Samenvatting Klinische OntwikkelingsPsychologie 2
VAC 7 en VAC 8: H5 (Parritz), H11 (Parritz), tekst over persoonlijkheid (BB)
H5 Parritz: Disorders of Early Childhood
Developmental Tasks and Challenges Related to Physiological FuncIoning, Temperament,
and AJachment
Fysiologisch func.oneren:
Drie biobehavioral shi,s:
1. Bij 2-3 maanden, nadat baby's en verzorgers de overgang van intra-uteriene naar extra-uteriene
ervaring hebben onderhandeld via ritmische rou.nes van voeden, aankleden en troosten.
2. Bij 7-9 maanden, nu communiceren baby’s hun gevoelens en inten.es door middel van gebaren en
geluiden, spelen ze met speelgoed en hebben ze een aantal dagelijkse en nachtelijke schema’s.
3. Bij 18-20 maanden, peuters praten en lopen, en zijn toenemend onaKankelijke ontdekkers in veel
nieuwe omgevingen.
Het slaap-waaksysteem is een fysiologisch systeem dat grote veranderingen doorgaat in de eerste maanden
en jaren van het leven. Goede slaap (genoeg en herstellend) is geassocieerd met cogni.eve ontwikkeling,
gedrag, emo.eregula.e en welzijn.
Temperament:
TemperamenRrekken = vroeg opkomende basisneigingen op het gebied van ac.viteit, affec.viteit,
aandacht en zelfregula.e. Deze neigingen komen voort uit complexe interac.es tussen gene.sche,
biologische en omgevingsfactoren door de .jd heen. Twee brede dimensies:
- Reac.viteit: opwinding en reac.evermogen van het kind.
- Regula.e: wat het kind doet om hun reac.viteit te controleren.
Twee dimensies van temperament die de gecombineerde invloed van gene.ca, fysiologie, matura.e en
toenemende coördina.e van fysiologische en psychologische systemen reflecteren:
- Surgency: sociabiliteit en posi.eve emo.onaliteit.
- Nega4ve affec4vity (hoog): predisposi.es om angst en frustra.e/ boosheid te ervaren.
- Effor8ul control (laag): pogingen om s.mula.e en reac.es te controleren.
Temperament kan ook niet dimensioneel bekeken worden, maar typologisch/ categorisch: onderzoekt
categorieën/ groepen van kinderen waar een verzameling aan kenmerken – een temperament profiel –
helpt betekenisvolle informa.e te geven voorbij de kenmerken of dimensies.
Temperament profielen zijn geassocieerd met huidige en latere adapta.e en moeilijkheden.
Beide dimensionele en typologische modellen bieden een voorbeeld van dynamische biologie-omgeving
wisselwerking.
Prenatale factoren als ondervoeding, moederlijke stress, blootstelling aan alcohol, andere stoffen en
omgevingstoxines, kunnen van invloed zijn op fysiologische processen onderliggend aan temperament.
Belangrijkste dimensies van opvoeden die van impact zijn op temperament van het kind zijn warmte en
posi.eve controle en nega.eve controle.
Invloed van de verzorger is erg belangrijk bij de ontwikkeling van regula.e van het kind.
Emo.eregula.e ervaringen bieden een belangrijk venster op adapta.e en maladapta.e.
Goodness of fit: gemakkelijke ouder met gemakkelijk kind of uitgelaten ouder met uitgelaten kind zijn
goede combina.es. Gemakkelijke ouder met uitgelaten kind of andersom juist niet.
,Differen4al suscep4bility = kinderen met “riskante temperamenten” zijn waarschijnlijker nega.ef beïnvloed
te worden door problema.sch ouderschap en andere onguns.ge externe contexten, en posi.ef beïnvloed
te worden door responsief ouderschap en posi.eve externe contexten.
Genderverschillen: jongens scoren hoger op surgency en meisjes scoren hoger op effor8ul control.
Er wordt consisten.e in temperament gevonden over verschillende situa.es en stabiliteit over .jd.
A@achment (hech.ng):
De meeste kinderen varen goed in thuissitua.es die voorzien in hun behoeben en wensen op manieren die
meestal gevoelig, redelijk consistent en meestal warm zijn.
Begrip dat er voor hen gezorgd zal worden, en dat de wereld om hen heen een aangename plek is met
interessante mensen, objecten en ac.viteiten, is de basis van hech.ng.
Het meest kri.eke voordeel van hech.ng voor het kind is om bescherming en overleving vast te stellen.
Eigenschappen van de verzorger gelinkt aan hech.ng:
- Safe haven = persoon waar het kind naartoe kan voor comfort en support.
- Proximity maintenance voor een kind dat nabijheid zoekt en weerstand biedt tegen scheiding.
- Secure base = persoon van wie de aanwezigheid dient als een bron van veiligheid, waarvanuit
kinderen de wereld kunnen ontdekken.
Hech.ng kan gekarakteriseerd zijn als veilig of onveilig.
Veilige hech.ng: de verzorger reageert sensi.ef, consistent en gepast op de fysieke, emo.onele en sociale
behoeben van het kind.
Onveilige hech.ng: inconsistente, inadequate of niet beschikbare zorg. Onveilige hech.ngss.jlen:
- Resistant a@achment (anxious/ambivalent a@achment): inconsisten.e en onvoorspelbaarheid.
Deze kinderen voelen zich niet comfortabel een nieuwe ruimte te ontdekken.
- Avoidant a@achment (anxious/avoidant a@achment): inadequate zorg. Deze kinderen ontdekken
ruimtes meer onaKankelijk, met minder zorgen voor gevaar, of verder weg van de verzorger.
- Disorganized a@achment: verzorger wordt gezien als angstaanjagend, bang, kwaadaardig of een
bron van alarm. Consistent/ intens patroon van conflicterende gedragingen, angst en disoriënta.e.
Ouderlijke sensi.viteit wordt meestal gezien als belangrijkste factor op hech.ng. Verder zijn emo.onele
beschikbaarheid van de ouders, hech.ngsgeschiedenis van de ouders, verlies en trauma, en psychologisch
welzijn van de ouders ook van invloed. Echter is de secure base meer voorspellend voor de hech.ngss.jl.
Neglect-enrichment con.nuüm: verschillen in emo.onele en cogni.eve input van de verzorgers.
Vroege hech.ngsprocessen zijn gebonden aan vroege neurobiologische en fysiologische ontwikkeling, met
bewijs dat het de synchroniciteit van de hersenen en het gedrag ondersteunt.
De hech.ng beïnvloedt ook opkomst en organisa.e van emo.eregula.e en benadrukt de centrale rol van
emo.e in de vroege ontwikkeling van persoonlijkheid.
De hech.ng biedt ook rela.e prototype en een manier om te modelleren hoe je je in rela.es moet
gedragen.
Ook is vroege hech.ng gelinkt aan latere posi.eve socio-emo.onele uitkomsten.
Hech.ngss.jlen kunnen veranderen over .jd (van veilige hech.ng naar onveilige hech.ng, of andersom).
Temperament is een risicofactor voor psychopathologie (internaliserend en externaliserend):
Hoge levels angst à hoger risico op internaliserende problemen.
Behavioral inhibi.on à hoger risico internaliserende problemen, lager risico externaliserende problemen.
Hoge nega4ve affec4vity à hoger risico beide internaliserende en externaliserende problemen.
Lage effor8ul control à hoger risico externaliserende problemen.
Surgency à hoger risico externaliserende problemen.
,Irritability = prikkelbaarheid, lage drempel voor agita.e, frustra.e, en woede als reac.e op een
geblokkeerd doel of geblokkeerde beloning. Twee componenten:
- Aanhoudende chagrijnige, humeurige of boze stemming.
- Gedragsuitbars.ngen van intense woede of dysregula.e.
Hoe meer irritability à hoe meer kans op stoornissen.
Onveilige hech.ng hoeb niet per defini.e te zorgen voor slechte uitkomsten, is alleen groter risico op.
Kinderen met een disorganized a@achment ervaren het hoogste risico. Ook waarschijnlijker
externaliserende problemen dan internaliserende.
Disorders of AJachment
Twee categorieën hech.ngsstoornissen:
Reac4ve a@achment disorder (RAD):
A. Consistent patroon van geremd, emo.oneel teruggetrokken gedrag naar verzorgers:
I. Zoekt zelden comfort wanneer distressed.
II. Reageert zelden op comfort wanneer distressed.
B. Aanhoudende sociale en emo.onele verstoringen:
I. Minimale sociale en emo.onele responsiviteit naar anderen.
II. Gelimiteerd posi.ef affect.
III. Episodes van onverklaarbare prikkelbaarheid, verdriet of angst .jdens niet-bedreigende
interac.es met verzorgers.
C. Geschiedenis van extreem onvoldoende zorg, als:
I. Sociale neglect of depriva.e.
II. Herhaald veranderen van primaire verzorgers.
III. Opgroeien in omgevingen die de mogelijkheid tot het aangaan van selec.eve hech.ngs-
rela.es erns.g beperken.
Disinhibited social engagement disorder (DSED):
A. Patroon van benaderen van en interacteren met onbekende volwassenen gekarakteriseerd door:
I. Verminderde of afwezige terughoudendheid in benaderen van onbekende volwassenen.
II. Overdreven vertrouwd of fysiek gedrag.
III. Verminderd of afwezigheid van terug controleren bij de volwassen verzorgers.
IV. Bereidheid mee te gaan met onbekende volwassenen.
B. Gedrag in criterium A niet gelimiteerd tot impulsiviteit, maar is eerder sociaal ongeremd gedrag.
C. Geschiedenis van extreem onvoldoende zorg, als:
I. Sociale neglect of depriva.e.
II. Herhaald veranderen van primaire verzorgers.
III. Opgroeien in omgevingen die de mogelijkheid tot het aangaan van selec.eve hech.ngs-
rela.es erns.g beperken.
RAD is zeer zeldzaam. DSED wordt vaker gediagnos.ceerd dan RAD.
Kinderen met hech.ngsstoornissen vertonen moeilijkheden in fysiologische, emo.onele, gedragsma.ge en
cogni.eve domeinen.
Kinderen ervaren internaliserende overtuigingen dat ze ongewild en onbeminnelijk zijn en geen zorg
verdienen (bevat het cogni.eve domein). Vaak ook tekorten in EFs.
Kinderen met hech.ngsstoornissen kunnen erg verschillen in het beloop en de ontwikkeling, en uitkomsten.
Kinderen met RAD vertonen vaak verbetering wanneer geplaatst in een betere zorg verlenende omgeving.
Kinderen met DSED blijven veel moeilijkheden meestal bestaan in de adolescen.e, ook in betere
omgevingsomstandigheden.
, Langer in ins.tu.onele zorg blijven zorgt voor meer aanhoudende moeilijkheden.
Voor kinderen die extreme depriva.e ervaren kunnen hoge kwaliteit pleegzorg, adop.e of alomvaRende
interven.es het risico op latere psychopathologie verlagen.
De rol van zorgverlening is primair voor beide RAD en DSED.
Verwaarlozende en mishandelende zorgverlening leiden tot onzekerheid en hech.ngsstoornissen.
Low depriva.on/ low threat à veilige en s.mulerende omgevingen.
High depriva.on/ low threat à erns.ge verwaarlozing (neglect) en ins.tu.onele opvoeding.
Low depriva.on/ high threat à blootstelling aan geweld en misbruik.
High depriva.on/ high threat à complexe blootstellingen.
à Kunnen tot verschillende (combina.es van) stoornissen leiden.
Disorganized a@achments leiden waarschijnlijker tot DSED.
Gene.sche aanleg en temperamentdimensies spelen ook een rol bij disorganized a@achments.
Diagnos.ek:
Huisbezoeken, ouderrapporten en observa.es zijn vaak nodig.
Observa.es van het kind in de alledaagse omgeving zijn erg belangrijk.
Voor RAD zijn klinische interpreta.es van verzorger-kind interac.es essen.eel.
Voor DSED zijn observa.es van het kind in meerdere sociale situa.es essen.eel.
Interven.e:
Voorkomen is makkelijker dan effec.ef ingrijpen zodra er al stoornissen zijn.
Universele maatregelen voor de algemene popula.e.
Selec.eve maatregelen voor groepen van bovengemiddeld risico.
Indicated maatregelen voor groepen met specifieke risicofactoren die meer extensieve hulp nodig hebben.
A@achment and Biobehavioral Catch-up (ABC) program: Benadrukt 3 sleutelgedragingen: bieden van
juiste zorg wanneer kinderen distressed zijn, volgen van de leiding van kinderen wanneer ze niet overstuur
zijn en het niet vertonen van angstaanjagend gedrag. Is selec.eve maatregel.
Voor kinderen al gediagnos.ceerd met RAD of DSED is het primaire belang om te zorgen voor een veilige en
stabiele omgeving met een warme en consistente verzorger. Door adop.e of posi.eve pleegzorg
plaatsingen, vertonen kinderen met RAD significante verbetering. Symptomen van DSED zijn meer
aanhoudend, en hier is vaak addi.onele behandeling nodig.
Child-Parent Psychotherapy (CPP): therapiesessies met ouder en kind gefocust op beschermende
zorgverlening en maladap.eve overtuigingen vervangen door posi.eve overtuigingen.
Ook interven.es gefocust op mentaliseren; vermogen jezelf en anderen te begrijpen in termen van
gevoelens, gedachten, behoeben, mo.even en doelen.
VAC 7 en VAC 8: H5 (Parritz), H11 (Parritz), tekst over persoonlijkheid (BB)
H5 Parritz: Disorders of Early Childhood
Developmental Tasks and Challenges Related to Physiological FuncIoning, Temperament,
and AJachment
Fysiologisch func.oneren:
Drie biobehavioral shi,s:
1. Bij 2-3 maanden, nadat baby's en verzorgers de overgang van intra-uteriene naar extra-uteriene
ervaring hebben onderhandeld via ritmische rou.nes van voeden, aankleden en troosten.
2. Bij 7-9 maanden, nu communiceren baby’s hun gevoelens en inten.es door middel van gebaren en
geluiden, spelen ze met speelgoed en hebben ze een aantal dagelijkse en nachtelijke schema’s.
3. Bij 18-20 maanden, peuters praten en lopen, en zijn toenemend onaKankelijke ontdekkers in veel
nieuwe omgevingen.
Het slaap-waaksysteem is een fysiologisch systeem dat grote veranderingen doorgaat in de eerste maanden
en jaren van het leven. Goede slaap (genoeg en herstellend) is geassocieerd met cogni.eve ontwikkeling,
gedrag, emo.eregula.e en welzijn.
Temperament:
TemperamenRrekken = vroeg opkomende basisneigingen op het gebied van ac.viteit, affec.viteit,
aandacht en zelfregula.e. Deze neigingen komen voort uit complexe interac.es tussen gene.sche,
biologische en omgevingsfactoren door de .jd heen. Twee brede dimensies:
- Reac.viteit: opwinding en reac.evermogen van het kind.
- Regula.e: wat het kind doet om hun reac.viteit te controleren.
Twee dimensies van temperament die de gecombineerde invloed van gene.ca, fysiologie, matura.e en
toenemende coördina.e van fysiologische en psychologische systemen reflecteren:
- Surgency: sociabiliteit en posi.eve emo.onaliteit.
- Nega4ve affec4vity (hoog): predisposi.es om angst en frustra.e/ boosheid te ervaren.
- Effor8ul control (laag): pogingen om s.mula.e en reac.es te controleren.
Temperament kan ook niet dimensioneel bekeken worden, maar typologisch/ categorisch: onderzoekt
categorieën/ groepen van kinderen waar een verzameling aan kenmerken – een temperament profiel –
helpt betekenisvolle informa.e te geven voorbij de kenmerken of dimensies.
Temperament profielen zijn geassocieerd met huidige en latere adapta.e en moeilijkheden.
Beide dimensionele en typologische modellen bieden een voorbeeld van dynamische biologie-omgeving
wisselwerking.
Prenatale factoren als ondervoeding, moederlijke stress, blootstelling aan alcohol, andere stoffen en
omgevingstoxines, kunnen van invloed zijn op fysiologische processen onderliggend aan temperament.
Belangrijkste dimensies van opvoeden die van impact zijn op temperament van het kind zijn warmte en
posi.eve controle en nega.eve controle.
Invloed van de verzorger is erg belangrijk bij de ontwikkeling van regula.e van het kind.
Emo.eregula.e ervaringen bieden een belangrijk venster op adapta.e en maladapta.e.
Goodness of fit: gemakkelijke ouder met gemakkelijk kind of uitgelaten ouder met uitgelaten kind zijn
goede combina.es. Gemakkelijke ouder met uitgelaten kind of andersom juist niet.
,Differen4al suscep4bility = kinderen met “riskante temperamenten” zijn waarschijnlijker nega.ef beïnvloed
te worden door problema.sch ouderschap en andere onguns.ge externe contexten, en posi.ef beïnvloed
te worden door responsief ouderschap en posi.eve externe contexten.
Genderverschillen: jongens scoren hoger op surgency en meisjes scoren hoger op effor8ul control.
Er wordt consisten.e in temperament gevonden over verschillende situa.es en stabiliteit over .jd.
A@achment (hech.ng):
De meeste kinderen varen goed in thuissitua.es die voorzien in hun behoeben en wensen op manieren die
meestal gevoelig, redelijk consistent en meestal warm zijn.
Begrip dat er voor hen gezorgd zal worden, en dat de wereld om hen heen een aangename plek is met
interessante mensen, objecten en ac.viteiten, is de basis van hech.ng.
Het meest kri.eke voordeel van hech.ng voor het kind is om bescherming en overleving vast te stellen.
Eigenschappen van de verzorger gelinkt aan hech.ng:
- Safe haven = persoon waar het kind naartoe kan voor comfort en support.
- Proximity maintenance voor een kind dat nabijheid zoekt en weerstand biedt tegen scheiding.
- Secure base = persoon van wie de aanwezigheid dient als een bron van veiligheid, waarvanuit
kinderen de wereld kunnen ontdekken.
Hech.ng kan gekarakteriseerd zijn als veilig of onveilig.
Veilige hech.ng: de verzorger reageert sensi.ef, consistent en gepast op de fysieke, emo.onele en sociale
behoeben van het kind.
Onveilige hech.ng: inconsistente, inadequate of niet beschikbare zorg. Onveilige hech.ngss.jlen:
- Resistant a@achment (anxious/ambivalent a@achment): inconsisten.e en onvoorspelbaarheid.
Deze kinderen voelen zich niet comfortabel een nieuwe ruimte te ontdekken.
- Avoidant a@achment (anxious/avoidant a@achment): inadequate zorg. Deze kinderen ontdekken
ruimtes meer onaKankelijk, met minder zorgen voor gevaar, of verder weg van de verzorger.
- Disorganized a@achment: verzorger wordt gezien als angstaanjagend, bang, kwaadaardig of een
bron van alarm. Consistent/ intens patroon van conflicterende gedragingen, angst en disoriënta.e.
Ouderlijke sensi.viteit wordt meestal gezien als belangrijkste factor op hech.ng. Verder zijn emo.onele
beschikbaarheid van de ouders, hech.ngsgeschiedenis van de ouders, verlies en trauma, en psychologisch
welzijn van de ouders ook van invloed. Echter is de secure base meer voorspellend voor de hech.ngss.jl.
Neglect-enrichment con.nuüm: verschillen in emo.onele en cogni.eve input van de verzorgers.
Vroege hech.ngsprocessen zijn gebonden aan vroege neurobiologische en fysiologische ontwikkeling, met
bewijs dat het de synchroniciteit van de hersenen en het gedrag ondersteunt.
De hech.ng beïnvloedt ook opkomst en organisa.e van emo.eregula.e en benadrukt de centrale rol van
emo.e in de vroege ontwikkeling van persoonlijkheid.
De hech.ng biedt ook rela.e prototype en een manier om te modelleren hoe je je in rela.es moet
gedragen.
Ook is vroege hech.ng gelinkt aan latere posi.eve socio-emo.onele uitkomsten.
Hech.ngss.jlen kunnen veranderen over .jd (van veilige hech.ng naar onveilige hech.ng, of andersom).
Temperament is een risicofactor voor psychopathologie (internaliserend en externaliserend):
Hoge levels angst à hoger risico op internaliserende problemen.
Behavioral inhibi.on à hoger risico internaliserende problemen, lager risico externaliserende problemen.
Hoge nega4ve affec4vity à hoger risico beide internaliserende en externaliserende problemen.
Lage effor8ul control à hoger risico externaliserende problemen.
Surgency à hoger risico externaliserende problemen.
,Irritability = prikkelbaarheid, lage drempel voor agita.e, frustra.e, en woede als reac.e op een
geblokkeerd doel of geblokkeerde beloning. Twee componenten:
- Aanhoudende chagrijnige, humeurige of boze stemming.
- Gedragsuitbars.ngen van intense woede of dysregula.e.
Hoe meer irritability à hoe meer kans op stoornissen.
Onveilige hech.ng hoeb niet per defini.e te zorgen voor slechte uitkomsten, is alleen groter risico op.
Kinderen met een disorganized a@achment ervaren het hoogste risico. Ook waarschijnlijker
externaliserende problemen dan internaliserende.
Disorders of AJachment
Twee categorieën hech.ngsstoornissen:
Reac4ve a@achment disorder (RAD):
A. Consistent patroon van geremd, emo.oneel teruggetrokken gedrag naar verzorgers:
I. Zoekt zelden comfort wanneer distressed.
II. Reageert zelden op comfort wanneer distressed.
B. Aanhoudende sociale en emo.onele verstoringen:
I. Minimale sociale en emo.onele responsiviteit naar anderen.
II. Gelimiteerd posi.ef affect.
III. Episodes van onverklaarbare prikkelbaarheid, verdriet of angst .jdens niet-bedreigende
interac.es met verzorgers.
C. Geschiedenis van extreem onvoldoende zorg, als:
I. Sociale neglect of depriva.e.
II. Herhaald veranderen van primaire verzorgers.
III. Opgroeien in omgevingen die de mogelijkheid tot het aangaan van selec.eve hech.ngs-
rela.es erns.g beperken.
Disinhibited social engagement disorder (DSED):
A. Patroon van benaderen van en interacteren met onbekende volwassenen gekarakteriseerd door:
I. Verminderde of afwezige terughoudendheid in benaderen van onbekende volwassenen.
II. Overdreven vertrouwd of fysiek gedrag.
III. Verminderd of afwezigheid van terug controleren bij de volwassen verzorgers.
IV. Bereidheid mee te gaan met onbekende volwassenen.
B. Gedrag in criterium A niet gelimiteerd tot impulsiviteit, maar is eerder sociaal ongeremd gedrag.
C. Geschiedenis van extreem onvoldoende zorg, als:
I. Sociale neglect of depriva.e.
II. Herhaald veranderen van primaire verzorgers.
III. Opgroeien in omgevingen die de mogelijkheid tot het aangaan van selec.eve hech.ngs-
rela.es erns.g beperken.
RAD is zeer zeldzaam. DSED wordt vaker gediagnos.ceerd dan RAD.
Kinderen met hech.ngsstoornissen vertonen moeilijkheden in fysiologische, emo.onele, gedragsma.ge en
cogni.eve domeinen.
Kinderen ervaren internaliserende overtuigingen dat ze ongewild en onbeminnelijk zijn en geen zorg
verdienen (bevat het cogni.eve domein). Vaak ook tekorten in EFs.
Kinderen met hech.ngsstoornissen kunnen erg verschillen in het beloop en de ontwikkeling, en uitkomsten.
Kinderen met RAD vertonen vaak verbetering wanneer geplaatst in een betere zorg verlenende omgeving.
Kinderen met DSED blijven veel moeilijkheden meestal bestaan in de adolescen.e, ook in betere
omgevingsomstandigheden.
, Langer in ins.tu.onele zorg blijven zorgt voor meer aanhoudende moeilijkheden.
Voor kinderen die extreme depriva.e ervaren kunnen hoge kwaliteit pleegzorg, adop.e of alomvaRende
interven.es het risico op latere psychopathologie verlagen.
De rol van zorgverlening is primair voor beide RAD en DSED.
Verwaarlozende en mishandelende zorgverlening leiden tot onzekerheid en hech.ngsstoornissen.
Low depriva.on/ low threat à veilige en s.mulerende omgevingen.
High depriva.on/ low threat à erns.ge verwaarlozing (neglect) en ins.tu.onele opvoeding.
Low depriva.on/ high threat à blootstelling aan geweld en misbruik.
High depriva.on/ high threat à complexe blootstellingen.
à Kunnen tot verschillende (combina.es van) stoornissen leiden.
Disorganized a@achments leiden waarschijnlijker tot DSED.
Gene.sche aanleg en temperamentdimensies spelen ook een rol bij disorganized a@achments.
Diagnos.ek:
Huisbezoeken, ouderrapporten en observa.es zijn vaak nodig.
Observa.es van het kind in de alledaagse omgeving zijn erg belangrijk.
Voor RAD zijn klinische interpreta.es van verzorger-kind interac.es essen.eel.
Voor DSED zijn observa.es van het kind in meerdere sociale situa.es essen.eel.
Interven.e:
Voorkomen is makkelijker dan effec.ef ingrijpen zodra er al stoornissen zijn.
Universele maatregelen voor de algemene popula.e.
Selec.eve maatregelen voor groepen van bovengemiddeld risico.
Indicated maatregelen voor groepen met specifieke risicofactoren die meer extensieve hulp nodig hebben.
A@achment and Biobehavioral Catch-up (ABC) program: Benadrukt 3 sleutelgedragingen: bieden van
juiste zorg wanneer kinderen distressed zijn, volgen van de leiding van kinderen wanneer ze niet overstuur
zijn en het niet vertonen van angstaanjagend gedrag. Is selec.eve maatregel.
Voor kinderen al gediagnos.ceerd met RAD of DSED is het primaire belang om te zorgen voor een veilige en
stabiele omgeving met een warme en consistente verzorger. Door adop.e of posi.eve pleegzorg
plaatsingen, vertonen kinderen met RAD significante verbetering. Symptomen van DSED zijn meer
aanhoudend, en hier is vaak addi.onele behandeling nodig.
Child-Parent Psychotherapy (CPP): therapiesessies met ouder en kind gefocust op beschermende
zorgverlening en maladap.eve overtuigingen vervangen door posi.eve overtuigingen.
Ook interven.es gefocust op mentaliseren; vermogen jezelf en anderen te begrijpen in termen van
gevoelens, gedachten, behoeben, mo.even en doelen.
