Personen en familierecht ALLE samenvattingen
Personen en familierecht samenvatting hoofdstuk 1
Juridische persoon
Een persoon is degene die drager van rechten en plichten kan zijn. Het kunnen
hebben van rechten en verplichtingen wordt ook wel rechtsbevoegdheid
genoemd.
Rechtsbevoegdheid: bevoegdheden die iemand heeft op basis van de wet.
Iedereen in Nederland is rechtsbevoegd (art. 1:1 lid 1 BW).
Komt het kind levend ter wereld, dan heeft het kind persoonlijkheid. Als een kind
dood ter wereld komt, wordt het geacht nooit te hebben bestaan (art. 1:2 BW).
Sinds 2019 is het wel mogelijk de geboorte van een kind dat levenloos ter wereld
komt officieel te laten opnemen in de Basisregistratie Personen (BrP).
Een ongeboren kind kan als geboren worden aangemerkt, als het belang van dat
kind daarom vraagt (art. 1:2 BW). De overheid kan dan ingrijpen als bijvoorbeeld
de aanstaande moeder een verslaving heeft.
Om als erfgenaam te worden aangemerkt, moet iemand bestaan. Ook om die
reden kan een kind als geboren worden aangemerkt. Een ongeboren kind kan
toch erfgenaam zijn, mits het leven ter wereld komt. Op dat moment heeft de
rechtsbevoegdheid in het belang van het kind terugwerkende kracht.
Persoonlijkheid eindigt als iemand overlijdt. Alle rechten en verplichtingen die op
dat moment nog bestaan, gaan over op de erfgenamen.
Bloed- en aanverwantschap
Bloedverwantschap
(Biologische bloedverwantschap): de relatie tussen personen op basis van
de geboorte uit bepaalde ouders.
In de volgende gevallen ontstaat er juridisch bloedverwantschap:
Wanneer een man een kind erkent van wie hij niet de biologische vader is
(art. 1:203 e.v. BW).
Als de moeder van een kind op het moment van de geboorte
getrouwd/geregistreerde partners is met iemand die geen biologische
band heeft met het kind(art. 1:199 en 1:198 BW).
Adoptie (art. 1:299 e.v. BW).
Juridische bloedverwantschap: het bestaan van een juridische relatie tussen
personen -> familierechtelijke betrekking.
Bloedverwantschap bestaat in verschillende graden -> art. 1:3 lid 1 BW:
‘De graad van bloedverwantschap wordt bepaald door het getal ter geboorten,
die de bloedverwantschap hebben veroorzaakt. Hierbij telt een erkenning, een
gerechtelijke vaststelling van het ouderschap of een adoptie als een geboorte.’
,Elke geboorte tussen twee personen wordt dus als een graad aangemerkt. Het
gaat om de afstand – in aantal geboorten – tussen twee personen.
Ouders en kinderen: 1e graad.
Grootouders en kleinkinderen: 2e graad.
->> Bloedverwantschap in de rechte linie: het gaat om verwantschap tussen
twee personen, die als het ware boven of onder elkaar staan.
Om de verwantschap van een oom/tante, broer/zus of neef/nicht te bepalen,
moet je eerst opklimmen tot de gemeenschappelijke stamouder. Daarbij telt elke
geboorte als een graad. Daarna klim je weer omlaag naar de betreffende
persoon.
->> Bloedverwantschap in de zijlinie
Broer en zus: 2e graad.
Oom en tante: 3e graad.
Neef en nicht, wanneer het kinderen van een broer of zus zijn: 3 e graad.
Neef en nicht, wanneer het de kinderen van een oom of tante betreffen: 4 e graad.
Een huwelijk mag niet worden gesloten tussen bloed- en aanverwanten in de
eerste en tweede graad (art. 1:41 BW).
Aanverwantschap
Aanverwantschap: wanneer een persoon met iemand trouwt, ontstaat er een
juridische relatie tussen die persoon en de bloedverwanten van de ander (art. 1:3
lid 2 BW). Voor de berekening van de graden van aanverwantschap wordt
dezelfde methode gevolgd als voor bloedverwantschap.
Aanverwantschap ontstaat alleen dor een huwelijk of geregistreerd partnerschap,
niet door samenwoning. Aanverwantschap kan leiden tot bepaalde
bevoegdheden in zaken die gaan over gezag en voogdij. Aanverwantschap wordt
niet opgeheven door het eindigen van het huwelijk of geregistreerd partnerschap
(art. 1:3 lid 3 BW).
,Familie- en gezinsleven
Art. 8 VERM: ‘Een ieder heeft recht op respect voor zijn privéleven, zijn
familie- en gezinsleven, zijn woning en zijn correspondentie.’
Family life: ieder heeft respect voor zijn familie- en gezinsleven.
Bij family life gaat het om het hebben van een nauwe persoonlijke
betrekking met een ander, vaak een kind. Samenwonen is geen vereiste,
maar vaak wel een indicatie.
Marckx-arrest:
Een ongehuwde moeder vond een aantal bepalingen in de Belgische wet
discriminerend en inbreuk maakte op het recht op gezinsleven. De maakte
onderscheid tussen kinderen geboren binnen een huwelijk en
buitenrechtelijke kinderen. Een ongehuwde moeder was niet van
rechtswege juridische moeder van haar eigen kind. Zij moest dat kind
eerst erkennen en dan pas was er sprake van een juridisch moederschap.
Het EHRM overwoog dat lidstaten ervoor moeten zorgen dat burgers een
normaal gezinsleven kunnen leiden. Nationale wet- en regelgeving mag
geen inbreuk maken op het recht op family life. Het EHRM oordeelde dat
de Belgische wet niet in overeenstemming was met art. 8 EVRM en een
inbreuk vormde op het recht op family life.
Deze uitspraak heeft ertoe geleid dat de Belgische wetgeving is
aangepast, ook heeft het veel invloed gehad voor het Nederlandse
familierecht.
In de volgende situaties kan sprake zijn van family life:
Tussen echtgenoten (samenwonen is geen vereiste);
Tussen mensen die een relatie hebben die vergelijkbaar is met een
huwelijk (samenwonen is geen vereiste);
Tussen ouders en een uit hun huwelijk geboren kind (vanaf het moment
van de geboorte, samenwonen is geen vereiste);
Tussen ongehuwde, langdurig samenwonende ouders en hun kind;
Tussen moeder en kind;
Tussen de man die het kind heeft erkend en het kind;
Tussen de biologische vader en het kind (er moet sprake zijn van
bijkomende omstandigheden, bijv. verzorging);
Tussen naaste bloedverwanten het kind (er moet een nauwe persoonlijke
betrekking bestaan;
Tussen pleegouders of opvangouders en kind;
Tussen een niet-biologische ouder en kind.
Tussen mensen die met elkaar getrouwd zijn bestaat een gezinsleven,
samenwonen is geen vereiste. Van belang is dat partijen met elkaar
, gehuwd zijn, met elkaar samenwonen of van plan zijn met elkaar te gaan
samenwonen en een gezinsleven met elke te leiden.
Om te spreken van family life tussen een vader en zijn biologische kind,
moeten er bijkomende omstandigheden zijn, als er geen sprake is met
huwelijk of geregistreerd partnerschap of samenwonen met de biologische
moeder.
Om te kunnenspreken van family life toen een kind en andere
bloedverwanten moet komen vast te staan dat de contacten met het kind
ruimer zijn dan de gebruikelijke, in het dagelijks verkeer plaatsvindende
contacten tussen het kind en de betreffende bloedverwantschap.
Family life kan ook bestaan tussen een kind en een niet-bloedverwant, bijv.
bij een pleeggezin. Een pleegkind moet een jaar lang tot het pleeggezin
behoren.
Bij adoptie wordt family life met de oorspronkelijke ouders verbroken.
Voornaam
Iemand heeft de heeft de voornaam dat staat in zijn geboorteakte (art. 1:4
lid 1 BW). Een akte is een schriftelijk en ondertekend stuk dat tot bewijs
kan dienen.
Een authentieke akte is opgemaakt door een aangewezen ambtenaar (art.
156 lid 2 Rv). Deze is bedoeld om een feit of handeling vast te leggen en
als bewijs te dienen.
De ambtenaar van de burgerlijke stand stelt de geboorteakte op. De
ambtenaar van de burgerlijke stand weigert in de geboorteakte
voornemen op te nemen die ongepast zijn, of gelijk zijn aan een
achternaam.
De rechtbank kan iemands voornaam wijzigen op verzoek van de persoon
zelf of op verzoek van zijn wettelijke vertegenwoordiger (art. 1:4 lid 4 BW).
Redenen om een voornaam te wijzigen kunnen zijn:
Fout in de geboorteakte
Iemands voornaam is emotioneel belastend (bijv. door pesten)
Er wordt vernoemd naar een persoon met wie iemand een bijzondere band
heeft of had
Iemand is transgender of transseksueel
Een voornaam is normaal in een bepaald land, maar wat vreemd in het
Nederlands
Er is sprake van een gewijzigde geloofsovertuiging
Iemand maakt al heel lang gebruik van een naam die afwijkt van zijn
officiële voornaam.
Geslachtsnaam
Personen en familierecht samenvatting hoofdstuk 1
Juridische persoon
Een persoon is degene die drager van rechten en plichten kan zijn. Het kunnen
hebben van rechten en verplichtingen wordt ook wel rechtsbevoegdheid
genoemd.
Rechtsbevoegdheid: bevoegdheden die iemand heeft op basis van de wet.
Iedereen in Nederland is rechtsbevoegd (art. 1:1 lid 1 BW).
Komt het kind levend ter wereld, dan heeft het kind persoonlijkheid. Als een kind
dood ter wereld komt, wordt het geacht nooit te hebben bestaan (art. 1:2 BW).
Sinds 2019 is het wel mogelijk de geboorte van een kind dat levenloos ter wereld
komt officieel te laten opnemen in de Basisregistratie Personen (BrP).
Een ongeboren kind kan als geboren worden aangemerkt, als het belang van dat
kind daarom vraagt (art. 1:2 BW). De overheid kan dan ingrijpen als bijvoorbeeld
de aanstaande moeder een verslaving heeft.
Om als erfgenaam te worden aangemerkt, moet iemand bestaan. Ook om die
reden kan een kind als geboren worden aangemerkt. Een ongeboren kind kan
toch erfgenaam zijn, mits het leven ter wereld komt. Op dat moment heeft de
rechtsbevoegdheid in het belang van het kind terugwerkende kracht.
Persoonlijkheid eindigt als iemand overlijdt. Alle rechten en verplichtingen die op
dat moment nog bestaan, gaan over op de erfgenamen.
Bloed- en aanverwantschap
Bloedverwantschap
(Biologische bloedverwantschap): de relatie tussen personen op basis van
de geboorte uit bepaalde ouders.
In de volgende gevallen ontstaat er juridisch bloedverwantschap:
Wanneer een man een kind erkent van wie hij niet de biologische vader is
(art. 1:203 e.v. BW).
Als de moeder van een kind op het moment van de geboorte
getrouwd/geregistreerde partners is met iemand die geen biologische
band heeft met het kind(art. 1:199 en 1:198 BW).
Adoptie (art. 1:299 e.v. BW).
Juridische bloedverwantschap: het bestaan van een juridische relatie tussen
personen -> familierechtelijke betrekking.
Bloedverwantschap bestaat in verschillende graden -> art. 1:3 lid 1 BW:
‘De graad van bloedverwantschap wordt bepaald door het getal ter geboorten,
die de bloedverwantschap hebben veroorzaakt. Hierbij telt een erkenning, een
gerechtelijke vaststelling van het ouderschap of een adoptie als een geboorte.’
,Elke geboorte tussen twee personen wordt dus als een graad aangemerkt. Het
gaat om de afstand – in aantal geboorten – tussen twee personen.
Ouders en kinderen: 1e graad.
Grootouders en kleinkinderen: 2e graad.
->> Bloedverwantschap in de rechte linie: het gaat om verwantschap tussen
twee personen, die als het ware boven of onder elkaar staan.
Om de verwantschap van een oom/tante, broer/zus of neef/nicht te bepalen,
moet je eerst opklimmen tot de gemeenschappelijke stamouder. Daarbij telt elke
geboorte als een graad. Daarna klim je weer omlaag naar de betreffende
persoon.
->> Bloedverwantschap in de zijlinie
Broer en zus: 2e graad.
Oom en tante: 3e graad.
Neef en nicht, wanneer het kinderen van een broer of zus zijn: 3 e graad.
Neef en nicht, wanneer het de kinderen van een oom of tante betreffen: 4 e graad.
Een huwelijk mag niet worden gesloten tussen bloed- en aanverwanten in de
eerste en tweede graad (art. 1:41 BW).
Aanverwantschap
Aanverwantschap: wanneer een persoon met iemand trouwt, ontstaat er een
juridische relatie tussen die persoon en de bloedverwanten van de ander (art. 1:3
lid 2 BW). Voor de berekening van de graden van aanverwantschap wordt
dezelfde methode gevolgd als voor bloedverwantschap.
Aanverwantschap ontstaat alleen dor een huwelijk of geregistreerd partnerschap,
niet door samenwoning. Aanverwantschap kan leiden tot bepaalde
bevoegdheden in zaken die gaan over gezag en voogdij. Aanverwantschap wordt
niet opgeheven door het eindigen van het huwelijk of geregistreerd partnerschap
(art. 1:3 lid 3 BW).
,Familie- en gezinsleven
Art. 8 VERM: ‘Een ieder heeft recht op respect voor zijn privéleven, zijn
familie- en gezinsleven, zijn woning en zijn correspondentie.’
Family life: ieder heeft respect voor zijn familie- en gezinsleven.
Bij family life gaat het om het hebben van een nauwe persoonlijke
betrekking met een ander, vaak een kind. Samenwonen is geen vereiste,
maar vaak wel een indicatie.
Marckx-arrest:
Een ongehuwde moeder vond een aantal bepalingen in de Belgische wet
discriminerend en inbreuk maakte op het recht op gezinsleven. De maakte
onderscheid tussen kinderen geboren binnen een huwelijk en
buitenrechtelijke kinderen. Een ongehuwde moeder was niet van
rechtswege juridische moeder van haar eigen kind. Zij moest dat kind
eerst erkennen en dan pas was er sprake van een juridisch moederschap.
Het EHRM overwoog dat lidstaten ervoor moeten zorgen dat burgers een
normaal gezinsleven kunnen leiden. Nationale wet- en regelgeving mag
geen inbreuk maken op het recht op family life. Het EHRM oordeelde dat
de Belgische wet niet in overeenstemming was met art. 8 EVRM en een
inbreuk vormde op het recht op family life.
Deze uitspraak heeft ertoe geleid dat de Belgische wetgeving is
aangepast, ook heeft het veel invloed gehad voor het Nederlandse
familierecht.
In de volgende situaties kan sprake zijn van family life:
Tussen echtgenoten (samenwonen is geen vereiste);
Tussen mensen die een relatie hebben die vergelijkbaar is met een
huwelijk (samenwonen is geen vereiste);
Tussen ouders en een uit hun huwelijk geboren kind (vanaf het moment
van de geboorte, samenwonen is geen vereiste);
Tussen ongehuwde, langdurig samenwonende ouders en hun kind;
Tussen moeder en kind;
Tussen de man die het kind heeft erkend en het kind;
Tussen de biologische vader en het kind (er moet sprake zijn van
bijkomende omstandigheden, bijv. verzorging);
Tussen naaste bloedverwanten het kind (er moet een nauwe persoonlijke
betrekking bestaan;
Tussen pleegouders of opvangouders en kind;
Tussen een niet-biologische ouder en kind.
Tussen mensen die met elkaar getrouwd zijn bestaat een gezinsleven,
samenwonen is geen vereiste. Van belang is dat partijen met elkaar
, gehuwd zijn, met elkaar samenwonen of van plan zijn met elkaar te gaan
samenwonen en een gezinsleven met elke te leiden.
Om te spreken van family life tussen een vader en zijn biologische kind,
moeten er bijkomende omstandigheden zijn, als er geen sprake is met
huwelijk of geregistreerd partnerschap of samenwonen met de biologische
moeder.
Om te kunnenspreken van family life toen een kind en andere
bloedverwanten moet komen vast te staan dat de contacten met het kind
ruimer zijn dan de gebruikelijke, in het dagelijks verkeer plaatsvindende
contacten tussen het kind en de betreffende bloedverwantschap.
Family life kan ook bestaan tussen een kind en een niet-bloedverwant, bijv.
bij een pleeggezin. Een pleegkind moet een jaar lang tot het pleeggezin
behoren.
Bij adoptie wordt family life met de oorspronkelijke ouders verbroken.
Voornaam
Iemand heeft de heeft de voornaam dat staat in zijn geboorteakte (art. 1:4
lid 1 BW). Een akte is een schriftelijk en ondertekend stuk dat tot bewijs
kan dienen.
Een authentieke akte is opgemaakt door een aangewezen ambtenaar (art.
156 lid 2 Rv). Deze is bedoeld om een feit of handeling vast te leggen en
als bewijs te dienen.
De ambtenaar van de burgerlijke stand stelt de geboorteakte op. De
ambtenaar van de burgerlijke stand weigert in de geboorteakte
voornemen op te nemen die ongepast zijn, of gelijk zijn aan een
achternaam.
De rechtbank kan iemands voornaam wijzigen op verzoek van de persoon
zelf of op verzoek van zijn wettelijke vertegenwoordiger (art. 1:4 lid 4 BW).
Redenen om een voornaam te wijzigen kunnen zijn:
Fout in de geboorteakte
Iemands voornaam is emotioneel belastend (bijv. door pesten)
Er wordt vernoemd naar een persoon met wie iemand een bijzondere band
heeft of had
Iemand is transgender of transseksueel
Een voornaam is normaal in een bepaald land, maar wat vreemd in het
Nederlands
Er is sprake van een gewijzigde geloofsovertuiging
Iemand maakt al heel lang gebruik van een naam die afwijkt van zijn
officiële voornaam.
Geslachtsnaam
