Samenvatting Hoofdstuk 12 MEMO geschiedenis VWO

Geschiedenis
Hoofdstuk 12 De Tweede Wereldoorlog
§12.1 Nazi-Duitsland en het fascisme in Europa
Einde van de Duitse democratie
- 1871 – 1919: Duitse Keizerrijk
- 1919 – 1933: Weimarrepubliek (democratisch)
- Hitlers ideologie: nationaalsocialisme met leidersbeginsel.
- 1933: Hitler werd rijkskanselier  verbood alle politieke partijen, behalve zijn eigen:
NSDAP (Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij)  Führer.
 Einde Duitse democratie.
- Idealen d.m.v. propaganda verspreid.
- Joseph Goebbels had opdracht om Duitsers nationaalsocialistisch te laten denken.
- Vb. propaganda: NSDAP organiseerde partijdagen in Neurenberg.
- Openlijk verzetten tegen nazi’s  terreur en geweld door geheime staatspolitie en
knokploegen van nazi’s.
Antisemitisme
- Hitler voegde racisme en discriminatie toe aan antisemitisme (verschil met fascisme).
- Germaans-Duitse ofwel Arische ras stond volgens hem bovenaan.
- Hitler begon met uitsluiten van Joodse inwoners.
 Neurenberg Wetten uit 1935: Joden mochten niet meer trouwen met niet-Joden.
 Joden verloren hun burgerrechten.
- 1938: ‘Kristallnacht’. Nazi’s deden georganiseerde aanval op Joden in heel DL.
Economische politiek
- Hitler had beloofd om economische problemen in DL op te lossen.
- Werkgevers en werknemers zelfde ‘volksgemeenschap’  moesten samenwerken i.p.v.
elkaar bestrijden.
 Geen plaats voor vakbonden.
- Alle arbeiders moesten lid worden  nazi’s hoopten zo klassenstrijd te voorkomen en
nationale eenheid + economie te versterken.
- Belangrijke prioriteit: bestrijden van werkloosheid.
 Gemengde economie.
 DL economisch niet meer afhankelijk van buitenland  algemeen belang telde, niet van
individu.
 Werkloosheid verdween door wapenproductie en infrastructuur  overheid wel schulden.
Ook schond Hitler VvV.
- DL was totalitaire staat geworden, veel Duitsers alsnog waardering voor Hitler.
Antisemitisme in Europa
- Einde 19e eeuw: nationalisme kwam op  antisemitisme.
Democratie ter discussie
- Nationaalsocialisme afgeleid van fascisme. Opkomst door situatie na WOI  mensen in
EUR vertrouwen verloren in democratie en kapitalisme.
- Economische chaos  democratie werkt niet  sterke leider = oplossing.


1

, Italië
- 1922: Mussolini zette regering onder druk.
- 1926: Mussolini dictator over Italië.
- 1928: fascistische generaal in Portugal.
Spanje
- Spaanse burgeroorlog 1939-1939 o.l.v. Francisco Franco.
- ‘proeftuin van WOII’.
- Spanje fascistische dictatuur tot dood Franco 1975.

§12.2 De Duitse bezetting
Gevolgen bezetting
- Duitse bezetting NL 1940-1945.
1. Politiek
 29 mei 1940: ‘rijkscommissaris’ Arthur Seyss-Inquart bezette NL gebied.
 NL: dictatuur. Verbood alle partijen, behalve NSB: ‘nazipartij’.
 NSB: o.l.v. Anton Mussert.
2. Economisch
 Vanaf 1942: veel NLse mannen gedwongen om werken in DL.
 DU economie blijven functioneren  NL economie slachtoffer.
 Duitsers roofden NL economie leeg.
3. Cultureel
 Nazificatie: nazi’s maken van NLse bevolking.
 Geen persvrijheid en propaganda belangrijk.
 Mislukte voor grootste deel.
4. Sociaal
 Joodse inwoners door nazi’s stap voor stap buitengesloten.
 Januari 1941: Joden zich laten registreren  ‘J’ verplicht in persoonsbewijs.
 Begin mei 1942: Jodenster.
 Vanaf 1943: Joden uit NL straatbeeld verdwenen.
Reacties van bevolking
- Accommodatie: meeste NLers pasten zich zo goed mogelijk aan eisen van Duitsers aan.
- Verzet: Februaristaking 1942: 25 + 26 februari  duizenden mensen staakten tegen
oppakken en wegvoeren van Joden.
- Collaboratie: aansluiten bij NSB, niet groot in NL.
- Andere vormen van samenwerken met vijand: verraden van onderduikers.
Onstaan oorlog
1. Maart 1938: ‘Anschluss’ van OR bij Nazi-DL.
 1935: Hitler voerde dienstplicht in, liet wapenindustrie opbouwen.
 1936: trok Rijnland binnen met soldaten, daar mochten geen legers zijn.
2. Appeasementpolitiek: door GB en FA. Landen deden concessies aan Hitler om oorlog te
voorkomen.


2