35
Leishmaniose hond ........................................................................................................................................... 36
2. Leukocyten afwijkingen ........................................................................................................................ 36
Fysiologie van leukocyten .................................................................................................................................. 36
De granulo(cyto)poëse ....................................................................................................................................... 36
monocytopoëse ................................................................................................................................................ 36
lymfopoëse ....................................................................................................................................................... 36
Invloed van stress en glucocorticoïden ............................................................................................................... 37
3. Hemorragische diathese (HD) ............................................................................................................... 37
Fysiologie van de hemostase .............................................................................................................................. 37
De bloedvatwand............................................................................................................................................ 37
De bloedplaatjes ............................................................................................................................................ 37
De Von Willebrand factor (vWf) ........................................................................................................................ 38
Het stollingsmechanisme .................................................................................................................................. 38
De intrinsieke stolling...................................................................................................................................... 38
De extrinsieke stolling ..................................................................................................................................... 38
De gemeenschappelijke stollingsweg .............................................................................................................. 38
De fibrinolyse ................................................................................................................................................. 38
Natuurlijke anticoagulantia ............................................................................................................................. 38
De interactie tussen de hemostatische mechanismen ..................................................................................... 38
De pathofysiologie van de hemostase ................................................................................................................. 39
2
,Ziekteleerboek Diergeneeskunde Sophie Stuart
Storingen in de primaire hemostase .................................................................................................................... 39
Trombopenie .................................................................................................................................................. 39
Immuungemedieerde afbraak van trombocyten: Thrombocytopenia purpura bij het varken ............................ 39
Immuungemedieerde trombopenie (ITP) bij de hond en de kat ....................................................................... 39
trombocytopathie ........................................................................................................................................... 39
Trombocytopathie als gevolg van het gebruik van NSAID’s ............................................................................. 39
Vaatwandafwijkingen ................................................................................................................................... 39
Ziekte van Von Willebrand ............................................................................................................................ 40
Storingen in de secundaire hemostase Hemofilie ............................................................................................... 40
Verkregen stollingsstoornissen ....................................................................................................................... 40
Storingen in primaire en secundaire hemostase Diffuse intravasale stolling (DIS) .................................................. 40
De klinische gevolgen van HD ............................................................................................................................. 40
4. Aandoeningen van de lymfoïde organen ................................................................................................. 40
Lymfeknopen .................................................................................................................................................... 40
Reactiepatroon van lymfeknopen .................................................................................................................... 41
Lymfoïde hyperplasie (reactieve hyperplasie) ................................................................................................ 41
Lymfadenitis ................................................................................................................................................ 41
Aanvullende diagnostiek lymfadenopathie ....................................................................................................... 41
DDx van lymfadenopathie ............................................................................................................................... 41
Infectieziekten die samengaan met lymfadenitis .............................................................................................. 41
Miltvuur – antrax .......................................................................................................................................... 41
Pseudotuberculose...................................................................................................................................... 42
Milt ................................................................................................................................................................... 42
Miltvergroting - splenomegalie ........................................................................................................................ 42
Diffuse vergroting ......................................................................................................................................... 42
Actieve en passieve hyperemie .................................................................................................................. 42
Liggingsveranderingen ............................................................................................................................... 42
Extramedullaire hematopoëse ................................................................................................................... 42
Reactieve hyperplasie (reactiemilt) ............................................................................................................... 42
Stapelingen van de milt ................................................................................................................................ 43
Gelokaliseerde vergroting ............................................................................................................................. 43
Miltruptuur ..................................................................................................................................................... 43
Ontwikkelingsstoornissen milt ........................................................................................................................ 43
Neoplasie milt ................................................................................................................................................ 43
Bursa Fabricius ................................................................................................................................................. 43
Neoplasieën van de thymus ............................................................................................................................... 43
Beenmerg ......................................................................................................................................................... 43
Neoplasieën van de lymfoïde organen ................................................................................................................ 43
Leukemieën ................................................................................................................................................... 44
Acute lymfoblastaire leukemie ..................................................................................................................... 44
Chronische lymfocytaire leukemie................................................................................................................ 44
Maligne lymfoom (lymfosarcoom) ................................................................................................................... 44
Histiocytaire aandoeningen bij hond en kat ......................................................................................................... 45
Plasmaceltumoren bij hond en kat ..................................................................................................................... 45
Tumoren van het hemopoëtisch systeem ............................................................................................................ 45
Enzoötische bovine leukose ............................................................................................................................ 45
Neoplasieën door FeLV bij de kat ..................................................................................................................... 45
Neoplasieën lymfoïdesysteem kip ...................................................................................................................... 46
Ziekte van Marek ............................................................................................................................................. 46
Aviaire leukose (dikke leverziekte)....................................................................................................................... 46
3
, Ziekteleerboek Diergeneeskunde Sophie Stuart
HUID & HUIDDERIVATEN
1. Niet-infectieuze huidaandoeningen ....................................................................................................... 46
Aangeboren huid en vachtaandoeningen ............................................................................................................ 46
Collageendysplasie (hyperelastosis cutis, dermatosparaxis) ............................................................................ 46
Epitheliogenesis imperfecta neonatorum (aplasia cutis)................................................................................... 46
Congenitale alopecia ...................................................................................................................................... 47
Kleurmutant alopecia bij de hond ................................................................................................................. 47
‘Pattern baldness’ bij de hond ...................................................................................................................... 47
Zwarthaar follikeldysplasie bij de hond ......................................................................................................... 47
Keratinisatiestoornissen en hypertrofische huidaandoeningen ............................................................................. 47
Hyperkeratose en dyskeratose ........................................................................................................................ 47
Pachydermie .................................................................................................................................................. 47
Zink responsieve dermatose............................................................................................................................ 48
Seborroe ........................................................................................................................................................ 48
Staartklierhyperplasie bij de hond en de kat ..................................................................................................... 48
Immuungemedieerde huidaandoeningen ............................................................................................................ 48
Auto-immune huidaandoeningen .................................................................................................................... 48
Pemphiguscomplex bij de hond, kat en het paard .......................................................................................... 48
Lupus .......................................................................................................................................................... 49
Allergische huidaandoeningen ........................................................................................................................ 49
Voedselovergevoeligheid bij de hond en de kat .............................................................................................. 49
Atopie ......................................................................................................................................................... 49
Urticaria en angio-oedeem ........................................................................................................................... 49
Medicijnovergevoeligheid en toxische epidermale necrolyse (TEN) ................................................................. 49
Contactallergie ............................................................................................................................................ 49
Overige immuungemedieerde huidaandoeningen ............................................................................................ 50
Juveniele cellulitis bij de hond ...................................................................................................................... 50
Het eosinofiel granuloom complex bij de kat en het paard ............................................................................. 50
Vitiligo ......................................................................................................................................................... 50
Zonnebrand (eczema solare/fotosensibiliteit) ............................................................................................... 50
Leukocytoclastic pastern vasculitis (onderbeenvasculitis bij het paard) ......................................................... 50
Alopecia ......................................................................................................................................................... 50
Eczeem .......................................................................................................................................................... 51
Uiereczeem bij het rund en het varken .......................................................................................................... 51
Udder cleft dermatitis .................................................................................................................................. 51
Huidtumoren .................................................................................................................................................. 51
Plaveiselcelcarcinoom ................................................................................................................................. 52
Mestceltumoren .......................................................................................................................................... 52
Het sarcoïd bij het paard .............................................................................................................................. 52
Melanomen bij het paard .............................................................................................................................. 52
2. Infectieuze huidaandoeningen .............................................................................................................. 53
Huidaandoeningen door virussen Algemene virale huidaandoeningen ................................................................. 53
Papillomatose ............................................................................................................................................. 53
Papillomatose bij de hond en de kat.............................................................................................................. 53
Papillomatose bij het paard .......................................................................................................................... 53
Papillomatose bij herkauwers....................................................................................................................... 53
Pokken ........................................................................................................................................................ 53
Paardenpokken ........................................................................................................................................... 54
Varkenspokken ............................................................................................................................................ 54
Schapen- en geitenpokken ........................................................................................................................... 54
Koepokken bij de kat .................................................................................................................................... 54
Vogelpokken (pokkendifterie) ....................................................................................................................... 54
Myxomatose bij het konijn ............................................................................................................................ 54
Ecthyma bij het schaap en de geit ................................................................................................................. 55
Circovirus-infectie bij vogels (Psittacine Beak and Feather Disease) ............................................................... 55
Virale aandoeningen van de uierhuid en tepels bij het rund ............................................................................... 55
Bovine herpes mammilitis ............................................................................................................................ 55
4