College aantekeningen SWK3 Pedagogiek (sociaal wetenschappelijk kader 3)

Hoorcollege 1A
Opvoeden:
Iedere invloed die mensen, onbedoeld of bedoeld, uitoefenen op de ontwikkeling en het
functioneren van het kind
Zelfregulatie:
Het vermogen van een kind om zijn eigen emoties, gedachten en gedrag te beheersen om
doelen te bereiken of om zich aan te passen aan veranderende omstandigheden
Protoconversatie:
De vroege interactie tussen baby’s en hun verzorgers, waarin ze al enige vorm van
communicatie tonen, hoewel het nog geen echte gesprekken zijn
Co regulatie:
Dit is het proces waarbij een volwassene samen met een kind de regulatie van emoties of
gedrag ondersteunt
Adaptatie:
Het proces van aanpassing aan de omgeving, zowel fysiek als mentaal. Dit kan betrekking
hebben op de manier waarop een kind zich aanpast aan verschillende situaties, omgevingen
of sociale normen
Sensitief:
Betekent dat opvoeders goed kunnen afstemmen op de signalen van het kind, bijvoorbeeld
door te reageren op zijn of haar behoeften op het juiste moment en op een passende manier
Responsief:
Verwijst naar de mate waarin opvoeders adequaat en op een gepaste manier reageren op de
signalen en behoeften van een kind
Protectie verdrag:
Dit is het deel van het verdrag van de rechten van het kind dat gaat over de bescherming
van kinderen tegen geweld, misbruik, verwaarlozing en andere schadelijke omstandigheden
Participatie verdrag:
Dit is het deel van het verdrag van de rechten van het kind dat benadrukt dat kinderen recht
hebben om deel te nemen aan beslissingen die hun leven aangaan, bijvoorbeeld door hun
mening te geven
Provisie verdrag:
Dit onderdeel van het verdrag van de rechten van het kind verwijst naar het recht van
kinderen om toegang te hebben tot basisbehoeften, zoals voeding, onderdak,
gezondheidszorg en onderwijs
Opvoedidealen:
De waarden, normen en overtuigingen die ouders of opvoeders hebben over wat goed of
wenselijk gedrag is voor hun kinderen en wat ze willen bereiken in de opvoeding
Opvoeddoelen:
De specifieke doelen die ouders of opvoeders nastreven in de opvoeding van hun kinderen.
Dit kunnen doelen zijn op het gebied van ontwikkeling, gedrag, vaardigheden of waarden
Opvoedondersteuning:
Op intentionele wijze steun bieden aan ouders bij hun opdracht en taak als opvoeders
Preventie:
Het voorkomen van problemen of negatieve gevolgen door in te grijpen voor dat deze zich
voordoen
Algemene preventie:
Preventieve maatregelen die gericht zijn op de gehele bevolking of een brede groep mensen,
ongeacht of ze een verhoogd risico lopen op bepaalde problemen
Selectieve preventie:
Preventie gericht op specifieke groepen mensen die een hoger risico lopen op bepaalde
problemen, zoals kinderen die in een risicovolle thuissituatie leven
Geïndiceerde preventie:
Preventieve maatregelen die gericht zijn op individuen die al symptomen vertonen of in een
vroege fase van een probleem verkeren

, Vormen van opvoedondersteuning:
Verschillende manieren waarop ouders ondersteund kunnen worden in hun opvoeding. Dit
kan variëren van individuele begeleiding tot groepsprogramma’s en kan zowel praktisch als
emotioneel zijn
‘Activerend in plaats van compenserend’:
Dit principe benadrukt dat opvoedondersteuning gericht moet zijn op het activeren en
versterken van de capaciteiten van ouders, in plaats van alleen te focussen op het
compenseren van tekortkomingen of problemen. Het doel is om ouders te helpen hun eigen
sterke punten te ontwikkelen en hun opvoedvaardigheden te verbeteren

Hoorcollege 1B
Kerngezin:
Gezin dat bestaat uit ouders en hun kinderen, zonder verdere familieleden in hetzelfde
huishouden
Normatief denken:
Het hanteren van algemeen geldende normen en waarden als uitgangspunt bij het
beoordelen van situaties of gedragingen
Sociale selectie hypothese:
De theorie dat sociale en economische achtergronden van ouders invloed hebben op de
ontwikkelingskansen van kinderen
Sociale invloed hypothese:
Deze hypothese stelt dat sociale omgevingen en relaties het gedrag en de keuzes van
individuen beïnvloeden
Niet vanzelfsprekende zwangerschapshypothese:
Die theorie dat ouders die moeite hebben gehad met zwanger worden een andere, vaak
intensere beleving en benadering van het ouderschap kunnen hebben
Maturiteitshypothese:
De aanname dat de leeftijd en rijpheid van ouders een rol spelen in de kwaliteit van de
opvoeding. Er is meer financiële en emotionele stabiliteit
Tienermoeders:
Meisjes of jonge vrouwen die een kind krijgen tijdens hun tienerjaren. Dit kan pedagogische
uitdagingen met zich meebrengen, zoals minder financiële en emotionele stabiliteit en
minder opvoedervaring
Oudere moeders:
Vrouwen die op latere leeftijd moeder worden. Dit kan voordelen hebben zoals meer
financiële stabiliteit en levenservaring, maar ook risico’s zoals medische complicaties en
minder leeftijdsgenoten voor het kind met jongere ouders
Afstand moeders:
Moeders die hun kind besluiten af te staan voor adoptie of pleegzorg. Dit kan voortkomen uit
verschillende redenen, zoals sociaaleconomische omstandigheden, persoonlijke situaties of
onbedoelde zwangerschappen
Tienervaders:
Jongens of jonge mannen die vader worden op jonge leeftijd. Net als tienermoeders kunnen
zij te maken krijgen met uitdagingen zoals minder financiële middelen, beperkte
opvoedvaardigheden en gebrek aan maatschappelijke acceptatie
Homo ouderschap:
Het opvoeden van kinderen door een homoseksueel of lesbisch stel. Dit kan biologische
ouderschap omvatten en roept pedagogische vraagstukken op rond sociale acceptatie,
gezinsdynamiek en identiteit van het kind
Stiefouders:
Personen die door hertrouwen of samenwonen met een ouder een opvoedende rol krijgen in
het leven van een kind, zonder dat zij de biologische ouder zijn. Dit kan leiden tot
uitdagingen in hechting en rolverdeling binnen het gezin