1
Schizofrenie
4 factoren neurocognitief model
○ Fase 1: Bottom-up (dopamine en perceptie) → Verhoogde dopamine zorgt voor
willekeurige prikkels, vreemde gedachten en hallucinaties, die als belangrijk
en persoonlijk relevant worden ervaren.
○ Fase 2: Top-down (verklaring zoeken) → De hersenen proberen deze vreemde
gewaarwordingen te begrijpen door eerdere ervaringen en redeneren.
○ Fase 3: Cognitieve biases → Denkfouten zoals selectieve aandacht voor
gevaar, snelle conclusies en problemen met theory of mind leiden tot
waanachtige verklaringen.
○ Fase 4: Consolidatie van wanen → Door bevestigingsbias, selectief geheugen
en vermijdingsgedrag blijven wanen in stand en worden niet gecorrigeerd
● Imagery = minder levendige mentale verbeelding
● Perceptuele priming = de verwachting iets te horen verlaagt de drempel om het
daadwerkelijk te horen
● Spraakverwerking = schrijven interne spraak toe aan anderen door beperking in
verbale werkgeheugen en rechteroor voordeel
● Fouten in systeem dat eigen denken en handelen monitort
○ Efference copy = signaal dat stimuli uit jezelf komen werkt niet
○ Realiteitsdiscriminatie = vermogen om onderscheid te maken tussen echte en
gefantaseerde gebeurtenissen werkt niet
● Theory of mind = verstoord
○ Simulatie perspectief = het zien van andermans handelingen activeert
dezelfde mechanismen in je eigen brein -> werkt niet
○ Modulaire perspectief = specifieke hersen modules zijn verstoord, dit blijkt uit
false belief-taken en verminderde activiteit in hersengebieden zoals de
mediale prefrontale cortex
■ Hebben moeite met perspectief nemen, herkennen van verkeerde
overtuigingen, en sociale nuances, wat leidt tot misinterpretaties in
sociale situaties
■ De grootste tekorten worden gezien bij positieve symptomen zoals
paranoia, terwijl mensen met negatieve symptomen soms iets beter
presteren
● Latente inhibitie = kunnen onbelangrijke signalen niet onderdrukken (triage =
selecteren wat belangrijk is)
Wanen
● Prediction error = verschil tussen verwachting en actuele gevolgen van een handeling
○ Bij wanen in schizofrenie is er vaak een verhoogde prediction error: het brein
ervaart gewone gebeurtenissen als onverwacht of betekenisvol (aberrant
salience)
○ Waan is vaak poging om een situatie die als abnormaal wordt gezien door
prediction error te verklaren
Schizofrenie
4 factoren neurocognitief model
○ Fase 1: Bottom-up (dopamine en perceptie) → Verhoogde dopamine zorgt voor
willekeurige prikkels, vreemde gedachten en hallucinaties, die als belangrijk
en persoonlijk relevant worden ervaren.
○ Fase 2: Top-down (verklaring zoeken) → De hersenen proberen deze vreemde
gewaarwordingen te begrijpen door eerdere ervaringen en redeneren.
○ Fase 3: Cognitieve biases → Denkfouten zoals selectieve aandacht voor
gevaar, snelle conclusies en problemen met theory of mind leiden tot
waanachtige verklaringen.
○ Fase 4: Consolidatie van wanen → Door bevestigingsbias, selectief geheugen
en vermijdingsgedrag blijven wanen in stand en worden niet gecorrigeerd
● Imagery = minder levendige mentale verbeelding
● Perceptuele priming = de verwachting iets te horen verlaagt de drempel om het
daadwerkelijk te horen
● Spraakverwerking = schrijven interne spraak toe aan anderen door beperking in
verbale werkgeheugen en rechteroor voordeel
● Fouten in systeem dat eigen denken en handelen monitort
○ Efference copy = signaal dat stimuli uit jezelf komen werkt niet
○ Realiteitsdiscriminatie = vermogen om onderscheid te maken tussen echte en
gefantaseerde gebeurtenissen werkt niet
● Theory of mind = verstoord
○ Simulatie perspectief = het zien van andermans handelingen activeert
dezelfde mechanismen in je eigen brein -> werkt niet
○ Modulaire perspectief = specifieke hersen modules zijn verstoord, dit blijkt uit
false belief-taken en verminderde activiteit in hersengebieden zoals de
mediale prefrontale cortex
■ Hebben moeite met perspectief nemen, herkennen van verkeerde
overtuigingen, en sociale nuances, wat leidt tot misinterpretaties in
sociale situaties
■ De grootste tekorten worden gezien bij positieve symptomen zoals
paranoia, terwijl mensen met negatieve symptomen soms iets beter
presteren
● Latente inhibitie = kunnen onbelangrijke signalen niet onderdrukken (triage =
selecteren wat belangrijk is)
Wanen
● Prediction error = verschil tussen verwachting en actuele gevolgen van een handeling
○ Bij wanen in schizofrenie is er vaak een verhoogde prediction error: het brein
ervaart gewone gebeurtenissen als onverwacht of betekenisvol (aberrant
salience)
○ Waan is vaak poging om een situatie die als abnormaal wordt gezien door
prediction error te verklaren
