Samenvatting MK-KIN-2
Inhoudsopgave
KNO/Respiratoir ..............................................................................................................2
Gastro-intestinaal ......................................................................................................... 12
Urologie ........................................................................................................................ 23
Bewegingsapparaat ....................................................................................................... 33
Vocht, voeding en uitscheiding ....................................................................................... 44
Wondzorg ...................................................................................................................... 48
Postoperatieve complicaties ......................................................................................... 52
Anesthesie .................................................................................................................... 55
Hygiëne- en infectiepreventie ........................................................................................ 61
Revalidatie .................................................................................................................... 64
1
,KNO/Respiratoir
Je hebt kennis vanaandoeningen op KNO/ respiratoir gebied waarvoor chirurgie benodigd is en je
kunt kennis rondom deze aandoeningen toepassen bij het analyseren van casuïstiek die gaat over
pre-, per en postoperatieve zorg.
Sub-leerdoelen:
- Je past kennis van de pathofysiologie, oorzaken en symptomen van verschillende
ziektebeelden en opname-indicaties toe bij het analyseren van ziektebeelden/casuïstiek
- Je past kennis rondom diagnostiek, van de verschillende ziektebeelden, toe in het
verpleegkundig handelen
- Je kunt met behulp van kennis over het medisch beleid en de behandelingswijzen,
onderbouwen waarom gekozen wordt voor een bepaalde behandeling.
- Je kunt de patiënt (in de casus) beoordelen aan de hand van de juiste
observatiemethodieken en kunt dit verantwoorden
- Je weet hoe je relevante protocollen richtlijnen en leefregels toepast en kunt uitleggen
waarom ze zo zijn vormgegeven
- Je beredeneert welke verpleegkundige handelingen je dient uit te voeren bij verschillende
ziektebeelden en opname-indicaties en past deze kennis toe bij casuïstiek.
- Je weet welke, veel voorkomende, farmacologische interventies er ingezet kunnen worden
ten aanzien van de verschillende ziektebeelden, met het oog op de behandeling, dan wel
symptoombestrijding.
Acute en recidiverende otitis media (met/zonder effusie)
= middenooronsteking
Ontstaat door een virale infectie, hierdoor zwelt middenoorslijmvlies en slijmproductie neemt
toe. Speelt ook in buis van Eustachius, waardoor het vocht niet goed naar de nasopharynx kan
lopen en ophoopt in het middenoor. Opgehoopte vocht goede bodem voor bacteriële
superinfectie. Vooral jonge kinderen zijn gevoelig voor otitis media, omdat de buis van
Eustachius nog onvoldoende functioneert en immuunsysteem nog in ontwikkeling is.
Risicofactoren:
- Leeftijd
- Genetische aanleg
- Atopie
- Immuunrespons
- Mate van blootstelling aan virussen en bacteriën
Staat onder invloed van bijkomende omgevingsfactoren:
- Gezinssamenstelling
- Kinderdagverblijf
- Seizoen
Na OMA hebben kinderen enige tijd een OME, kinderen met OME meer kans op ontwikkelen van
een OMA.
2
,OTITIS MEDIA ACUTA (OMA)
Een van de meest voorkomende acute ziektebeelden bij jonge kinderen. Gepaard met oorpijn,
koorts en algehele malaise. 40% van de gevallen sprake van een acuut loopoor (otorroe).
Diagnose gesteld op basis van verschijnselen en trommelvliesbeeld.
Natuurlijk beloop van een OMA is gunstig, bij kinderen van 2 jaar en ouder ergste klachten in
80% van de gevallen binnen 2-3 dagen over, bij jongere kinderen mogelijk langer. Meestal is
alleen adequate PCM voldoende. AB kan overwogen worden onder de 2 jaar met dubbelzijdige
OMA, die al bij eerste presentatie otorroe hebben en als er geen verbetering is na 3 dagen.
Bij recidiverende OMAs kan plaatsen van buisjes gedaan worden om ernst van recidieven terug
te brengen.
Belangrijkste complicatie is acute mastoïditis, uitbreiding van de infectie naar het mastoïd en
met ophoping van pus onder huid achter het oor. Ernstig ziektebeeld dat kan leiden tot
trombose in sinus sigmoideus, meningitis of intracraniële abcessen. Komt voor bij 1 op de 2000
kinderen met OMA. Belangrijkste symptoom is zwelling achter oor ter hoogte van mastoïd,
hierdoor gaat oorschelp afstaan. Behandeling: i.v. toediening van AB en plaatsen van buisje. Bij
aanwijzingen voor intracraniële complicaties of als klinisch geen verbetering binnen 2 dagen,
dan mastoïdectomie.
OTITIS MEDIA MET EFFUSIE (OME)
Meest voorkomende oorzaak van slechthorendheid op kinderleeftijd is OME.
= vocht in het middenoor zonder symptomen van acute infectie, zoals koorts of oorpijn.
Langdurige OME kan de ontwikkeling van spraak en taal vertragen en gedrag nadelig
beinvloeden. Diagnose wordt gesteld mb votoscopie en tympanometrie. Behandeling is vaak
afwachtend omdat het natuurlijke beloop gunstig is. Recidieven komen vaak voor. Bij kinderen
met persisterende klachten van slechthorendheid en gemeten conductief gehoorverlies groter
dan 25dB, kan plaatsen van buisjes overwogen worden. Ongeveer 1/3e van deze kinderen
opnieuw plaatsen van buisje(s) omdat de OME recidiveert.
Bij kinderen met OME die een indicatie voor het plaatsen van trommelvliesbuisjes hebben en
ook klachten hebben van recidiverende BLWI of een vergroot adenoïd, kan aanvullend een
adenotomie worden verricht. Deze ingreep heeft vooral op langere termijn een positief effect op
de middenoorfunctie. Medicamenteuze behandeling van OME is niet effectief.
CHRONISCHE OTITIS MEDIA
Bij klachten van otitis media langer dan 6 weken is er sprake van chronische otitis media.
Incidentie is 1 tot 5 op de 1000 kinderen.
Belangrijkste symptoom is chronisch recidiverend loopoor via trommelvliesperforatie of buisje
en (conductief) gehoorverlies.
Therapie is oordruppels met een combinatie van AB en corticosteroïd. Bij onvoldoende effect
wordt een langdurige systemische behandeling met AB ingezet. Als dat ook niet werkt, een
sanerende ooroperatie.
3
, CHOLESTEATOOM
= ophoping van keratine afkomstig van het epitheel van het trommelvlies. Ontstaat door
retractie van de pars flaccida (boven hamerhals) of achterbovenkwadrant van het trommelvlies.
Breidt zich uit door verdergaande ophoping van keratine en kan door druk uiteindelijk
omgevende structuren beschadigen.
Incidentie 1 op 1000 kinderen.
Symptomen zijn gehoorverlies en meestal otorroe, duizeligheid of aangezichtsverlamming duidt
op diepere uitbreiding naar het binnenoor of n. facialis.
Diagnose met behulp van otoscopie. Uitbreiding kan worden ingeschat met CT-scan van
rotsbeen.
Behandeling is altijd chirurgisch! Trommelvlies wordt gereconstrueerd met kraakbeen uit
oorschelp en gehoorbeenketen met een restant van eigen gehoorbeentjes of een prothese.
Belangrijk om na 1 jaar een controle te doen om het hele cholesteatoom verwijderd is. Gesloten
techniek voorkeur boven open techniek, waarbij de benige achterwand wordt uitgenomen en
uitgeboorde mastoïd bij de gehoorgang wordt betrokken.
Chronische otitis media
- Kan wel of niet gepaard gaan met cholesteatoom
- Zonder cholesteatoom kan je ervoor kiezen om wat te doen, met cholesteatoom moet je
wat doen.
- Voorkeur om trommelvlies terug te plaatsen en een verbinding te maken met stijgbeugel
en als die niet meer mogelijk is, naar het slakkenhuis.
Adenoitis / sinusitis
Klassieke neusverkoudheid (common cold) is een viraal infect en meestal in het voor- of najaar.
Gemiddeld zijn kinderen 6 tot 8 keer per jaar verkouden met een duur van 5 tot 7 dagen per
episode.
Ontsteking van het neusslijmvlies gaat vaak gepaard met zwelling en toegenomen
slijmproductie, waardoor een verstopte neus of openmondademhaling, hoesten en snotneus of
slijm in keel kunnen ontstaan.
Het slijmvlies van de neus loopt door tot in de sinussen, een zwelling in de neus leidt vaak tot
verstoppping van de sinussen. Daarom gaat rhinitis bij kinderen vaak gepaard met met
sinusitus, genoemd rhinosinusitis.
Klachten: koorts, malaise, hoofdpijn en foetor ex ore. (En klachten die horen bij normale
neusverkoudheid).
Diagnose: klinische beeld, CT-scan kan zinvol zijn als er complicaties vermoed worden of
chirurgische behandeling overwogen wordt als medicamenteuze behandeling niet voldoende is.
Behandeling: symptomatisch met neusdruppels, pijnstilling en leefstijladviezen, bij bestaande
allergie kan er ook nasale corticosteroïden overwogen worden. AB niet effectief bij gewone
verkoudheid, bij rhinosinusitis alleen als het kind ernstig ziek is. Als de klachten meer dan 12
weken bestaan of er geen volledig herstel optreedt is er sprake van chronische rhinosinusitis.
Behandeling is irrigatie van neus met zoutoplossing en nasale corticosteroïden. Bij ernstig ziek
zijn of recidiverende exacerbaties systemische AB voor 2-6weken. Adenotomie heeft niet meer
effect om de recidiverende BLWI.
4
Inhoudsopgave
KNO/Respiratoir ..............................................................................................................2
Gastro-intestinaal ......................................................................................................... 12
Urologie ........................................................................................................................ 23
Bewegingsapparaat ....................................................................................................... 33
Vocht, voeding en uitscheiding ....................................................................................... 44
Wondzorg ...................................................................................................................... 48
Postoperatieve complicaties ......................................................................................... 52
Anesthesie .................................................................................................................... 55
Hygiëne- en infectiepreventie ........................................................................................ 61
Revalidatie .................................................................................................................... 64
1
,KNO/Respiratoir
Je hebt kennis vanaandoeningen op KNO/ respiratoir gebied waarvoor chirurgie benodigd is en je
kunt kennis rondom deze aandoeningen toepassen bij het analyseren van casuïstiek die gaat over
pre-, per en postoperatieve zorg.
Sub-leerdoelen:
- Je past kennis van de pathofysiologie, oorzaken en symptomen van verschillende
ziektebeelden en opname-indicaties toe bij het analyseren van ziektebeelden/casuïstiek
- Je past kennis rondom diagnostiek, van de verschillende ziektebeelden, toe in het
verpleegkundig handelen
- Je kunt met behulp van kennis over het medisch beleid en de behandelingswijzen,
onderbouwen waarom gekozen wordt voor een bepaalde behandeling.
- Je kunt de patiënt (in de casus) beoordelen aan de hand van de juiste
observatiemethodieken en kunt dit verantwoorden
- Je weet hoe je relevante protocollen richtlijnen en leefregels toepast en kunt uitleggen
waarom ze zo zijn vormgegeven
- Je beredeneert welke verpleegkundige handelingen je dient uit te voeren bij verschillende
ziektebeelden en opname-indicaties en past deze kennis toe bij casuïstiek.
- Je weet welke, veel voorkomende, farmacologische interventies er ingezet kunnen worden
ten aanzien van de verschillende ziektebeelden, met het oog op de behandeling, dan wel
symptoombestrijding.
Acute en recidiverende otitis media (met/zonder effusie)
= middenooronsteking
Ontstaat door een virale infectie, hierdoor zwelt middenoorslijmvlies en slijmproductie neemt
toe. Speelt ook in buis van Eustachius, waardoor het vocht niet goed naar de nasopharynx kan
lopen en ophoopt in het middenoor. Opgehoopte vocht goede bodem voor bacteriële
superinfectie. Vooral jonge kinderen zijn gevoelig voor otitis media, omdat de buis van
Eustachius nog onvoldoende functioneert en immuunsysteem nog in ontwikkeling is.
Risicofactoren:
- Leeftijd
- Genetische aanleg
- Atopie
- Immuunrespons
- Mate van blootstelling aan virussen en bacteriën
Staat onder invloed van bijkomende omgevingsfactoren:
- Gezinssamenstelling
- Kinderdagverblijf
- Seizoen
Na OMA hebben kinderen enige tijd een OME, kinderen met OME meer kans op ontwikkelen van
een OMA.
2
,OTITIS MEDIA ACUTA (OMA)
Een van de meest voorkomende acute ziektebeelden bij jonge kinderen. Gepaard met oorpijn,
koorts en algehele malaise. 40% van de gevallen sprake van een acuut loopoor (otorroe).
Diagnose gesteld op basis van verschijnselen en trommelvliesbeeld.
Natuurlijk beloop van een OMA is gunstig, bij kinderen van 2 jaar en ouder ergste klachten in
80% van de gevallen binnen 2-3 dagen over, bij jongere kinderen mogelijk langer. Meestal is
alleen adequate PCM voldoende. AB kan overwogen worden onder de 2 jaar met dubbelzijdige
OMA, die al bij eerste presentatie otorroe hebben en als er geen verbetering is na 3 dagen.
Bij recidiverende OMAs kan plaatsen van buisjes gedaan worden om ernst van recidieven terug
te brengen.
Belangrijkste complicatie is acute mastoïditis, uitbreiding van de infectie naar het mastoïd en
met ophoping van pus onder huid achter het oor. Ernstig ziektebeeld dat kan leiden tot
trombose in sinus sigmoideus, meningitis of intracraniële abcessen. Komt voor bij 1 op de 2000
kinderen met OMA. Belangrijkste symptoom is zwelling achter oor ter hoogte van mastoïd,
hierdoor gaat oorschelp afstaan. Behandeling: i.v. toediening van AB en plaatsen van buisje. Bij
aanwijzingen voor intracraniële complicaties of als klinisch geen verbetering binnen 2 dagen,
dan mastoïdectomie.
OTITIS MEDIA MET EFFUSIE (OME)
Meest voorkomende oorzaak van slechthorendheid op kinderleeftijd is OME.
= vocht in het middenoor zonder symptomen van acute infectie, zoals koorts of oorpijn.
Langdurige OME kan de ontwikkeling van spraak en taal vertragen en gedrag nadelig
beinvloeden. Diagnose wordt gesteld mb votoscopie en tympanometrie. Behandeling is vaak
afwachtend omdat het natuurlijke beloop gunstig is. Recidieven komen vaak voor. Bij kinderen
met persisterende klachten van slechthorendheid en gemeten conductief gehoorverlies groter
dan 25dB, kan plaatsen van buisjes overwogen worden. Ongeveer 1/3e van deze kinderen
opnieuw plaatsen van buisje(s) omdat de OME recidiveert.
Bij kinderen met OME die een indicatie voor het plaatsen van trommelvliesbuisjes hebben en
ook klachten hebben van recidiverende BLWI of een vergroot adenoïd, kan aanvullend een
adenotomie worden verricht. Deze ingreep heeft vooral op langere termijn een positief effect op
de middenoorfunctie. Medicamenteuze behandeling van OME is niet effectief.
CHRONISCHE OTITIS MEDIA
Bij klachten van otitis media langer dan 6 weken is er sprake van chronische otitis media.
Incidentie is 1 tot 5 op de 1000 kinderen.
Belangrijkste symptoom is chronisch recidiverend loopoor via trommelvliesperforatie of buisje
en (conductief) gehoorverlies.
Therapie is oordruppels met een combinatie van AB en corticosteroïd. Bij onvoldoende effect
wordt een langdurige systemische behandeling met AB ingezet. Als dat ook niet werkt, een
sanerende ooroperatie.
3
, CHOLESTEATOOM
= ophoping van keratine afkomstig van het epitheel van het trommelvlies. Ontstaat door
retractie van de pars flaccida (boven hamerhals) of achterbovenkwadrant van het trommelvlies.
Breidt zich uit door verdergaande ophoping van keratine en kan door druk uiteindelijk
omgevende structuren beschadigen.
Incidentie 1 op 1000 kinderen.
Symptomen zijn gehoorverlies en meestal otorroe, duizeligheid of aangezichtsverlamming duidt
op diepere uitbreiding naar het binnenoor of n. facialis.
Diagnose met behulp van otoscopie. Uitbreiding kan worden ingeschat met CT-scan van
rotsbeen.
Behandeling is altijd chirurgisch! Trommelvlies wordt gereconstrueerd met kraakbeen uit
oorschelp en gehoorbeenketen met een restant van eigen gehoorbeentjes of een prothese.
Belangrijk om na 1 jaar een controle te doen om het hele cholesteatoom verwijderd is. Gesloten
techniek voorkeur boven open techniek, waarbij de benige achterwand wordt uitgenomen en
uitgeboorde mastoïd bij de gehoorgang wordt betrokken.
Chronische otitis media
- Kan wel of niet gepaard gaan met cholesteatoom
- Zonder cholesteatoom kan je ervoor kiezen om wat te doen, met cholesteatoom moet je
wat doen.
- Voorkeur om trommelvlies terug te plaatsen en een verbinding te maken met stijgbeugel
en als die niet meer mogelijk is, naar het slakkenhuis.
Adenoitis / sinusitis
Klassieke neusverkoudheid (common cold) is een viraal infect en meestal in het voor- of najaar.
Gemiddeld zijn kinderen 6 tot 8 keer per jaar verkouden met een duur van 5 tot 7 dagen per
episode.
Ontsteking van het neusslijmvlies gaat vaak gepaard met zwelling en toegenomen
slijmproductie, waardoor een verstopte neus of openmondademhaling, hoesten en snotneus of
slijm in keel kunnen ontstaan.
Het slijmvlies van de neus loopt door tot in de sinussen, een zwelling in de neus leidt vaak tot
verstoppping van de sinussen. Daarom gaat rhinitis bij kinderen vaak gepaard met met
sinusitus, genoemd rhinosinusitis.
Klachten: koorts, malaise, hoofdpijn en foetor ex ore. (En klachten die horen bij normale
neusverkoudheid).
Diagnose: klinische beeld, CT-scan kan zinvol zijn als er complicaties vermoed worden of
chirurgische behandeling overwogen wordt als medicamenteuze behandeling niet voldoende is.
Behandeling: symptomatisch met neusdruppels, pijnstilling en leefstijladviezen, bij bestaande
allergie kan er ook nasale corticosteroïden overwogen worden. AB niet effectief bij gewone
verkoudheid, bij rhinosinusitis alleen als het kind ernstig ziek is. Als de klachten meer dan 12
weken bestaan of er geen volledig herstel optreedt is er sprake van chronische rhinosinusitis.
Behandeling is irrigatie van neus met zoutoplossing en nasale corticosteroïden. Bij ernstig ziek
zijn of recidiverende exacerbaties systemische AB voor 2-6weken. Adenotomie heeft niet meer
effect om de recidiverende BLWI.
4
