Samenvatting Geschiedenis Tijdvak 5
Tijd van de ontdekkers en hervormers (1500-1600)
De wereld wordt groter 5.1
Het begin van de Europese overzeese expansie
Rond 1500 verkenden Spanje en Portugal de kusten van Afrika, Azië en Amerika. Ze stichtten
handelsposten in Azië en koloniseerden gebieden in Amerika. Vele gebieden in Amerika werden
onderworpen door de Spanjaarden en tot slaaf gemaakt. Het grootste wapen, van de Spanjaarden,
om deze volken ten val te brengen waren ziektes. Vele volken stierven na komst van de Europeanen
aan mazelen of pokken.
Het begin van de Europese overzeese expansie
In de 15e eeuw maakten de Turks-Osmaanse veroveringen een einde aan de Europese handel in het
oostelijk Middellandse Zeegebied. Op zoek naar goud en om specerijen uit Oost-Azië te halen
verkenden Portugezen en Spanjaarden als eersten de kusten van Afrika, Azië en Amerika.
Spanjaarden en Portugezen veroverden grote delen van Amerika waar ze kolonies stichtten. De
indiaanse bevolking kwam grotendeels om. Aan het einde van de 16e eeuw reisden ook
Nederlanders, Engelsen en Fransen naar Oost-Azië. Langs de Afrikaanse en Aziatische kusten
stichtten Europeanen versterkte handelsposten. Tussen de vier werelddelen kwam een uitwisseling
van personen, goederen en culturen op gang.
Het veranderde mens- en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een nieuwe
wetenschappelijke belangstelling
Mede door de Renaissance (de herleving van de klassieke oudheid) ontstond een nieuws
levensgevoel, minder gericht op God en het hiernamaals en meer gericht op de mens en het aardse
leven. Hierdoor kwam steeds meer belangstelling voor de wetenschap. Zo veranderde het
levensbeeld van de mens. De renaissance begon in Italië omdat hier veel overblijfselen waren van de
Grieks-Romeinse tijd.
, Samenvatting Geschiedenis Tijdvak 5
Tijd van de ontdekkers en hervormers (1500-1600)
Een nieuw mens- en wereldbeeld 5.2
Het hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid
Aan het eind van de middeleeuwen ontstond in de Italiaanse steden een nieuwe belangstelling voor
de Grieks-Romeinse beelden, ruïnes en geschriften.
(Voorbeeld: Rijke bestuurders van steden als Florence gaven vanaf de 14e eeuw opdracht tot het
maken van schilderijen, beelden en paleizen in de stijl van de klassieke oudheid. )
Het veranderde mens- en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een nieuwe
wetenschappelijke belangstelling
Mede door de Renaissance (de herleving van de klassieke oudheid) ontstond een nieuws
levensgevoel, minder gericht op God en het hiernamaals en meer gericht op de mens en het aardse
leven. Hierdoor kwam steeds meer belangstelling voor de wetenschap. Zo veranderde het
levensbeeld van de mens. De renaissance begon in Italië omdat hier veel overblijfselen waren van de
Grieks-Romeinse tijd.
, Samenvatting Geschiedenis Tijdvak 5
Tijd van de ontdekkers en hervormers (1500-1600)
De kerkhervorming 5.3
De protestantse reformatie die de splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot
gevolg had
In de 16e eeuw scheurde de kerk. Onder invloed van kerkhervormers als Luther en Calvijn splitsten in
West-Europa protestantse christenen zich af van de rooms-katholieke kerk. Luther werd verafschuwd
door de geestelijken, het was onvergefelijk dat hij de rol van de geestelijken ter discussie stelde. De
Paus beval hem naar Rome te reizen om hem terecht te stellen, dit weigerde hij, gesteund door
professoren en humanisten. De Duitse vorst Karel V beval hem zijn woorden terug te nemen, omdat
deze zouden zorgen voor chaos in zijn rijk. Ook dit weigerde hij. Als reactie hier op heeft Karel V een
vervolging op hem ingezet. Helaas voor hem waren er een aantal Duitse vorsten die het wel met
Luther eens waren en hem bescherming aanboden. se reformatie die de splitsing van de christelijke
kerk in West-Europa tot gevolgen had.
, Samenvatting Geschiedenis Tijdvak 5
Tijd van de ontdekkers en hervormers (1500-1600)
Uit de Opstand een Republiek gekomen 5.4
Het conflict in de Nederlanden, dat resulteerde in de stichting van de Nederlandse staat.
In de Nederlanden begon in 1568 een opstand tegen de Spaanse koning Filips II. Dat leidde er in 1588
toe dat Holland, Zeeland en andere Noord-Nederlandse gewesten een aparte staat stichtten: de
Republiek der verenigde Nederlanden.
Oorzaken tot de Nederlandse opstand:
Filips II liet zijn staten vanuit een centraal punt besturen, centralisatie.
Margaretha van Parma en de Raad van State kregen hierbij de macht over de Nederlanden.
In Nederland voelde men zich aangetrokken tot de ideeën van Luther en Calvijn, terwijl Filips II het
belangrijk vond dat hun onderdanen dezelfde religie aanhingen als zij: de katholieke. Grote
weerstand leverde vervolging op bij de Nederland.
Ook is in Nederland in 1566 een hongersnood uitgebroken doordat een oorlog tussen Zweden en
Denemarken leidde tot een groot graantekort.
Tijd van de ontdekkers en hervormers (1500-1600)
De wereld wordt groter 5.1
Het begin van de Europese overzeese expansie
Rond 1500 verkenden Spanje en Portugal de kusten van Afrika, Azië en Amerika. Ze stichtten
handelsposten in Azië en koloniseerden gebieden in Amerika. Vele gebieden in Amerika werden
onderworpen door de Spanjaarden en tot slaaf gemaakt. Het grootste wapen, van de Spanjaarden,
om deze volken ten val te brengen waren ziektes. Vele volken stierven na komst van de Europeanen
aan mazelen of pokken.
Het begin van de Europese overzeese expansie
In de 15e eeuw maakten de Turks-Osmaanse veroveringen een einde aan de Europese handel in het
oostelijk Middellandse Zeegebied. Op zoek naar goud en om specerijen uit Oost-Azië te halen
verkenden Portugezen en Spanjaarden als eersten de kusten van Afrika, Azië en Amerika.
Spanjaarden en Portugezen veroverden grote delen van Amerika waar ze kolonies stichtten. De
indiaanse bevolking kwam grotendeels om. Aan het einde van de 16e eeuw reisden ook
Nederlanders, Engelsen en Fransen naar Oost-Azië. Langs de Afrikaanse en Aziatische kusten
stichtten Europeanen versterkte handelsposten. Tussen de vier werelddelen kwam een uitwisseling
van personen, goederen en culturen op gang.
Het veranderde mens- en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een nieuwe
wetenschappelijke belangstelling
Mede door de Renaissance (de herleving van de klassieke oudheid) ontstond een nieuws
levensgevoel, minder gericht op God en het hiernamaals en meer gericht op de mens en het aardse
leven. Hierdoor kwam steeds meer belangstelling voor de wetenschap. Zo veranderde het
levensbeeld van de mens. De renaissance begon in Italië omdat hier veel overblijfselen waren van de
Grieks-Romeinse tijd.
, Samenvatting Geschiedenis Tijdvak 5
Tijd van de ontdekkers en hervormers (1500-1600)
Een nieuw mens- en wereldbeeld 5.2
Het hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid
Aan het eind van de middeleeuwen ontstond in de Italiaanse steden een nieuwe belangstelling voor
de Grieks-Romeinse beelden, ruïnes en geschriften.
(Voorbeeld: Rijke bestuurders van steden als Florence gaven vanaf de 14e eeuw opdracht tot het
maken van schilderijen, beelden en paleizen in de stijl van de klassieke oudheid. )
Het veranderde mens- en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een nieuwe
wetenschappelijke belangstelling
Mede door de Renaissance (de herleving van de klassieke oudheid) ontstond een nieuws
levensgevoel, minder gericht op God en het hiernamaals en meer gericht op de mens en het aardse
leven. Hierdoor kwam steeds meer belangstelling voor de wetenschap. Zo veranderde het
levensbeeld van de mens. De renaissance begon in Italië omdat hier veel overblijfselen waren van de
Grieks-Romeinse tijd.
, Samenvatting Geschiedenis Tijdvak 5
Tijd van de ontdekkers en hervormers (1500-1600)
De kerkhervorming 5.3
De protestantse reformatie die de splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot
gevolg had
In de 16e eeuw scheurde de kerk. Onder invloed van kerkhervormers als Luther en Calvijn splitsten in
West-Europa protestantse christenen zich af van de rooms-katholieke kerk. Luther werd verafschuwd
door de geestelijken, het was onvergefelijk dat hij de rol van de geestelijken ter discussie stelde. De
Paus beval hem naar Rome te reizen om hem terecht te stellen, dit weigerde hij, gesteund door
professoren en humanisten. De Duitse vorst Karel V beval hem zijn woorden terug te nemen, omdat
deze zouden zorgen voor chaos in zijn rijk. Ook dit weigerde hij. Als reactie hier op heeft Karel V een
vervolging op hem ingezet. Helaas voor hem waren er een aantal Duitse vorsten die het wel met
Luther eens waren en hem bescherming aanboden. se reformatie die de splitsing van de christelijke
kerk in West-Europa tot gevolgen had.
, Samenvatting Geschiedenis Tijdvak 5
Tijd van de ontdekkers en hervormers (1500-1600)
Uit de Opstand een Republiek gekomen 5.4
Het conflict in de Nederlanden, dat resulteerde in de stichting van de Nederlandse staat.
In de Nederlanden begon in 1568 een opstand tegen de Spaanse koning Filips II. Dat leidde er in 1588
toe dat Holland, Zeeland en andere Noord-Nederlandse gewesten een aparte staat stichtten: de
Republiek der verenigde Nederlanden.
Oorzaken tot de Nederlandse opstand:
Filips II liet zijn staten vanuit een centraal punt besturen, centralisatie.
Margaretha van Parma en de Raad van State kregen hierbij de macht over de Nederlanden.
In Nederland voelde men zich aangetrokken tot de ideeën van Luther en Calvijn, terwijl Filips II het
belangrijk vond dat hun onderdanen dezelfde religie aanhingen als zij: de katholieke. Grote
weerstand leverde vervolging op bij de Nederland.
Ook is in Nederland in 1566 een hongersnood uitgebroken doordat een oorlog tussen Zweden en
Denemarken leidde tot een groot graantekort.
