Hoofdstuk 16 Werk en werkloosheid
16.1 Beroepsbevolking, werkgelegenheid en werkloosheid
De arbeidsmarkt
Door verschillen in opleiding, kwaliteit, ervaring en aanleg van mensen die
betaald werk hebben of zoeken en door grote verscheidenheid in
werkzaamheden, bestaat de arbeidsmarkt uit veel deelmarkten.
Arbeidsoverschot = werkloosheid
Arbeidstekort = vraag arbeidskrachten overtreft het aanbod
➢ De arbeidsmarkt is het geheel van vraag en aanbod naar arbeid.
Het is een abstracte markt: het gaat om de totale vraag naar en het totale
aanbod van arbeid
Vraag naar arbeid
Werkgelegenheid bestaat uit bezette banen en vacatures.
➢ Vacatures zijn openstaande banen bij overheid en particuliere bedrijven.
Door bestaan vacatures is productie geringer dan als er volledige bezetting van
alle banen is. Meestal worden deze in korte tijd gevuld.
Gespannen arbeidsmarkt: vraag naar arbeid is groter dan het aanbod.
➔ Men met de vereiste kwaliteiten gewoonweg niet te vinden zijn.
Aanbod van arbeid
Het aanbod komt van de beroepsbevolking -> werkenden en werklozen.
➢ De beroepsbevolking bestaat uit alle personen tussen 15 en 75 jaar die
tenminste een uur per week betaald werk hebben of recent naar betaald
werk hebben gezocht en daarvoor direct beschikbaar zijn.
,Beroepsbevolking omvat werknemers
en zelfstandigen. Zelfstandigen werken
voor eigen rekening of risico. Deze arbeid
gebeurt als een eigen bedrijf (bakker, schilder)
of in een praktijk (zelfstandige dokter).
Werkloosheid
Tot de officiële werkloze beroepsbevolking behoren alle personen tussen 15 en
75 jaar, die een baan zoeken van minimaal een uur per week, daarvoor
onmiddellijk beschikbaar zijn en geen werk hebben.
Werklozen die in aanmerking willen komen voor een werkloosheidsuitkering
moeten zich registreren als werkzoekende bij het UWV (Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen).
Verborgen werkloosheid
➢ Verborgen werkloosheid is de situatie waarin werklozen wel betaald werk
zoeken, maar niet geregistreerd staan.
Voorbeelden:
• Baanloze partners of jongeren die buitenhuis willen werken, maar niet
registreren denkend toch geen baan te vinden.
• Arbeidsongeschikten die wel kunnen werken als er voorzieningen worden
getroffen voor hun handicap.
Door demografische veranderingen en onderwijs verandert de samenstelling
en grootte van de beroepsbevolking. Ook de stand van de conjunctuur die tot
uiting komt in het bbp en de economische-politieke situatie heeft invloed.
Hoge werkloosheid gaat samen met dalend bbp. Als er minder wordt geproduceerd, zijn er namelijk
minder werkenden nodig.
,- De arbeidsmarkt is constant in beweging.
- Grootte van niet-beroepsbevolking wordt vooral bepaald door
demografische ontwikkelingen (bv. bevolkingsgroei). Je ziet dat de omvang
van de beroepsbevolking op verschillende manieren verandert: steeds een
uitwisseling tussen de niet-beroepsbevolking en de beroepsbevolking.
Als er een gespannen arbeidsmarkt (tekort aan arbeid), kan het
aanmoedigingseffect optreden.
Aanmoedigingseffect = in een situatie waar het makkelijk is een baan te
vinden, men gestimuleerd wordt actief te worden op de arbeidsmarkt.
➔ Werkgevers min of meer gedwongen niet te hoge eisen te stellen aan
sollicitanten.
➔ Ouderen, arbeidsongeschikten en herintredende vrouwen hebben meer
kans op werk dan.
Verborgen werkgelegenheid
Verborgen werkgelegenheid is arbeid in het informele circuit. De verrichte
arbeid onttrekt zich dan aan de officiële waarneming
Vind je ook bij zwart werk: werk waarbij over het verdiende inkomen geen
belastingen en sociale premies worden afgedragen of illegaal werk.
➔ Zwarte arbeidsmarkt is ontstaan door hoge verschil tussen nettoloon (wat
werknemer op de bankrekening ontvangt) en de loonkosten (wat een
werknemer een werkgever kost).
Arbeidsjaren versus personen
, Variatie in het aantal werkuren van een baan en deeltijdarbeid zorgen voor
een verschil tussen werkgelegenheid uitgedrukt in arbeidsjaren en uitgedrukt
in personen.
➢ Een arbeidsjaar is een maatstaf voor het arbeidsvolume, die berekend
wordt door alle banen (vol- en deeltijd) om te rekenen naar voltijdbanen.
➢ Een voltijdbaan is een baan waarbij het aantal overeengekomen te
werken uren behoort bij een volledige dag- en weektaak.
Voor berekenen werkgelegenheid in arbeidsjaren tellen deeltijd werkers slecht
deels mee. Twee halve voltijdbanen worden één arbeidsjaar.
Participatiegraad
De bruto-arbeidsparticipatie geeft aandeel van beroepsbevolking in de totale
bevolking:
i/a-ratio
16.1 Beroepsbevolking, werkgelegenheid en werkloosheid
De arbeidsmarkt
Door verschillen in opleiding, kwaliteit, ervaring en aanleg van mensen die
betaald werk hebben of zoeken en door grote verscheidenheid in
werkzaamheden, bestaat de arbeidsmarkt uit veel deelmarkten.
Arbeidsoverschot = werkloosheid
Arbeidstekort = vraag arbeidskrachten overtreft het aanbod
➢ De arbeidsmarkt is het geheel van vraag en aanbod naar arbeid.
Het is een abstracte markt: het gaat om de totale vraag naar en het totale
aanbod van arbeid
Vraag naar arbeid
Werkgelegenheid bestaat uit bezette banen en vacatures.
➢ Vacatures zijn openstaande banen bij overheid en particuliere bedrijven.
Door bestaan vacatures is productie geringer dan als er volledige bezetting van
alle banen is. Meestal worden deze in korte tijd gevuld.
Gespannen arbeidsmarkt: vraag naar arbeid is groter dan het aanbod.
➔ Men met de vereiste kwaliteiten gewoonweg niet te vinden zijn.
Aanbod van arbeid
Het aanbod komt van de beroepsbevolking -> werkenden en werklozen.
➢ De beroepsbevolking bestaat uit alle personen tussen 15 en 75 jaar die
tenminste een uur per week betaald werk hebben of recent naar betaald
werk hebben gezocht en daarvoor direct beschikbaar zijn.
,Beroepsbevolking omvat werknemers
en zelfstandigen. Zelfstandigen werken
voor eigen rekening of risico. Deze arbeid
gebeurt als een eigen bedrijf (bakker, schilder)
of in een praktijk (zelfstandige dokter).
Werkloosheid
Tot de officiële werkloze beroepsbevolking behoren alle personen tussen 15 en
75 jaar, die een baan zoeken van minimaal een uur per week, daarvoor
onmiddellijk beschikbaar zijn en geen werk hebben.
Werklozen die in aanmerking willen komen voor een werkloosheidsuitkering
moeten zich registreren als werkzoekende bij het UWV (Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen).
Verborgen werkloosheid
➢ Verborgen werkloosheid is de situatie waarin werklozen wel betaald werk
zoeken, maar niet geregistreerd staan.
Voorbeelden:
• Baanloze partners of jongeren die buitenhuis willen werken, maar niet
registreren denkend toch geen baan te vinden.
• Arbeidsongeschikten die wel kunnen werken als er voorzieningen worden
getroffen voor hun handicap.
Door demografische veranderingen en onderwijs verandert de samenstelling
en grootte van de beroepsbevolking. Ook de stand van de conjunctuur die tot
uiting komt in het bbp en de economische-politieke situatie heeft invloed.
Hoge werkloosheid gaat samen met dalend bbp. Als er minder wordt geproduceerd, zijn er namelijk
minder werkenden nodig.
,- De arbeidsmarkt is constant in beweging.
- Grootte van niet-beroepsbevolking wordt vooral bepaald door
demografische ontwikkelingen (bv. bevolkingsgroei). Je ziet dat de omvang
van de beroepsbevolking op verschillende manieren verandert: steeds een
uitwisseling tussen de niet-beroepsbevolking en de beroepsbevolking.
Als er een gespannen arbeidsmarkt (tekort aan arbeid), kan het
aanmoedigingseffect optreden.
Aanmoedigingseffect = in een situatie waar het makkelijk is een baan te
vinden, men gestimuleerd wordt actief te worden op de arbeidsmarkt.
➔ Werkgevers min of meer gedwongen niet te hoge eisen te stellen aan
sollicitanten.
➔ Ouderen, arbeidsongeschikten en herintredende vrouwen hebben meer
kans op werk dan.
Verborgen werkgelegenheid
Verborgen werkgelegenheid is arbeid in het informele circuit. De verrichte
arbeid onttrekt zich dan aan de officiële waarneming
Vind je ook bij zwart werk: werk waarbij over het verdiende inkomen geen
belastingen en sociale premies worden afgedragen of illegaal werk.
➔ Zwarte arbeidsmarkt is ontstaan door hoge verschil tussen nettoloon (wat
werknemer op de bankrekening ontvangt) en de loonkosten (wat een
werknemer een werkgever kost).
Arbeidsjaren versus personen
, Variatie in het aantal werkuren van een baan en deeltijdarbeid zorgen voor
een verschil tussen werkgelegenheid uitgedrukt in arbeidsjaren en uitgedrukt
in personen.
➢ Een arbeidsjaar is een maatstaf voor het arbeidsvolume, die berekend
wordt door alle banen (vol- en deeltijd) om te rekenen naar voltijdbanen.
➢ Een voltijdbaan is een baan waarbij het aantal overeengekomen te
werken uren behoort bij een volledige dag- en weektaak.
Voor berekenen werkgelegenheid in arbeidsjaren tellen deeltijd werkers slecht
deels mee. Twee halve voltijdbanen worden één arbeidsjaar.
Participatiegraad
De bruto-arbeidsparticipatie geeft aandeel van beroepsbevolking in de totale
bevolking:
i/a-ratio
