Hoorcollege 1.2: Pathologie bij kinderen en adolescenten
Het verschil tussen algemene fysiotherapie en
kinderfysiotherapie?
Kinderfysiotherapie is gespecialiseerd in het bewegende kind en zijn ze
erin gespecialiseerd om het op een spelenderwijze manier aan te bieden.
De vragen kunnen gaan over de motorische ontwikkeling, fysieke fitheid
en leefstijl of orthopedische klachten.
Hoe werkt een kinderfysiotherapeut
Als kinderfysiotherapeut worden de ouders begeleid. Je plaatst het kind
altijd in de omgeving en taak. Dit gaat via het biopsychosiale model.
Kind Ben je veel gegroeid? Is er iets veranderd in je
activiteitenpatroon? Hoe zit je in je vel?
Ouder Hoe ervaar jij de klachten? Ben je bezorgd? Neem je de klachten
serieus? Zijn er veranderingen in het gezin? Live events?
Omgeving Veranderingen van school? Veranderingen in de
vriendengroep? Andere schoenen tijdens het sporten? Verandering van
veld (bijv. half veld naar heel veld)?
Structuur in onderzoek
Inspectie
- Lichaamsverhoudingen
- Assymmetrieën
Observatie bewegen
- Motorische vaardigheden
- Differentiaal diagnoses
- Bewegingsangst
Palpatie bij pijnklachten (op tot definitieve hypothese te komen)
Kinderfysiotherapeut als expert voor het bewegende kind
Je wilt weten hoe het kind beweegt en ook of het veranderd is. Ook wil je
weten of de ontwikkeling met betrekking tot het bewegen goed verliep of
niet. Dit kan aan de hand van de beweegrichtlijn (Hoeveel een kind moet
bewegen)
Beweegprogramma’s
Beweeginterventies richten zich op twee componenten:
- Verhogen van de fysieke fitheid
- Ontwikkelen en in stand houden van een actieve leefstijl.
Korte termijneffecten zijn wetenschappelijk onderzocht en ook
aangetoond. Interventie waarbij combinatie wordt gemaakt uit voeding,
bewegen en gedragsverandering is het meest effectief voor de
behandeling van kinderen met obesitas. Lange termijneffecten nog
onvoldoende onderzocht. Dit komt, omdat het kostbare studies zijn die nog
niet uitgevoerd zijn.
Leefstijl: oorzaken overgewicht
, - Te weinig bewegen
- Te veel inactiviteit (sedentair gedrag, waarbij je niet beweegt bijv.
zitten, liggen enz.)
- Voeding
- Aandoeningen/medicatie die overgewicht veroorzaken
Het aanbevolen aantal stappen per dag is bij meisjes 11000 stappen per
dag en jongens 13000 stappen per dag.
Gemiddeld zetten meisjes 8000-1000 stappen per dag. Jongens 10000-
12000 stappen per dag. Dit word nu alleen nog maar gebruikt als een
indicatie over hoe fit iemand is en hoeveel iemand beweegt.
Als bewegen niet lukt door:
- Motorische problemen
- Angst om te bewegen
- Orthopedische klachten
a. Veel voorkomende hielklachten
b. Knieklachten
c. Rugklachten
Morbus Sever
- Tractieapophysitis van de calcaneus (is geïrriteerd geraakt). Het
gebeurt voornamelijk in de groei doordat de groeischijf in de hiel
teveel belast word en daardoor geïrriteerd raakt.
- Kinderen tussen 7 en 12 jaar, actief (voetbal en hockey)
- Drukpijn onder de hiel na het sporten
squeeze test, hakken lopen, hakstand ter diagnosestelling.
Adviezen:
- Verminderen belasting (meer rust tussendoor, 50% reductie van
belasting, tussendoor zodat kind wel bij de volledige training
aanwezig is.
- Gelzool, hakverhoging
- Onder de loep nemen kwaliteit van bewegen, soms motorisch
probleem onderliggend
- Rekoefeningen gastrocnemius
Behandelbare grootheid voor de kinderfysiotherapeut, als de
kwaliteit van de beweging en de coordinatie niet helemaal goed is.
Knieklachten-differentiaal diagnoses
- Morbus osgood schlatter
- Sinding larsen Johansson syndroom
- Patello femoral pijnsyndroom
- Jumpers knee (vaak met een doorverwijzing van de huisarts, maar
deze diagnose past niet bij een kind, dus je moet gaan kijken naar 1
van de andere diagnoses)
Osgood Schlatter
- Leeftijd tussen de 10 en 16 jaar
- Groei gerelateerd
- Intensieve belasting door sport
, - Disbalans tussen belasting en belastbaarheid
- Locatie: Tuberositas tibiae, hier hecht de quadriceps aan en er zit
hier een groeischijf die actief is tijdens de groei. Door een te hoge
trekkracht ontstaan er klachten. Alle sporten met snelle en
explosieve bewegingen van je knie zorgen voor de klachten.
Sinding Larsen Johansson syndroom
- Zit een stuk hoger onder de patella. Het ontstaat ook door een
disbalans tussen de belasting en de belastbaarheid
Fysiologische verandering in stand van de benen bij kinderen
- Baby- O benen
- Peuter- Rechter
- Kleuter- X- benen
- Vanaf een jaar of 6 pas weer rechter
De X-benen zijn gerelateerd aan het patello femoral pijnsyndroom
- Meisjes hebben dit vaker dan jongens.
- Adductie van de knie bij een squat of een lunge
- Pijn na langdurig stilzitten pijn met traplopen (meer pijn bij het
aflopen dan bij het oplopen), pijn met fietsen
Jumpers knee
- Volwassen diagnose
- Pijn aan de onderzijde van de patella
- Vooral bij activiteiten als rennen en springen geven pijn.
Behandeling knieklachten
Educatie (kind, ouders en omgeving)
Herstel balans belasting en belastbaarheid
Ook word er uitgelegd hoe het werkt om op de pijn te bewegen en zo
binnen je mogelijkheden te bewegen.
Rugklachten
- Scoliose
- Morbus scheuermann
Scoliose
- Inspectie
- Buktest
- Beenlengteverschil, kind op rug, hakken naar bil en dan kijken of de
knieën even hoog zijn.
- Differentiaal
Diagnose structureel of functioneel
Structurele scoliose
- Bij vooroverbuigen niet-corrigerende gibbus of torsie
- Structurele veranderingen in de wervelkolom zichtbaar op
röntgenfoto
- Cobbse hoek > 10 graden
, - Het beloop kan niet worden beïnvloed door fysiotherapie en
oefentherapie.
- Operatie is zeer ingrijpend en “het laatste redmiddel” vaak pas
vanaf 40-45 graden.
Nietstructurele/functionele scoliose
- Verdwijnt bij voorover buigen, geen rotatie en structurele afwijkingen
- Cobbse hoek minder dan 10 graden
- Beenlengteverschil kan voorkomen
- Fysiologisch normaal bij een groeiend kind, omdat de benen nooit
even snel even lang groeien
- Houding
Ziekte van scheuermann
- Wervels hebben een wigvorm en er is een onregelmatige groei. Aan
de voorkant is zijn de wervels platter waardoor er een versterkte
kyfose ontstaat. Kyfose is structureel (verdwijnt niet bij
houdingsverandering). Er is ook een protractie van de schouders,
waardoor de ziekte van scheuermann wordt versterkt.
- Bij een milde vorm en in een vroeg stadium kan er nog wel wat
gedaan worden met oefen en fysiotherapie.
- Strekken van de hamstrings
- Strekken en versterken van de ‘rompstrekkers’
- Actieve levensstijl wordt geadviseerd.
- Therapie is niet effectief voor het beloop, maar het kan de
pijnklachten wel verminderen
- Kyfose van meer dan 70 graden, zou ervoor kunnen zorgen dat er
een operatie nodig is.
Het verschil tussen algemene fysiotherapie en
kinderfysiotherapie?
Kinderfysiotherapie is gespecialiseerd in het bewegende kind en zijn ze
erin gespecialiseerd om het op een spelenderwijze manier aan te bieden.
De vragen kunnen gaan over de motorische ontwikkeling, fysieke fitheid
en leefstijl of orthopedische klachten.
Hoe werkt een kinderfysiotherapeut
Als kinderfysiotherapeut worden de ouders begeleid. Je plaatst het kind
altijd in de omgeving en taak. Dit gaat via het biopsychosiale model.
Kind Ben je veel gegroeid? Is er iets veranderd in je
activiteitenpatroon? Hoe zit je in je vel?
Ouder Hoe ervaar jij de klachten? Ben je bezorgd? Neem je de klachten
serieus? Zijn er veranderingen in het gezin? Live events?
Omgeving Veranderingen van school? Veranderingen in de
vriendengroep? Andere schoenen tijdens het sporten? Verandering van
veld (bijv. half veld naar heel veld)?
Structuur in onderzoek
Inspectie
- Lichaamsverhoudingen
- Assymmetrieën
Observatie bewegen
- Motorische vaardigheden
- Differentiaal diagnoses
- Bewegingsangst
Palpatie bij pijnklachten (op tot definitieve hypothese te komen)
Kinderfysiotherapeut als expert voor het bewegende kind
Je wilt weten hoe het kind beweegt en ook of het veranderd is. Ook wil je
weten of de ontwikkeling met betrekking tot het bewegen goed verliep of
niet. Dit kan aan de hand van de beweegrichtlijn (Hoeveel een kind moet
bewegen)
Beweegprogramma’s
Beweeginterventies richten zich op twee componenten:
- Verhogen van de fysieke fitheid
- Ontwikkelen en in stand houden van een actieve leefstijl.
Korte termijneffecten zijn wetenschappelijk onderzocht en ook
aangetoond. Interventie waarbij combinatie wordt gemaakt uit voeding,
bewegen en gedragsverandering is het meest effectief voor de
behandeling van kinderen met obesitas. Lange termijneffecten nog
onvoldoende onderzocht. Dit komt, omdat het kostbare studies zijn die nog
niet uitgevoerd zijn.
Leefstijl: oorzaken overgewicht
, - Te weinig bewegen
- Te veel inactiviteit (sedentair gedrag, waarbij je niet beweegt bijv.
zitten, liggen enz.)
- Voeding
- Aandoeningen/medicatie die overgewicht veroorzaken
Het aanbevolen aantal stappen per dag is bij meisjes 11000 stappen per
dag en jongens 13000 stappen per dag.
Gemiddeld zetten meisjes 8000-1000 stappen per dag. Jongens 10000-
12000 stappen per dag. Dit word nu alleen nog maar gebruikt als een
indicatie over hoe fit iemand is en hoeveel iemand beweegt.
Als bewegen niet lukt door:
- Motorische problemen
- Angst om te bewegen
- Orthopedische klachten
a. Veel voorkomende hielklachten
b. Knieklachten
c. Rugklachten
Morbus Sever
- Tractieapophysitis van de calcaneus (is geïrriteerd geraakt). Het
gebeurt voornamelijk in de groei doordat de groeischijf in de hiel
teveel belast word en daardoor geïrriteerd raakt.
- Kinderen tussen 7 en 12 jaar, actief (voetbal en hockey)
- Drukpijn onder de hiel na het sporten
squeeze test, hakken lopen, hakstand ter diagnosestelling.
Adviezen:
- Verminderen belasting (meer rust tussendoor, 50% reductie van
belasting, tussendoor zodat kind wel bij de volledige training
aanwezig is.
- Gelzool, hakverhoging
- Onder de loep nemen kwaliteit van bewegen, soms motorisch
probleem onderliggend
- Rekoefeningen gastrocnemius
Behandelbare grootheid voor de kinderfysiotherapeut, als de
kwaliteit van de beweging en de coordinatie niet helemaal goed is.
Knieklachten-differentiaal diagnoses
- Morbus osgood schlatter
- Sinding larsen Johansson syndroom
- Patello femoral pijnsyndroom
- Jumpers knee (vaak met een doorverwijzing van de huisarts, maar
deze diagnose past niet bij een kind, dus je moet gaan kijken naar 1
van de andere diagnoses)
Osgood Schlatter
- Leeftijd tussen de 10 en 16 jaar
- Groei gerelateerd
- Intensieve belasting door sport
, - Disbalans tussen belasting en belastbaarheid
- Locatie: Tuberositas tibiae, hier hecht de quadriceps aan en er zit
hier een groeischijf die actief is tijdens de groei. Door een te hoge
trekkracht ontstaan er klachten. Alle sporten met snelle en
explosieve bewegingen van je knie zorgen voor de klachten.
Sinding Larsen Johansson syndroom
- Zit een stuk hoger onder de patella. Het ontstaat ook door een
disbalans tussen de belasting en de belastbaarheid
Fysiologische verandering in stand van de benen bij kinderen
- Baby- O benen
- Peuter- Rechter
- Kleuter- X- benen
- Vanaf een jaar of 6 pas weer rechter
De X-benen zijn gerelateerd aan het patello femoral pijnsyndroom
- Meisjes hebben dit vaker dan jongens.
- Adductie van de knie bij een squat of een lunge
- Pijn na langdurig stilzitten pijn met traplopen (meer pijn bij het
aflopen dan bij het oplopen), pijn met fietsen
Jumpers knee
- Volwassen diagnose
- Pijn aan de onderzijde van de patella
- Vooral bij activiteiten als rennen en springen geven pijn.
Behandeling knieklachten
Educatie (kind, ouders en omgeving)
Herstel balans belasting en belastbaarheid
Ook word er uitgelegd hoe het werkt om op de pijn te bewegen en zo
binnen je mogelijkheden te bewegen.
Rugklachten
- Scoliose
- Morbus scheuermann
Scoliose
- Inspectie
- Buktest
- Beenlengteverschil, kind op rug, hakken naar bil en dan kijken of de
knieën even hoog zijn.
- Differentiaal
Diagnose structureel of functioneel
Structurele scoliose
- Bij vooroverbuigen niet-corrigerende gibbus of torsie
- Structurele veranderingen in de wervelkolom zichtbaar op
röntgenfoto
- Cobbse hoek > 10 graden
, - Het beloop kan niet worden beïnvloed door fysiotherapie en
oefentherapie.
- Operatie is zeer ingrijpend en “het laatste redmiddel” vaak pas
vanaf 40-45 graden.
Nietstructurele/functionele scoliose
- Verdwijnt bij voorover buigen, geen rotatie en structurele afwijkingen
- Cobbse hoek minder dan 10 graden
- Beenlengteverschil kan voorkomen
- Fysiologisch normaal bij een groeiend kind, omdat de benen nooit
even snel even lang groeien
- Houding
Ziekte van scheuermann
- Wervels hebben een wigvorm en er is een onregelmatige groei. Aan
de voorkant is zijn de wervels platter waardoor er een versterkte
kyfose ontstaat. Kyfose is structureel (verdwijnt niet bij
houdingsverandering). Er is ook een protractie van de schouders,
waardoor de ziekte van scheuermann wordt versterkt.
- Bij een milde vorm en in een vroeg stadium kan er nog wel wat
gedaan worden met oefen en fysiotherapie.
- Strekken van de hamstrings
- Strekken en versterken van de ‘rompstrekkers’
- Actieve levensstijl wordt geadviseerd.
- Therapie is niet effectief voor het beloop, maar het kan de
pijnklachten wel verminderen
- Kyfose van meer dan 70 graden, zou ervoor kunnen zorgen dat er
een operatie nodig is.
