OEFENVRAGEN encyclopedie der rechtswetenschap II

VRAAG 1

Raad voor de Rechtspraak: wetsvoorstel seks tegen wil is te vaag (NOS, 13-8-2020)

Het wetsvoorstel van minister Grapperhaus om seks tegen de wil en seksuele intimidatie
strafbaar te maken, is te vaag, stelt de Raad voor de Rechtspraak. Zo is het volgens de
koepelorganisatie van de rechterlijke macht, die ook waakt over de kwaliteit van de
rechtspraak, onduidelijk wat precies ongewenst seksueel gedrag is.
Verkrachting is nu soms moeilijk te bewijzen als een slachtoffer niet actief 'nee' heeft gezegd,
bijvoorbeeld omdat hij of zij verstijfde. Daarom, zo redeneert de minister, heb je de plicht om
te onderzoeken of de ander het wel prettig vindt wat er allemaal gebeurt.
"Laten we vooropstellen dat we begrip hebben voor het voorstel", zegt Jacco Janssen van de
Raad voor de Rechtspraak in het NOS Radio 1 Journaal. "Het is goed om de zedenwetgeving
op een lijn te brengen met hoe er in de samenleving over wordt gedacht. Maar we hebben een
aantal bezwaren met dit wetsvoorstel."
Zo vraagt de Raad zich af wanneer iemand precies had moeten weten dat de ander geen seks
wil. De wet heeft het over 'redelijkerwijs', maar dat roept vragen op, vindt de organisatie. […]
Bovendien moet volgens de Raad duidelijker zijn waar de ondergrens bij ongewenst seksueel
gedrag ligt. "Is net iets te dicht tegen iemand aan gaan zitten in het openbaar vervoer strafbaar
seksueel handelen, of niet? Of een bovenbeen aan de binnenkant aanraken?", zegt Janssen.
Als die ondergrens niet duidelijk is, moeten rechters zich gaan buigen over die ondergrens.
Dat zorgt voor een lange periode waarin niemand precies weet waar hij of zij aan toe is,
waarschuwt de Raad.

Opdracht:

Schrijf een essay met hierin uw beargumenteerde oordeel over de vraag of de bezwaren van
de Raad voor de Rechtspraak tegen dit wetsvoorstel volgens u terecht zijn. Ga in uw essay in
op 1) het rechtspositivisme van Hart en 2) het rechtsrealisme zoals besproken in de tekst van
Altman.


ESSAY:

Rechtspositivisme van Hart:
Bij het rechtspositivisme gaat het erom dat het positieve, geldende recht telt.
Achterliggende waarden tellen niet mee, het gaat om wat er in de wet staat.
Volgens het rechtspositivisme is rechtszekerheid de belangrijkste waarde. Het
rechtspositivisme van Hart zou het eens zijn met de bezwaren, omdat de
rechtszekerheid niet is gediend met dit wetsvoorstel. Het is niet duidelijk wat
onder de wet valt en wat niet.

, Rechtsrealisme Altman:
Het rechtsrealisme vindt het belangrijk dat het recht overeenkomt met de
praktijk. Met dit wetsvoorstel wordt de zedenwetgeving op één lijn gebracht met
hoe er in de samenleving over wordt gedacht. Volgens het rechtsrealisme is
rechtvaardigheid de belangrijkste waarde. Met het rechtsrealisme zou je twee
kanten op kunnen vwb de bezwaren. Aan de ene kant is het wetsvoorstel volgens
het rechtsrealisme goed, omdat het rechtvaardigheid opbrengt voor slachtoffers.
Deze krijgen nu eerder rechtvaardigheid, zonder dat ze de ‘nee’ hebben moeten
aantonen. Aan de andere kant is het wetsvoorstel volgens het rechtsrealisme niet
goed, omdat het geen rechtvaardigheid opbrengt voor verdachten. Deze kunnen
nu worden bestraft voor iets waarvan ze niet wisten dat het strafbaar was of niet.

Mijn oordeel:
Ik vind de bezwaren terecht, omdat het wetsvoorstel niet genoeg duidelijkheid
schept voor wat er wel en niet onder valt. De wetgever moet dat duidelijk maken
en geen open norm als redelijkheid erin houden. Het is belangrijk voor zowel de
rechtszekerheid als de rechtvaardigheid dat de wetgever kenbaar maakt waar de
grens ligt. Dit kan in de wettekst, maar kan ook in de memorie van toelichting
bijvoorbeeld. Dat zal volgens het rechtspositivisme niet gelden, omdat de MvT
geen geldend recht is, maar hiermee wordt wel de bedoeling van de wetgever
duidelijk, ook voor rechters, en dat geeft juist weer meer rechtszekerheid.

.
Het gaat hier om wat te doen bij een onduidelijke regel.

Theorie Hart:
Scheiding recht en moraal. Mening rechter doet er niet doe. Rechtszekerheid
belangrijk. letter van de wet.

1 Wanneer spreek je van een regel bij Hart?  dit is nog geen rechtsregel, want
hij is nog niet tot stand gekomen. Maar het is wel al een sociale regel omdat het
hier gaat om een veranderende maatschappelijk denkveld over seksuele
misdrijven. (Als de rechtsregel formeel juist tot stand is gekomen, is er sprake
van een sociale regel.)

 Algemene kenmerken van rechtspositivisme
 Sociale regel  rechtsregels
o Lijstje voor sociale regel (primaire regel)
 Maatschappelijke norm (itt secundaire regel:
totstandkoming)
o Rechtsregel = sociale regel