NEDGES
HC 1; burgerschap
Juridisch burgerschap
- Lidmaatschap van een staat, nationaliteit
- Recht op paspoort, verblijfsrecht
- Gelijke grondrechten
- Democratisch stemrecht
- Burgerrechten, politieke rechten, sociale rechten
Cultureel burgerschap
- Culturalisering westerse kernwaarden
- Tolerantie, gelijkheid, vrijheid etc
HC 2; geschiedenis patriotten t/m koning Willem I
- 1702, stadhouder Willem III overleden
- 2e stadhouderloze tijdperk, tot 1747
- 1711, Willem IV stadhouder
- Economische achteruitgang
- 1713, vrede van Utrecht
- 1748, Willem IV stadhouder van hele Republiek
- 1751, stadhouderschap erfelijk
- 1751, Willem V minderjarig
- 1766, Willem V meerderjarig; stadhouder
- 1767, trouwt Wilhelmina van Pruissen
- 1780, 4e Engelse oorlog; nederlaag Republiek
- Economische achteruitgang, grote werkloosheid
- Prinsgezinden; maatschappelijke toplaag, traditionele aanhang in
volksklasse
- Groeiend verzet tegen stadhouder
Tot staatsregeling 1798
- 1795, Franse revolutionaire legers bezetten Republiek
- Stadhouder Willem V vluchtte naar Engeland
- Bestuur steden in handen van patriotten
- Bataafse Republiek
- 31 jan 1798; staatsregeling; 1e grondwet; eenheidsstaat, gelijk voor de
wet, kerk en staat gescheiden
o Burgerlijke, staatkundige grondregels
o Geloof, religie
o Rechtspraak
o Afschaffing handhaven oude rechten
Tot Willem II
- Periode interne onrust
- Greep Frankrijk op Bataafse Republiek groter
- 1806; Lodewijk Napoleon
Grondwet 1814
, - Kende veel macht toe aan de vorst
- Een Staten-Generaal, bestaande uit een kamer
- 55 leden, gekozen door Provinciale Staten
- Staten-Generaal; recht van initiatief, beperkt begrotingsrecht, alle
wetsvoorstellen goed/afkeuren
- Was er nog niet; recht om voorstellen te wijzigen, recht om de vorst te
controleren
- Vorst kon zaken bij besluit afdoen, zeggenschap Staten-Generaal beperkt
- Onderwijs=overheidstaak
Congres van Wenen
- Cordon Sanitaire; bufferstaten
- Nederland; volledige versmelting noord en zuid
Grondwet 1815
- 2e kamer + Staten-Generaal uit 1814 gekozen door Provinciale Staten
- 2e kamer; recht van initiatief, recht van petitie, beslissen over
wetsvoorstellen
- 2e kamer openbaar vergaderen, 1e kamer in geheim
- Bepaald geloof vorst afgeschaft
- Onderwijs=overheidstaak
Monsterverbond
- Bisschop de Broglie <-> Louis de Potter
- Katholieken, zuidelijke liberalen; vrijheid onderwijs, pers, taal
- Bisschopsbenoemingen
- Ministeriele verantwoordelijkheid
- Openbaarheid van financiën
- Onafhankelijkheid van rechterlijke macht
Belgische opstand, 1830
- Onafhankelijkheidsverklaring, 4 okt 1830
- Toegeven aan Belgen, 20 okt
- Aanval op Antwerpen, 27 okt
Tiendaagse veldtocht, 1831
- Erkenning door Nederland, 1839
- Willem I treed af, 1840
HC 3; Willem II (1840) tot WOII
Situatie Nederland 1840
- Parlement niet meer akkoord met financiën
- Enorme staatsschuld, bijna failliet
- Abdicatie Willem I
- Twijfels bij Willem II
o Makkelijk te beïnvloeden
o Chanteerbaar; homoseksueel
Grondwet 1840
, - Afscheiding België in grondwet
- Ministers kunnen voortaan vervolgd worden, strafrechtelijke ministeriele
verantwoordelijkheid
- Ministeriele contraseign ingevoerd, wetten/besluiten van de koning mede
ondertekenen
- Thorbecke, 1789-1872, vond het te mild
Voorstel Thorbecke grondwet 1844
- Liberalisering grondwet
o Rechtstreekse verkiezingen
o Districten stelsel
o Koning onschendbaar
o Ministers verantwoording aan parlement
o Niet langer dienaren van de koning
Constitutie 1848
- Ministeriele verantwoordelijkheid
o Koning onschendbaar, minister verantwoordelijk aan parlement
- Vrijheid van godsdienst, onderwijs, drukpers, vereniging, vergadering;
klassieke grondrechten
- Censuskiesrecht, einde indirecte verkiezingen
o Districtenstelsel
- Kamerleden kregen recht van interpellatie, enquête, amendement
Betekenis voor burgers
- Klassieke grondrechten
- Directe verkiezingen 2e kamer
- Geen democratie
- Nog geen partijvorming
- Parlementslid onafhankelijk van kiezer
Klassieke rechtsstaat
- Liberalen; burger zelf verantwoordelijk, weinig overheidsbemoeienis
- Taken overheid; defensie, openbare orde, onderwijs, rechtspraak,
infrastructuur
- Nachtwakersstaat; overheid bemoeid zo min mogelijk, enige taak is
garanderen veiligheid van inwoners en handhaven rechtsorde
- Nadruk klassieke grondrechten
o Bevoegdheden staat wettelijk vastgelegd
o Rechtsstaat; geen willekeur t.a.v burgers
- Ministers leggen verantwoording af aan parlement
Nederland na 1848, Willem III
- Willem II dood, 1848
- Tegen grondwet
- Ongelooflijke vreemdganger en klootzak
3 politieke kwesties
- Kiesrecht
- Sociale kwestie
- Schoolstrijd, 1887 begin beetje subsidie
Kiesstelsel
HC 1; burgerschap
Juridisch burgerschap
- Lidmaatschap van een staat, nationaliteit
- Recht op paspoort, verblijfsrecht
- Gelijke grondrechten
- Democratisch stemrecht
- Burgerrechten, politieke rechten, sociale rechten
Cultureel burgerschap
- Culturalisering westerse kernwaarden
- Tolerantie, gelijkheid, vrijheid etc
HC 2; geschiedenis patriotten t/m koning Willem I
- 1702, stadhouder Willem III overleden
- 2e stadhouderloze tijdperk, tot 1747
- 1711, Willem IV stadhouder
- Economische achteruitgang
- 1713, vrede van Utrecht
- 1748, Willem IV stadhouder van hele Republiek
- 1751, stadhouderschap erfelijk
- 1751, Willem V minderjarig
- 1766, Willem V meerderjarig; stadhouder
- 1767, trouwt Wilhelmina van Pruissen
- 1780, 4e Engelse oorlog; nederlaag Republiek
- Economische achteruitgang, grote werkloosheid
- Prinsgezinden; maatschappelijke toplaag, traditionele aanhang in
volksklasse
- Groeiend verzet tegen stadhouder
Tot staatsregeling 1798
- 1795, Franse revolutionaire legers bezetten Republiek
- Stadhouder Willem V vluchtte naar Engeland
- Bestuur steden in handen van patriotten
- Bataafse Republiek
- 31 jan 1798; staatsregeling; 1e grondwet; eenheidsstaat, gelijk voor de
wet, kerk en staat gescheiden
o Burgerlijke, staatkundige grondregels
o Geloof, religie
o Rechtspraak
o Afschaffing handhaven oude rechten
Tot Willem II
- Periode interne onrust
- Greep Frankrijk op Bataafse Republiek groter
- 1806; Lodewijk Napoleon
Grondwet 1814
, - Kende veel macht toe aan de vorst
- Een Staten-Generaal, bestaande uit een kamer
- 55 leden, gekozen door Provinciale Staten
- Staten-Generaal; recht van initiatief, beperkt begrotingsrecht, alle
wetsvoorstellen goed/afkeuren
- Was er nog niet; recht om voorstellen te wijzigen, recht om de vorst te
controleren
- Vorst kon zaken bij besluit afdoen, zeggenschap Staten-Generaal beperkt
- Onderwijs=overheidstaak
Congres van Wenen
- Cordon Sanitaire; bufferstaten
- Nederland; volledige versmelting noord en zuid
Grondwet 1815
- 2e kamer + Staten-Generaal uit 1814 gekozen door Provinciale Staten
- 2e kamer; recht van initiatief, recht van petitie, beslissen over
wetsvoorstellen
- 2e kamer openbaar vergaderen, 1e kamer in geheim
- Bepaald geloof vorst afgeschaft
- Onderwijs=overheidstaak
Monsterverbond
- Bisschop de Broglie <-> Louis de Potter
- Katholieken, zuidelijke liberalen; vrijheid onderwijs, pers, taal
- Bisschopsbenoemingen
- Ministeriele verantwoordelijkheid
- Openbaarheid van financiën
- Onafhankelijkheid van rechterlijke macht
Belgische opstand, 1830
- Onafhankelijkheidsverklaring, 4 okt 1830
- Toegeven aan Belgen, 20 okt
- Aanval op Antwerpen, 27 okt
Tiendaagse veldtocht, 1831
- Erkenning door Nederland, 1839
- Willem I treed af, 1840
HC 3; Willem II (1840) tot WOII
Situatie Nederland 1840
- Parlement niet meer akkoord met financiën
- Enorme staatsschuld, bijna failliet
- Abdicatie Willem I
- Twijfels bij Willem II
o Makkelijk te beïnvloeden
o Chanteerbaar; homoseksueel
Grondwet 1840
, - Afscheiding België in grondwet
- Ministers kunnen voortaan vervolgd worden, strafrechtelijke ministeriele
verantwoordelijkheid
- Ministeriele contraseign ingevoerd, wetten/besluiten van de koning mede
ondertekenen
- Thorbecke, 1789-1872, vond het te mild
Voorstel Thorbecke grondwet 1844
- Liberalisering grondwet
o Rechtstreekse verkiezingen
o Districten stelsel
o Koning onschendbaar
o Ministers verantwoording aan parlement
o Niet langer dienaren van de koning
Constitutie 1848
- Ministeriele verantwoordelijkheid
o Koning onschendbaar, minister verantwoordelijk aan parlement
- Vrijheid van godsdienst, onderwijs, drukpers, vereniging, vergadering;
klassieke grondrechten
- Censuskiesrecht, einde indirecte verkiezingen
o Districtenstelsel
- Kamerleden kregen recht van interpellatie, enquête, amendement
Betekenis voor burgers
- Klassieke grondrechten
- Directe verkiezingen 2e kamer
- Geen democratie
- Nog geen partijvorming
- Parlementslid onafhankelijk van kiezer
Klassieke rechtsstaat
- Liberalen; burger zelf verantwoordelijk, weinig overheidsbemoeienis
- Taken overheid; defensie, openbare orde, onderwijs, rechtspraak,
infrastructuur
- Nachtwakersstaat; overheid bemoeid zo min mogelijk, enige taak is
garanderen veiligheid van inwoners en handhaven rechtsorde
- Nadruk klassieke grondrechten
o Bevoegdheden staat wettelijk vastgelegd
o Rechtsstaat; geen willekeur t.a.v burgers
- Ministers leggen verantwoording af aan parlement
Nederland na 1848, Willem III
- Willem II dood, 1848
- Tegen grondwet
- Ongelooflijke vreemdganger en klootzak
3 politieke kwesties
- Kiesrecht
- Sociale kwestie
- Schoolstrijd, 1887 begin beetje subsidie
Kiesstelsel
