lOMoARcPSD|53489053
inhoudsopgave Eindtoetsen scheikunde 5 vwo/gymnasium
7 Zuren en basen Eindtoets A 2
Eindtoets B 5
8 Ruimtelijke bouw van moleculen Eindtoets A 8
Eindtoets B 11
9 Redoxchemie Eindtoets A 14
Eindtoets B 17
10 Organische chemie Eindtoets A 20
Eindtoets B 24
11 Reactiemechanismen Eindtoets A 28
Eindtoets B 31
7 Zuren en basen Eindtoets A uitwerkingen 35
Eindtoets B uitwerkingen 40
8 Ruimtelijke bouw van moleculen Eindtoets A uitwerkingen 44
Eindtoets B uitwerkingen 48
9 Redoxchemie Eindtoets A uitwerkingen 52
Eindtoets B uitwerkingen 56
10 Organische chemie Eindtoets A uitwerkingen 59
Eindtoets B uitwerkingen 64
11 Reactiemechanismen Eindtoets A uitwerkingen 68
Eindtoets B uitwerkingen 73
Eindtoets A
,Nova Scheikunde 5 vwo | gymnasiumHoofdstuk 8 Eindtoets A
lOMoARcPSD|53489053
8 Ruimtelijke bouw van moleculen
Gebruik van Binas en rekenmachine is toegestaan.
Lewisstructuur
Teken de lewisstructuur van de volgende moleculen:
2p 1 broom
2p 2 azijnzuur
2p 3 argon
3p 4 fosforigzuur. Dit is een zuur met de formule H3PO3, waarbij twee
Hatomen verbonden zijn met O-atomen en één H-atoom verbonden
met het P-atoom. Fosfor heeft hier een afwijkende covalentie.
Formele lading
Teken, uitgaande van de octetregel, de lewisstructuur van de volgende
deeltjes en geef de formele lading aan. Laat steeds zien hoe je aan je
antwoord komt.
2p 5 hydride-ion, H–
3p 6 azide-ion, N3− (dit ion is een lineair deeltje)
Mesomerie
4p 7 Teken, uitgaande van de octetregel, de lewisstructuur en
eventuele mesomere grensstructuren van het nitriet-ion, NO−2 .
VSEPR
2p 8 Teken de lewisstructuur van een molecuul propanon, CH3COCH3.
2p 9 Gebruik VSEPR om de ruimtelijke structuur van een molecuul
propanon te bepalen. Leg voor elk centraal atoom uit welke
omringingsgetal het heeft.
2p 10 Teken deze ruimtelijke structuur. Gebruik , en
voor respectievelijk een naar boven uitstekende, naar onder
uitstekende of een in het vlak van het papier liggende atoombinding.
Stabiliteit
3p 11 Voorspel welke verbinding stabieler is: cyclopropaan of
cyclobutaan? Gebruik in je antwoord het omringingsgetal en de ideale
hoek. Trek je conclusie mede op basis van deze informatie en de
werkelijke bindingshoeken in de beide cyclische verbindingen.
Structuur en kookpunt
Fosgeen, COCl2, en 3-hexanon, CH3CH2COCH2CH3, hebben ongeveer dezelfde
molecuulmassa. De smelt- en kookpunten verschillen echter fors.
2p 12 Teken de structuurformules van beide stoffen.
18
3p 13 Voorspel welke stof het hoogste kookpunt heeft.
,Nova Scheikunde 5 vwo | gymnasiumHoofdstuk 8 Eindtoets A
lOMoARcPSD|53489053
Stereo-isomeren
Lees het artikel en beantwoord de vragen.
Zoete rozengeur is pure chemie De rozengeur die we kennen van
parfums, schoonheidsproducten en
rozenwater is volgens
scheikundigen afkomstig van één
specifieke rozensoort: de
damastroos. De geur van deze roos
is samengesteld uit een aantal
chemicaliën, zoals roosoxide, dat
een zoete, fruitige geur heeft met een
vleugje munt en citrusvruchten.
Valentijnsdag wordt omringd door chemicaliën
Roosoxide bestaat namelijk ook weer uit vier chemicaliën – of moleculen – die
elk zijn samengesteld uit 10 koolstofatomen, 18 waterstofatomen en 1
zuurstofatoom.
Dat de moleculen ondanks hun overeenkomsten verschillend zijn, komt door
het verschijnsel chiraliteit. Dit woord is afgeleid van het Griekse ‘cheir’, wat
‘hand’ betekent: onze twee handen bestaan uit precies dezelfde bestanddelen
en zijn toch niet identiek – ze zijn immers elkaars spiegelbeeld. Evenzo
hebben de atomen in de vier ogenschijnlijk identieke roosoxiden verschillende
posities, waardoor ze niet dezelfde geur uitzenden.
Eén molecuul verantwoordelijk voor de geur van Valentijnsdag
Het roosoxide ‘2-S, 4-R’ ruikt volgens de onderzoekers het sterkst en heeft de
meeste invloed op de klassieke rozengeur die Valentijnsdag kenmerkt. Onze
neus neemt de geur al waar als er maar 0,5 miljardste deel van in de lucht zit.
Bron: http://wibnet.nl/natuur/planten/valentijnsdag-waardoor-geuren-rozen
Rozengeur wordt onder andere veroorzaakt door de stof roosoxide.
De structuurformule van roosoxide is:
29
2p 14 Teken de structuurformule van roosoxide met alle atomen.
2p 15 Leg uit waardoor van roosoxide vier stereo-isomeren mogelijk zijn.
, Nova Scheikunde 5 vwo | gymnasiumHoofdstuk 8 Eindtoets A
lOMoARcPSD|53489053
In het artikel lees je “roosoxide ‘2-S, 4-R’”. De nummers zijn plaatsnummers.
De aanduidingen R en S zijn gebaseerd op een ruimtelijke rangschikking van
groepen rond een atoom. De letters zijn afkortingen van de Latijnse woorden
Rectus (rechts) en Sinister (links).
Op Wikipedia kun je lezen ‘de verbinding roosoxide heeft een cis- en
een trans-isomeer, elk met een links- en rechtsdraaiend isomeer’.
2p 16 Licht de toevoeging cis- en trans- in de naam van roosoxide toe.
4p 17 Teken de structuurformules van de vier isomeren van roosoxide.
Gebruik in je antwoord een ruimtelijke tekening van de
structuurformules van de vier isomeren als verduidelijking voor de
opmerking in Wikipedia.
Tip: teken de ring in het molecuul steeds vlak en gebruik voor de
atoombindingen de symbolen , en .
103
inhoudsopgave Eindtoetsen scheikunde 5 vwo/gymnasium
7 Zuren en basen Eindtoets A 2
Eindtoets B 5
8 Ruimtelijke bouw van moleculen Eindtoets A 8
Eindtoets B 11
9 Redoxchemie Eindtoets A 14
Eindtoets B 17
10 Organische chemie Eindtoets A 20
Eindtoets B 24
11 Reactiemechanismen Eindtoets A 28
Eindtoets B 31
7 Zuren en basen Eindtoets A uitwerkingen 35
Eindtoets B uitwerkingen 40
8 Ruimtelijke bouw van moleculen Eindtoets A uitwerkingen 44
Eindtoets B uitwerkingen 48
9 Redoxchemie Eindtoets A uitwerkingen 52
Eindtoets B uitwerkingen 56
10 Organische chemie Eindtoets A uitwerkingen 59
Eindtoets B uitwerkingen 64
11 Reactiemechanismen Eindtoets A uitwerkingen 68
Eindtoets B uitwerkingen 73
Eindtoets A
,Nova Scheikunde 5 vwo | gymnasiumHoofdstuk 8 Eindtoets A
lOMoARcPSD|53489053
8 Ruimtelijke bouw van moleculen
Gebruik van Binas en rekenmachine is toegestaan.
Lewisstructuur
Teken de lewisstructuur van de volgende moleculen:
2p 1 broom
2p 2 azijnzuur
2p 3 argon
3p 4 fosforigzuur. Dit is een zuur met de formule H3PO3, waarbij twee
Hatomen verbonden zijn met O-atomen en één H-atoom verbonden
met het P-atoom. Fosfor heeft hier een afwijkende covalentie.
Formele lading
Teken, uitgaande van de octetregel, de lewisstructuur van de volgende
deeltjes en geef de formele lading aan. Laat steeds zien hoe je aan je
antwoord komt.
2p 5 hydride-ion, H–
3p 6 azide-ion, N3− (dit ion is een lineair deeltje)
Mesomerie
4p 7 Teken, uitgaande van de octetregel, de lewisstructuur en
eventuele mesomere grensstructuren van het nitriet-ion, NO−2 .
VSEPR
2p 8 Teken de lewisstructuur van een molecuul propanon, CH3COCH3.
2p 9 Gebruik VSEPR om de ruimtelijke structuur van een molecuul
propanon te bepalen. Leg voor elk centraal atoom uit welke
omringingsgetal het heeft.
2p 10 Teken deze ruimtelijke structuur. Gebruik , en
voor respectievelijk een naar boven uitstekende, naar onder
uitstekende of een in het vlak van het papier liggende atoombinding.
Stabiliteit
3p 11 Voorspel welke verbinding stabieler is: cyclopropaan of
cyclobutaan? Gebruik in je antwoord het omringingsgetal en de ideale
hoek. Trek je conclusie mede op basis van deze informatie en de
werkelijke bindingshoeken in de beide cyclische verbindingen.
Structuur en kookpunt
Fosgeen, COCl2, en 3-hexanon, CH3CH2COCH2CH3, hebben ongeveer dezelfde
molecuulmassa. De smelt- en kookpunten verschillen echter fors.
2p 12 Teken de structuurformules van beide stoffen.
18
3p 13 Voorspel welke stof het hoogste kookpunt heeft.
,Nova Scheikunde 5 vwo | gymnasiumHoofdstuk 8 Eindtoets A
lOMoARcPSD|53489053
Stereo-isomeren
Lees het artikel en beantwoord de vragen.
Zoete rozengeur is pure chemie De rozengeur die we kennen van
parfums, schoonheidsproducten en
rozenwater is volgens
scheikundigen afkomstig van één
specifieke rozensoort: de
damastroos. De geur van deze roos
is samengesteld uit een aantal
chemicaliën, zoals roosoxide, dat
een zoete, fruitige geur heeft met een
vleugje munt en citrusvruchten.
Valentijnsdag wordt omringd door chemicaliën
Roosoxide bestaat namelijk ook weer uit vier chemicaliën – of moleculen – die
elk zijn samengesteld uit 10 koolstofatomen, 18 waterstofatomen en 1
zuurstofatoom.
Dat de moleculen ondanks hun overeenkomsten verschillend zijn, komt door
het verschijnsel chiraliteit. Dit woord is afgeleid van het Griekse ‘cheir’, wat
‘hand’ betekent: onze twee handen bestaan uit precies dezelfde bestanddelen
en zijn toch niet identiek – ze zijn immers elkaars spiegelbeeld. Evenzo
hebben de atomen in de vier ogenschijnlijk identieke roosoxiden verschillende
posities, waardoor ze niet dezelfde geur uitzenden.
Eén molecuul verantwoordelijk voor de geur van Valentijnsdag
Het roosoxide ‘2-S, 4-R’ ruikt volgens de onderzoekers het sterkst en heeft de
meeste invloed op de klassieke rozengeur die Valentijnsdag kenmerkt. Onze
neus neemt de geur al waar als er maar 0,5 miljardste deel van in de lucht zit.
Bron: http://wibnet.nl/natuur/planten/valentijnsdag-waardoor-geuren-rozen
Rozengeur wordt onder andere veroorzaakt door de stof roosoxide.
De structuurformule van roosoxide is:
29
2p 14 Teken de structuurformule van roosoxide met alle atomen.
2p 15 Leg uit waardoor van roosoxide vier stereo-isomeren mogelijk zijn.
, Nova Scheikunde 5 vwo | gymnasiumHoofdstuk 8 Eindtoets A
lOMoARcPSD|53489053
In het artikel lees je “roosoxide ‘2-S, 4-R’”. De nummers zijn plaatsnummers.
De aanduidingen R en S zijn gebaseerd op een ruimtelijke rangschikking van
groepen rond een atoom. De letters zijn afkortingen van de Latijnse woorden
Rectus (rechts) en Sinister (links).
Op Wikipedia kun je lezen ‘de verbinding roosoxide heeft een cis- en
een trans-isomeer, elk met een links- en rechtsdraaiend isomeer’.
2p 16 Licht de toevoeging cis- en trans- in de naam van roosoxide toe.
4p 17 Teken de structuurformules van de vier isomeren van roosoxide.
Gebruik in je antwoord een ruimtelijke tekening van de
structuurformules van de vier isomeren als verduidelijking voor de
opmerking in Wikipedia.
Tip: teken de ring in het molecuul steeds vlak en gebruik voor de
atoombindingen de symbolen , en .
103
