Samenvatting 2.3 - Levensloop (Sociaalzekerheidsrecht)

Samenvatting module 2.3 – Levensloop




Samenvatting module 2.3
Week 1 – Sociaalzekerheidsrecht en de positie van de burger

Het sociaalzekerheidsrecht valt binnen het bestuursrecht onder het bijzonder bestuursrecht.
Echter gelden ook de regels van het algemeen bestuursrecht. Bijzonder bestuursrecht is ten
aanzien van het algemene bestuursrecht een Lex specialis. Ook kunnen we spreken van een
gelaagde structuur binnen het sociaalzekerheidsrecht.

De drie pijlers in het socialezekerheidsrecht
In het sociaalzekerheidsrecht wordt er een onderscheid gemaakt tussen de drie pijlers, deze
zijn de:
- Werknemersverzekeringen: hieronder vallen de WW, de WAO, de WIA en de ZW;
- Volksverzekeringen: hieronder vallen de AOW, Wlz, Anw en de Zvw;
- Sociale voorzieningen: Pw, Akw, Tw, Ioaw, Wajong, WMO en de IOW.

Werknemersverzekeringen
De werknemersverzekeringen worden gefinancierd doordat werknemers en of werkgevers de
premie die gebaseerd is op het loon afdragen. De hoogte is afgeleid van het dagloon. Het
dagloon is meestal het in het afgelopen verdiende dagloon tot het maximum dagloon. De
loongerelateerde duur is beperkt en is meestal afhankelijk van de arbeidsduur.

Volksverzekeringen
De volksverzekeringen zijn gefinancierd door ieder die inkomstenbelasting betaalt. Uitvoer
geschiedt door de SVB, zorgkantoren en zorgverzekeraars. De hoogte is over het algemeen
gerelateerd aan het minimumloon. De duur is niet afhankelijk van het arbeidsverleden.

Sociale voorzieningen
De uitvoering geschiedt meestal door de gemeente (maar ook door het UWV en SVB). De
sociale voorzieningen worden betaald uit de algemene middelen (de belastingen). De hoogte
is gerelateerd aan het minimumloon en afhankelijk van de leefsituatie. De duur is beperkt
zolang het inkomen onder het sociaal minimum ligt of totdat er behoefte is aan een andere
uitkering. Als er een recht op een andere uitkering bestaat, dan moet je daar een beroep op
doen (voorliggende voorziening). De werknemersverzekering of een volksverzekering gaan voor
op een sociale voorziening.

Deze driedeling heeft te maken met:
- De kring van verzekerden (personele werkingssfeer): wie is verzekerd en dus
rechthebbend?;
- De financiering, wie betaalt? (de overheid, alle inwoners van Nederland, werkgevers
en/of werknemers;
- De uitvoering, waar moet men een uitkering aanvragen en wie verstrekt de uitkering?;
- De voorwaarden, wat is de hoogte een de duur van de uitkering en kent de regeling een
(partners)inkomenstoets en/of een vermogenstoets?

Hoofdrolspelers bij de uitvoering van de sociale zekerheid
De bestuursorganen, de gemeenten met haar bijbehorende afdelingen, het UWV en de SVB zijn
de hoofdrolspelers bij de uitvoering van de sociale zekerheid.




1

, Samenvatting module 2.3 – Levensloop


UWV
Het UWV is een ZBO. Het UWV is verantwoordelijk voor de uitvoering van de
werknemersverzekeringen (ZW, WW, WIA, WAO), de Wajong, Tw en de IOW (wet
inkomensvoorziening voor oudere werklozen). Het UWV beslist of je recht hebt op een
uitkering/voorziening en draagt hier dan ook de zorg voor. Daarnaast legt het UWV ook
verantwoording af aan het Ministerie van Sociale zaken en Werkgelegenheid.
SVB
De Sociale Verzekeringsbank is verantwoordelijk voor de AOW, ANW en de AKW. Zij leggen
tevens verantwoording af aan het Ministerie van Sociale zaken en Werkgelegenheid.

De gemeente
De gemeente draagt zorg voor de uitvoering van de sociale voorzieningen (PW, IOAW, IOAZ,
WMO, Jeugdwet. Ook de gemeente legt verantwoording af aan het Ministerie van Sociale
zaken en Werkgelegenheid.

Rechthebbenden

Werknemersverzekeringen
Het woord ‘werknemersverzekeringen’ zegt het al, namelijk de werknemer is rechthebbende
van een werknemersverzekering. In de regel zijn dat de personen die op grond van een
arbeidsovereenkomst ex. art. 7:610 BW werkzaam zijn. Zij zijn verplicht verzekerd. Daarbij
geldt het territorialiteitsbeginsel. Een persoon die in België woont, maar in Nederland werkt, is
verzekerd voor de Nederlandse werknemersverzekeringen.

Volksverzekeringen
Alle ingezetenen zijn van rechtswege verzekerd. Je bent een ingezetene als je jezelf bij een
gemeente inschrijft en je gegevens in het BRP-register staat.

Sociale voorzieningen
Voor de sociale voorzieningen zijn alle Nederlanders en tevens alle niet-Nederlanders die in
Nederland rechtmatig verblijven verzekerd.

Verplichtingen binnen het sociaalzekerheidsrecht
In het sociaalzekerheidsrecht heb je twee verplichtingen, namelijk de:
- Inlichtingenverplichting, en de
- Inspanningsverplichting.

Inlichtingenverplichting
Deze verplichting richt zich op het verstrekken van inlichtingen op het terrein van bijvoorbeeld
inkomsten uit arbeid of het wel of niet samenwonen. Door het niet geven van de juiste
informatie kan er onterecht (te veel) uitkering door de uitkeringsgerechtigde worden
ontvangen.

Inspanningsverplichting
Hierbij gaat het om verplichtingen, anders dan het geven van informatie, die een inspanning
van de betrokkene vergen. Bijvoorbeeld het meewerken aan re-integratie of na een oproep van
het UWV een bezoek brengen aan de verzekeringsarts.

De vier fases en kenmerken voor handhaving binnen het sociaalzekerheidsrecht
Bij handhaving gaat het om plichten die net zijn nageleefd. Veelal wordt gedacht aan dat
handhaving het opleggen van een sanctie is wegens het overtreden van regels, zoals het


2