,INHOUD
Voorkennis begrippenlijst (alfabetisch).............................................................................................................................................................................4
A...............................................................................................................................................................................................................................................4
B ...............................................................................................................................................................................................................................................5
C...............................................................................................................................................................................................................................................6
D ..............................................................................................................................................................................................................................................7
E ...............................................................................................................................................................................................................................................8
F ...............................................................................................................................................................................................................................................9
G ........................................................................................................................................................................................................................................... 10
H ........................................................................................................................................................................................................................................... 11
I ............................................................................................................................................................................................................................................. 12
K ............................................................................................................................................................................................................................................ 12
L ............................................................................................................................................................................................................................................ 13
M .......................................................................................................................................................................................................................................... 13
N ........................................................................................................................................................................................................................................... 15
O ........................................................................................................................................................................................................................................... 15
P ............................................................................................................................................................................................................................................ 15
R ............................................................................................................................................................................................................................................ 16
S ............................................................................................................................................................................................................................................ 16
T ............................................................................................................................................................................................................................................ 18
U ........................................................................................................................................................................................................................................... 19
V............................................................................................................................................................................................................................................ 19
W .......................................................................................................................................................................................................................................... 20
Z ............................................................................................................................................................................................................................................ 20
Gesteentes ............................................................................................................................................................................................................................... 21
Sediment gesteentes ..................................................................................................................................................................................................... 21
Metamorf gesteentes..................................................................................................................................................................................................... 23
Extrusieve stollingsgesteentes .................................................................................................................................................................................... 25
intrusieve stollingsgesteentes ..................................................................................................................................................................................... 26
Mineralen ........................................................................................................................................................................................................................... 27
Fossielen............................................................................................................................................................................................................................. 28
Gesteentesamenstellingen ................................................................................................................................................................................................. 29
Silica gehaltes ................................................................................................................................................................................................................... 29
Metamorfose en ........................................................................................................................................................................................................ 30
Wetenschap van de aarde .................................................................................................................................................................................................. 31
Geologische tijdschaal en orogenese ............................................................................................................................................................................. 33
Opbouw van de aarde ......................................................................................................................................................................................................... 35
Seismische golven........................................................................................................................................................................................................... 36
Olivijn .................................................................................................................................................................................................................................. 38
plaatbeweging........................................................................................................................................................................................................................ 39
Diagram .............................................................................................................................................................................................................................. 39
Bewegen op de bol ........................................................................................................................................................................................................ 41
2
, Plaattektoniek................................................................................................................................................................................................................... 41
Wat houdt de platen in beweging? .................................................................................................................................................................... 41
Geotherm en geothermisch gradiënt ............................................................................................................................................................................. 43
Aanwezigheid van water beïnvloed Solidus ........................................................................................................................................................... 44
Heatflow ............................................................................................................................................................................................................................. 44
Structurele geografie ........................................................................................................................................................................................................... 45
Aantal relevante begrippen ......................................................................................................................................................................................... 45
Drainage patronen.......................................................................................................................................................................................................... 50
V - regel.............................................................................................................................................................................................................................. 51
Sycline en Anticline......................................................................................................................................................................................................... 51
Van kaart naar doorsnee .............................................................................................................................................................................................. 52
Flatirons .............................................................................................................................................................................................................................. 54
Het Middellandse zeegebied ............................................................................................................................................................................................ 54
Weer en klimaat............................................................................................................................................................................................................... 54
Neerslag ....................................................................................................................................................................................................................... 56
Köppen ......................................................................................................................................................................................................................... 57
Weersystemen............................................................................................................................................................................................................ 58
Klimaatverandering .................................................................................................................................................................................................. 60
Geologie en geomorfologie ........................................................................................................................................................................................ 62
Foreland basin/ voorlandbekken ......................................................................................................................................................................... 62
Voorlandbekkens in de Middellandse Zee ....................................................................................................................................................... 63
Back arc basin ................................................................................................................................................................................................................... 63
Ionische plaat ............................................................................................................................................................................................................. 64
Landschap landbouw en landdegradatie ................................................................................................................................................................ 69
Open en gesloten systemen .................................................................................................................................................................................. 69
Landdegradatie E = RKLSCP .................................................................................................................................................................................. 70
Betekenis van de variabelen .................................................................................................................................................................................. 70
Erosie vormen ............................................................................................................................................................................................................ 71
3
, VOORKENNIS BEGRIPPENLIJST (ALFABETISCH)
A
Aardbevingen:
Trillingen of schokken van de aardkorst als gevolg van het plotseling vrijkomen van
opgebouwde spanning langs breuken in de aardkorst.
Aardkern (binnen- en buitenkern):
De kern van de aarde, bestaande uit een vaste binnenkern van ijzer en nikkel.
Aardkorst:
De buitenste laag van de aarde, bestaande uit continentale en oceanische korst,
variërend in dikte van 5 tot 70 km.
Aardmantel:
De laag onder de aardkorst, grotendeels bestaande uit gesmolten gesteente
(magma) en verantwoordelijk voor platentektoniek door convectiestromen.
Aardolie:
Een fossiele brandstof gevormd uit organisch materiaal dat miljoenen jaren onder
hoge druk en temperatuur is afgebroken.
Aardverschuiving:
Het plotselinge of langzame naar beneden bewegen van grond- en gesteentemassa’s
langs een helling als gevolg van zwaartekracht.
Aardwarmte:
De warmte afkomstig uit het inwendige van de aarde, vaak gebruikt voor
geothermische energie.
Abrasie (schuring):
Het afslijten van gesteente door schurende werking van wind, water of ijs, vaak met
behulp van sedimentdeeltjes.
Absolute ouderdom:
De exacte ouderdom van gesteente of fossielen, meestal bepaald met radiometrische
datering (bijv. koolstofdatering).
Actualisme:
Het principe dat geologische processen die vandaag de dag plaatsvinden, ook in het
verleden op dezelfde manier hebben gewerkt.
4
Voorkennis begrippenlijst (alfabetisch).............................................................................................................................................................................4
A...............................................................................................................................................................................................................................................4
B ...............................................................................................................................................................................................................................................5
C...............................................................................................................................................................................................................................................6
D ..............................................................................................................................................................................................................................................7
E ...............................................................................................................................................................................................................................................8
F ...............................................................................................................................................................................................................................................9
G ........................................................................................................................................................................................................................................... 10
H ........................................................................................................................................................................................................................................... 11
I ............................................................................................................................................................................................................................................. 12
K ............................................................................................................................................................................................................................................ 12
L ............................................................................................................................................................................................................................................ 13
M .......................................................................................................................................................................................................................................... 13
N ........................................................................................................................................................................................................................................... 15
O ........................................................................................................................................................................................................................................... 15
P ............................................................................................................................................................................................................................................ 15
R ............................................................................................................................................................................................................................................ 16
S ............................................................................................................................................................................................................................................ 16
T ............................................................................................................................................................................................................................................ 18
U ........................................................................................................................................................................................................................................... 19
V............................................................................................................................................................................................................................................ 19
W .......................................................................................................................................................................................................................................... 20
Z ............................................................................................................................................................................................................................................ 20
Gesteentes ............................................................................................................................................................................................................................... 21
Sediment gesteentes ..................................................................................................................................................................................................... 21
Metamorf gesteentes..................................................................................................................................................................................................... 23
Extrusieve stollingsgesteentes .................................................................................................................................................................................... 25
intrusieve stollingsgesteentes ..................................................................................................................................................................................... 26
Mineralen ........................................................................................................................................................................................................................... 27
Fossielen............................................................................................................................................................................................................................. 28
Gesteentesamenstellingen ................................................................................................................................................................................................. 29
Silica gehaltes ................................................................................................................................................................................................................... 29
Metamorfose en ........................................................................................................................................................................................................ 30
Wetenschap van de aarde .................................................................................................................................................................................................. 31
Geologische tijdschaal en orogenese ............................................................................................................................................................................. 33
Opbouw van de aarde ......................................................................................................................................................................................................... 35
Seismische golven........................................................................................................................................................................................................... 36
Olivijn .................................................................................................................................................................................................................................. 38
plaatbeweging........................................................................................................................................................................................................................ 39
Diagram .............................................................................................................................................................................................................................. 39
Bewegen op de bol ........................................................................................................................................................................................................ 41
2
, Plaattektoniek................................................................................................................................................................................................................... 41
Wat houdt de platen in beweging? .................................................................................................................................................................... 41
Geotherm en geothermisch gradiënt ............................................................................................................................................................................. 43
Aanwezigheid van water beïnvloed Solidus ........................................................................................................................................................... 44
Heatflow ............................................................................................................................................................................................................................. 44
Structurele geografie ........................................................................................................................................................................................................... 45
Aantal relevante begrippen ......................................................................................................................................................................................... 45
Drainage patronen.......................................................................................................................................................................................................... 50
V - regel.............................................................................................................................................................................................................................. 51
Sycline en Anticline......................................................................................................................................................................................................... 51
Van kaart naar doorsnee .............................................................................................................................................................................................. 52
Flatirons .............................................................................................................................................................................................................................. 54
Het Middellandse zeegebied ............................................................................................................................................................................................ 54
Weer en klimaat............................................................................................................................................................................................................... 54
Neerslag ....................................................................................................................................................................................................................... 56
Köppen ......................................................................................................................................................................................................................... 57
Weersystemen............................................................................................................................................................................................................ 58
Klimaatverandering .................................................................................................................................................................................................. 60
Geologie en geomorfologie ........................................................................................................................................................................................ 62
Foreland basin/ voorlandbekken ......................................................................................................................................................................... 62
Voorlandbekkens in de Middellandse Zee ....................................................................................................................................................... 63
Back arc basin ................................................................................................................................................................................................................... 63
Ionische plaat ............................................................................................................................................................................................................. 64
Landschap landbouw en landdegradatie ................................................................................................................................................................ 69
Open en gesloten systemen .................................................................................................................................................................................. 69
Landdegradatie E = RKLSCP .................................................................................................................................................................................. 70
Betekenis van de variabelen .................................................................................................................................................................................. 70
Erosie vormen ............................................................................................................................................................................................................ 71
3
, VOORKENNIS BEGRIPPENLIJST (ALFABETISCH)
A
Aardbevingen:
Trillingen of schokken van de aardkorst als gevolg van het plotseling vrijkomen van
opgebouwde spanning langs breuken in de aardkorst.
Aardkern (binnen- en buitenkern):
De kern van de aarde, bestaande uit een vaste binnenkern van ijzer en nikkel.
Aardkorst:
De buitenste laag van de aarde, bestaande uit continentale en oceanische korst,
variërend in dikte van 5 tot 70 km.
Aardmantel:
De laag onder de aardkorst, grotendeels bestaande uit gesmolten gesteente
(magma) en verantwoordelijk voor platentektoniek door convectiestromen.
Aardolie:
Een fossiele brandstof gevormd uit organisch materiaal dat miljoenen jaren onder
hoge druk en temperatuur is afgebroken.
Aardverschuiving:
Het plotselinge of langzame naar beneden bewegen van grond- en gesteentemassa’s
langs een helling als gevolg van zwaartekracht.
Aardwarmte:
De warmte afkomstig uit het inwendige van de aarde, vaak gebruikt voor
geothermische energie.
Abrasie (schuring):
Het afslijten van gesteente door schurende werking van wind, water of ijs, vaak met
behulp van sedimentdeeltjes.
Absolute ouderdom:
De exacte ouderdom van gesteente of fossielen, meestal bepaald met radiometrische
datering (bijv. koolstofdatering).
Actualisme:
Het principe dat geologische processen die vandaag de dag plaatsvinden, ook in het
verleden op dezelfde manier hebben gewerkt.
4