Historische literatuur Nederlands
Wilke Dommering
1500-1700
Vanuit de Middeleeuwen dacht men na over God, geloof en het leven na de dood, maar in deze
periode focuste de mens zich op het leven op aarde. Er waren nieuwe ontdekkingen en door
boekdrukkunst konden steeds meer mensen dit meekrijgen. De mens begon zich als een individu te
zien dat zich zoveel mogelijk moest ontwikkelen.
In de 16e eeuw waren er veel conflicten tussen de katholieken en protestanten. Het gevolg
was de reformatie. De katholieken verkochten aflaatbrieven waardoor je sneller in de hemel kon
komen. Maarten Luther verzette zich hiertegen. Luther richtte zijn eigen kerk op. Volgens hem kon je
alleen door diep geloof in de hemel komen.
Willem van Oranje erfde een deel van de Nederlanden onder de Spaanse/Duitse en rooms-
katholieke keizer Karel V. Karel V wilde niet dat zijn land in handen kwam van de protestanten. Toen
Fillips II aan de macht kwamen er meningsverschillen die leidde tot de 80-jarige oorlog. Filips II
vervolgde protestanten meedogenloos.
Nederlandse zeelieden gingen overzees naar ander landen en dit leidde tot kennis en een
bloeiende handel in alle uithoeken van de wereld. Handelssuccessen leidden tot toenemende
welvaart, vandaar de naam de Gouden Eeuw.
Amsterdam werd een migranten stad. Rond 1600 was de helft buitenlander. Veel vluchtten
vanwege hun geloof of zochten werk in Amsterdam. Voor de laatste groep was de VOC een
belangrijke werkgever. Er waren ook veel seizoen werkers.
Door de toenemende internationale handel werd de Franse taal erg belangrijk. Frans was ook
de voertaal. Frans had een hoog aanzien in de maatschappij. Taalpuristen vreesden dat het
Nederlands zou verarmen. Ook zou het Frans het Nederlandse eenheidsgevoel belemmeren.
Literatuur: Renaissance:
Renaissance betekent opnieuw geboren worden. Men zou opnieuw geboren worden uit de duistere
Middeleeuwen. Er was belangstelling voor de klassieke oudheid. Klassieke werken werden
geëvenaard en zelfs verbeterd. Veel toneelstukken, liederen en gedichten bevatte een opvoedkundige
boodschap.
Toneel werd buiten opgevoerd waar een (reizend) gezelschap voorstelling gaf. Komedies en
kluchten (kort toneelstuk om mensen te laten lachen) waren erg populair. Men hoefden tijdens
voorstellingen niet stil te zitten. Er waren tragedies (ongelukkig einde) en komedies waarbij men zich
aan de regels hield. Soms was deus ex machine bij de afloop van een tragedie. Dan zorgde goddelijk
personage voor een wonderlijke afloop.
Liederen gingen over geloof, liefde en het gewone leven. Een apart genre is de
Geuzenliederen. Geuzen zijn opstandige Nederlanders en aanhangers van Willem van Oranje. Ze
werden gezongen om de moed erin te houden. Het Nederlandse volkslied is een geuzenlied.
Reisverhalen waren erg populair, omdat men veel reisden.
Een gedicht wat populair was is de sonnet met 14 regels. 4 strofen, waaronder 2 kwatrijnen (4
regels) en 2 terzinen (3 regels). Het is een Italiaanse uitvinding en gaat meestal over liefde.
Rederijkerskamers (verenigen van schrijvers) ontwikkelden zich tot het middelpunt van de
kunsten en wetenschappen. Je kon op informele manier wat van elkaar leren. Door
rederrijkerskamers werd de Nederduytsche academie opgericht Voor hoger onderwijs in de landstaal.
Populaire rederijkersgenres zijn: Refrein, ronddeel, ballade.
Wilke Dommering
1500-1700
Vanuit de Middeleeuwen dacht men na over God, geloof en het leven na de dood, maar in deze
periode focuste de mens zich op het leven op aarde. Er waren nieuwe ontdekkingen en door
boekdrukkunst konden steeds meer mensen dit meekrijgen. De mens begon zich als een individu te
zien dat zich zoveel mogelijk moest ontwikkelen.
In de 16e eeuw waren er veel conflicten tussen de katholieken en protestanten. Het gevolg
was de reformatie. De katholieken verkochten aflaatbrieven waardoor je sneller in de hemel kon
komen. Maarten Luther verzette zich hiertegen. Luther richtte zijn eigen kerk op. Volgens hem kon je
alleen door diep geloof in de hemel komen.
Willem van Oranje erfde een deel van de Nederlanden onder de Spaanse/Duitse en rooms-
katholieke keizer Karel V. Karel V wilde niet dat zijn land in handen kwam van de protestanten. Toen
Fillips II aan de macht kwamen er meningsverschillen die leidde tot de 80-jarige oorlog. Filips II
vervolgde protestanten meedogenloos.
Nederlandse zeelieden gingen overzees naar ander landen en dit leidde tot kennis en een
bloeiende handel in alle uithoeken van de wereld. Handelssuccessen leidden tot toenemende
welvaart, vandaar de naam de Gouden Eeuw.
Amsterdam werd een migranten stad. Rond 1600 was de helft buitenlander. Veel vluchtten
vanwege hun geloof of zochten werk in Amsterdam. Voor de laatste groep was de VOC een
belangrijke werkgever. Er waren ook veel seizoen werkers.
Door de toenemende internationale handel werd de Franse taal erg belangrijk. Frans was ook
de voertaal. Frans had een hoog aanzien in de maatschappij. Taalpuristen vreesden dat het
Nederlands zou verarmen. Ook zou het Frans het Nederlandse eenheidsgevoel belemmeren.
Literatuur: Renaissance:
Renaissance betekent opnieuw geboren worden. Men zou opnieuw geboren worden uit de duistere
Middeleeuwen. Er was belangstelling voor de klassieke oudheid. Klassieke werken werden
geëvenaard en zelfs verbeterd. Veel toneelstukken, liederen en gedichten bevatte een opvoedkundige
boodschap.
Toneel werd buiten opgevoerd waar een (reizend) gezelschap voorstelling gaf. Komedies en
kluchten (kort toneelstuk om mensen te laten lachen) waren erg populair. Men hoefden tijdens
voorstellingen niet stil te zitten. Er waren tragedies (ongelukkig einde) en komedies waarbij men zich
aan de regels hield. Soms was deus ex machine bij de afloop van een tragedie. Dan zorgde goddelijk
personage voor een wonderlijke afloop.
Liederen gingen over geloof, liefde en het gewone leven. Een apart genre is de
Geuzenliederen. Geuzen zijn opstandige Nederlanders en aanhangers van Willem van Oranje. Ze
werden gezongen om de moed erin te houden. Het Nederlandse volkslied is een geuzenlied.
Reisverhalen waren erg populair, omdat men veel reisden.
Een gedicht wat populair was is de sonnet met 14 regels. 4 strofen, waaronder 2 kwatrijnen (4
regels) en 2 terzinen (3 regels). Het is een Italiaanse uitvinding en gaat meestal over liefde.
Rederijkerskamers (verenigen van schrijvers) ontwikkelden zich tot het middelpunt van de
kunsten en wetenschappen. Je kon op informele manier wat van elkaar leren. Door
rederrijkerskamers werd de Nederduytsche academie opgericht Voor hoger onderwijs in de landstaal.
Populaire rederijkersgenres zijn: Refrein, ronddeel, ballade.
