Behandeling en interventie
Week 1 - orthopedagogiek als handelingswetenschap & behandelingsperspectieven
Disciplines, theorieën, integrerende modellen:
Disciplines:
• Psychiatrie (biomedisch) kijkt naar symptomen, stoornissen en classificaties.
• Ontwikkelingspsychologie wil de empirische kennis gebruiken voor de praktijk.
Kijken naar ontwikkelingsprocessen, ontwikkelingsfases, processen in het individu
en interacties met de omgeving.
• Orthopedagogiek kijkt naar opvoeding, onderwijs, kwetsbare groepen, praktijk en
theorieën.
Theorieën:
• Psychodynamische theorie van Freud en zijn dochter gaat over problemen die zich
voordoen in de vroege kindertijd zorgen later voor problematiek (id, ego en
superego)
• Gehechtheidstheorie van Bowlby vertelt over een affectieve relatie tussen een kind
en zijn opvoeders, responsiviteit, sensitiviteit, kwaliteit van gehechtheid en risico/
beschermende factoren.
• Leertheorie stelt dat probleemgedrag ontlokt wordt door antecedenten of
bekrachtigd wordt door gevolgen/consequenties. Gedrag is aangeleerd en kan
ook afgeleerd worden.
• Systeemtheorie, bijvoorbeeld de ecologische theorie van Bronfenbrenner of de
gezinstherapeutische modellen (grenzen tussen relaties of nadruk op
communicatie)
Integrerende modellen:
• Biopsychosociaal model gaat ervan uit dat iemands gedrag bepaald wordt door
factoren op lichamelijk, psychisch en sociaal gebied. Er ontstaat een soort
dynamisch evenwicht uit deze interacties en problemen hiertussen.
• Balans model spreekt over een balans tussen draaglast en draagkracht.
Soms is probleemgedrag niet problematisch maar heeft het een lijdensdruk, daarbij kan
psycho-educatie helpen.
Visies op normaliteit, normaliteit als:
• afwezigheid van stoornissen
• statisch gegeven
• ideale of gewenste toestand
• succesvolle adaptatie
• neurodiversiteit
Kwaliteit theorievorming komt voort uit:
• practice-based, uit de praktijk
• evidence-based, wetenschappelijke standaarden
, • evidence-based assessment + evidenced-based treatment, is evidence-based
practice
Orthopedagoog als professional
• Het toepassen van kennis over procedures en methodieken en kunde
• Met doel om dat wat gewenst is te realiseren → normatieve gezichtspunt,
richtinggevend
• Oorsponkelijk object van de orthopedagogiek was een afwijkend kind
• Doel van het orthopedagogisch ingrijpen was het kind helpen bij maatschappelijke
integratie.
Therapiecyclus:
• Indicatieanalyse als scharnierpunt tussen diagnose en interventie
• De volledige klinische cyclus kun je onderdelen in de diagnostische cyclus en de
therapeutische cyclus met als tussenfase de indicatieanalyse.
• Therapie cyclus bevat de stappen: planning, uitvoering en beoordeling van het
effect
Orthopedagogiek als handelingswetenschap:
De regulatieve cyclus en de specifieke orthopedagogische invalshoek.
• Regulatieve cyclus is wanneer je iets wilt veranderen. Het maakt onderscheid met
de empirische cyclus. Gewoon als het kan, graag als het moet.
• Probleemoplossingsproces waarin je beslismomenten hebt en moet inbouwen
(regulatieve cyclus) en daarnaast bewaak je voortgang door onderzoeksmomenten
in te bouwen (empirische subcycli).
• Fases regulatieve cyclus:
1. Probleemherkenning
2. Probleemdefiniëring (komen tot casusconceptualisatie met de factoren en werking
ervan).
3. Kiezen van de interventie (afhankelijk van context, leeftijd, ontwikkelingsniveau, etc
→ uitmonden in adviesgesprek, samen!).
4. Planning (vastleggen van afspraken en haalbaarheid belangrijk)
5. Uitvoering interventie (vaak stop je als het doel is behaald)
6. Eindevaluatie (nameting, vooruitgang? en followup)
Samenvatting regulatieve cyclus tabel 1.1 pagina 18 Begeer.
Belangrijk om rekening mee te houden bij het handelen:
• Therapeutische alliantie, kind is afhankelijk van andere
• Afstammen op ontwikkelingsniveau, kind veel meer taal dan spel
• Ethische kwesties aan wiens vraag geef je gehoord en hoe ga je om met
vertrouwenszaken.
, Systemisch model
Visie/mensbeeld en etiologie probleemgedrag
• Gaat uit van een bepaald functioneren in een gezin, kijkt naar opvoedstijlen/
opvoeders kenmerken en wederkerigheid.
Diagnostiek
• Gedrag moet niet geïsoleerd bekeken worden. Kijken in meerdere subsystemen en
gebruik diverse instrumenten.
Visie op behandeling
• Focus op het gezinssysteem en de aanpak is het zorgen voor en evenwichtig
gezinssysteem.
Interventies
• Aangrijpingspunten in het gezinssysteem, gezinstherapie (systeemtherapie) en
oudergroepen of oudertherapie.
Psychodynamisch model
Inleidend
Week 1 - orthopedagogiek als handelingswetenschap & behandelingsperspectieven
Disciplines, theorieën, integrerende modellen:
Disciplines:
• Psychiatrie (biomedisch) kijkt naar symptomen, stoornissen en classificaties.
• Ontwikkelingspsychologie wil de empirische kennis gebruiken voor de praktijk.
Kijken naar ontwikkelingsprocessen, ontwikkelingsfases, processen in het individu
en interacties met de omgeving.
• Orthopedagogiek kijkt naar opvoeding, onderwijs, kwetsbare groepen, praktijk en
theorieën.
Theorieën:
• Psychodynamische theorie van Freud en zijn dochter gaat over problemen die zich
voordoen in de vroege kindertijd zorgen later voor problematiek (id, ego en
superego)
• Gehechtheidstheorie van Bowlby vertelt over een affectieve relatie tussen een kind
en zijn opvoeders, responsiviteit, sensitiviteit, kwaliteit van gehechtheid en risico/
beschermende factoren.
• Leertheorie stelt dat probleemgedrag ontlokt wordt door antecedenten of
bekrachtigd wordt door gevolgen/consequenties. Gedrag is aangeleerd en kan
ook afgeleerd worden.
• Systeemtheorie, bijvoorbeeld de ecologische theorie van Bronfenbrenner of de
gezinstherapeutische modellen (grenzen tussen relaties of nadruk op
communicatie)
Integrerende modellen:
• Biopsychosociaal model gaat ervan uit dat iemands gedrag bepaald wordt door
factoren op lichamelijk, psychisch en sociaal gebied. Er ontstaat een soort
dynamisch evenwicht uit deze interacties en problemen hiertussen.
• Balans model spreekt over een balans tussen draaglast en draagkracht.
Soms is probleemgedrag niet problematisch maar heeft het een lijdensdruk, daarbij kan
psycho-educatie helpen.
Visies op normaliteit, normaliteit als:
• afwezigheid van stoornissen
• statisch gegeven
• ideale of gewenste toestand
• succesvolle adaptatie
• neurodiversiteit
Kwaliteit theorievorming komt voort uit:
• practice-based, uit de praktijk
• evidence-based, wetenschappelijke standaarden
, • evidence-based assessment + evidenced-based treatment, is evidence-based
practice
Orthopedagoog als professional
• Het toepassen van kennis over procedures en methodieken en kunde
• Met doel om dat wat gewenst is te realiseren → normatieve gezichtspunt,
richtinggevend
• Oorsponkelijk object van de orthopedagogiek was een afwijkend kind
• Doel van het orthopedagogisch ingrijpen was het kind helpen bij maatschappelijke
integratie.
Therapiecyclus:
• Indicatieanalyse als scharnierpunt tussen diagnose en interventie
• De volledige klinische cyclus kun je onderdelen in de diagnostische cyclus en de
therapeutische cyclus met als tussenfase de indicatieanalyse.
• Therapie cyclus bevat de stappen: planning, uitvoering en beoordeling van het
effect
Orthopedagogiek als handelingswetenschap:
De regulatieve cyclus en de specifieke orthopedagogische invalshoek.
• Regulatieve cyclus is wanneer je iets wilt veranderen. Het maakt onderscheid met
de empirische cyclus. Gewoon als het kan, graag als het moet.
• Probleemoplossingsproces waarin je beslismomenten hebt en moet inbouwen
(regulatieve cyclus) en daarnaast bewaak je voortgang door onderzoeksmomenten
in te bouwen (empirische subcycli).
• Fases regulatieve cyclus:
1. Probleemherkenning
2. Probleemdefiniëring (komen tot casusconceptualisatie met de factoren en werking
ervan).
3. Kiezen van de interventie (afhankelijk van context, leeftijd, ontwikkelingsniveau, etc
→ uitmonden in adviesgesprek, samen!).
4. Planning (vastleggen van afspraken en haalbaarheid belangrijk)
5. Uitvoering interventie (vaak stop je als het doel is behaald)
6. Eindevaluatie (nameting, vooruitgang? en followup)
Samenvatting regulatieve cyclus tabel 1.1 pagina 18 Begeer.
Belangrijk om rekening mee te houden bij het handelen:
• Therapeutische alliantie, kind is afhankelijk van andere
• Afstammen op ontwikkelingsniveau, kind veel meer taal dan spel
• Ethische kwesties aan wiens vraag geef je gehoord en hoe ga je om met
vertrouwenszaken.
, Systemisch model
Visie/mensbeeld en etiologie probleemgedrag
• Gaat uit van een bepaald functioneren in een gezin, kijkt naar opvoedstijlen/
opvoeders kenmerken en wederkerigheid.
Diagnostiek
• Gedrag moet niet geïsoleerd bekeken worden. Kijken in meerdere subsystemen en
gebruik diverse instrumenten.
Visie op behandeling
• Focus op het gezinssysteem en de aanpak is het zorgen voor en evenwichtig
gezinssysteem.
Interventies
• Aangrijpingspunten in het gezinssysteem, gezinstherapie (systeemtherapie) en
oudergroepen of oudertherapie.
Psychodynamisch model
Inleidend
