📚 GDW 3.1 – Lesweek 1: Gezondheid en Gedrag
Thema: Hoe kijk jij naar gezondheid – en waarom is dat belangrijk in je werk als
verpleegkundige?
🎯 Waarom moet je dit écht goed snappen?
In je rol als verpleegkundige werk je met echte mensen – elk met een eigen beeld van
gezondheid.
Je moet dus leren:
• Wat gezondheid is (en hoe dat verschilt per visie)
• Hoe je gezondheid meet en beschrijft
• Hoe je kunt inschatten wat een cliënt nodig heeft
• Hoe je met verschillende achtergronden en beperkingen rekening houdt
• Hoe je zelf kritisch nadenkt over jouw visie en hoe die je handelen beïnvloedt
🔍 1. Wat betekent gezondheid eigenlijk?
Gezondheid is een veelzijdig, subjectief en veranderlijk begrip. Er is niet één juiste
definitie.
💡 Klassieke definitie van de WHO (1948):
“Een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden, en niet slechts
de afwezigheid van ziekte of gebrek.”
➕ Positief:
• Stimuleert een brede blik: fysiek, mentaal en sociaal
➖ Kritiek:
• Te ideaal: wie is er nu altijd volledig gezond?
• Sluit mensen met chronische ziektes uit
• Houdt geen rekening met persoonlijke beleving of veerkracht
,🕰 2. Van ziektebestrijding naar gezondheid als proces
🔄 Historische ontwikkeling:
Tijd Focus Wie beslist? Voorbeeld
Vroeger Geneeskunde, ziekte Arts bepaalt Longontsteking =
bestrijden antibiotica
Nu Gezondheid als Patiënt + zorgverlener Chronische pijn → leren
evenwicht beslissen samen omgaan
→ We zijn verschoven van physician-centred care naar patient-centred care: de patiënt
is geen object meer, maar een partner in zorg.
🧩 3. Verschillende visies op gezondheid
Waarom belangrijk?
Elke visie beïnvloedt hoe je kijkt naar cliënten én hoe je zorg verleent.
🩺 1. Medische / monocausale visie
Definitie: Gezondheid = geen ziekte of lichamelijk gebrek.
• Eenzijdig, richt zich op fysieke aspecten
• Komt uit tijd waarin infectieziekten het grootst waren
• Ziek = 1 duidelijke oorzaak (bv. bacterie)
🧠 Voorbeeld:
Een cliënt met diabetes type 2, zonder klachten → wordt als ‘ziek’ gezien, ook al
functioneert hij prima.
🧬 2. Biologische visie
Definitie: Gezondheid = het vermogen van het lichaam om homeostase (intern evenwicht)
te behouden.
• Kijkt naar fysiologische processen
• Gezondheid is meetbaar (bloeddruk, glucose, temperatuur)
🧠 Voorbeeld:
Een cliënt met hoge koorts → uit balans → biologisch gezien ongezond, zelfs als hij zich
goed voelt.
, 🧠 3. Psychologische visie
Definitie: Gezondheid = je mentaal goed voelen en je levensdoelen kunnen nastreven.
• Subjectief en persoonlijk
• Geestelijk welbevinden staat centraal
🧠 Voorbeeld:
Iemand met een dwarslaesie die werkt, sociaal actief is, en zich gelukkig voelt →
beschouwt zichzelf als gezond.
🤝 4. Sociale visie
Definitie: Gezondheid = kunnen deelnemen aan de maatschappij en je sociale rol
vervullen.
• Focus op functioneren binnen sociale normen
• Ziekte = niet kunnen werken, zorgen, meedoen
🧠 Voorbeeld:
Een moeder met een burn-out die haar kinderen niet naar school kan brengen → voelt zich
‘ziek’.
💛 5. Humane visie (WHO)
Definitie: Gezondheid is lichamelijk, geestelijk én sociaal welzijn (de holistische
benadering).
• Combineert fysieke, mentale en sociale factoren
• Accent op welbevinden i.p.v. alleen ‘functioneren’
🧠 Voorbeeld:
Een oudere man met artrose → ervaart zichzelf als gezond omdat hij sociaal actief is, zich
nuttig voelt en zijn pijn accepteert.
🌱 6. Dynamische visie
Definitie (Huber): Gezondheid is het vermogen van mensen om zich aan te passen en
eigen regie te voeren.
• Kijkt naar veerkracht, balans en zelfmanagement
• Niet de ziekte, maar de mens staat centraal
Thema: Hoe kijk jij naar gezondheid – en waarom is dat belangrijk in je werk als
verpleegkundige?
🎯 Waarom moet je dit écht goed snappen?
In je rol als verpleegkundige werk je met echte mensen – elk met een eigen beeld van
gezondheid.
Je moet dus leren:
• Wat gezondheid is (en hoe dat verschilt per visie)
• Hoe je gezondheid meet en beschrijft
• Hoe je kunt inschatten wat een cliënt nodig heeft
• Hoe je met verschillende achtergronden en beperkingen rekening houdt
• Hoe je zelf kritisch nadenkt over jouw visie en hoe die je handelen beïnvloedt
🔍 1. Wat betekent gezondheid eigenlijk?
Gezondheid is een veelzijdig, subjectief en veranderlijk begrip. Er is niet één juiste
definitie.
💡 Klassieke definitie van de WHO (1948):
“Een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden, en niet slechts
de afwezigheid van ziekte of gebrek.”
➕ Positief:
• Stimuleert een brede blik: fysiek, mentaal en sociaal
➖ Kritiek:
• Te ideaal: wie is er nu altijd volledig gezond?
• Sluit mensen met chronische ziektes uit
• Houdt geen rekening met persoonlijke beleving of veerkracht
,🕰 2. Van ziektebestrijding naar gezondheid als proces
🔄 Historische ontwikkeling:
Tijd Focus Wie beslist? Voorbeeld
Vroeger Geneeskunde, ziekte Arts bepaalt Longontsteking =
bestrijden antibiotica
Nu Gezondheid als Patiënt + zorgverlener Chronische pijn → leren
evenwicht beslissen samen omgaan
→ We zijn verschoven van physician-centred care naar patient-centred care: de patiënt
is geen object meer, maar een partner in zorg.
🧩 3. Verschillende visies op gezondheid
Waarom belangrijk?
Elke visie beïnvloedt hoe je kijkt naar cliënten én hoe je zorg verleent.
🩺 1. Medische / monocausale visie
Definitie: Gezondheid = geen ziekte of lichamelijk gebrek.
• Eenzijdig, richt zich op fysieke aspecten
• Komt uit tijd waarin infectieziekten het grootst waren
• Ziek = 1 duidelijke oorzaak (bv. bacterie)
🧠 Voorbeeld:
Een cliënt met diabetes type 2, zonder klachten → wordt als ‘ziek’ gezien, ook al
functioneert hij prima.
🧬 2. Biologische visie
Definitie: Gezondheid = het vermogen van het lichaam om homeostase (intern evenwicht)
te behouden.
• Kijkt naar fysiologische processen
• Gezondheid is meetbaar (bloeddruk, glucose, temperatuur)
🧠 Voorbeeld:
Een cliënt met hoge koorts → uit balans → biologisch gezien ongezond, zelfs als hij zich
goed voelt.
, 🧠 3. Psychologische visie
Definitie: Gezondheid = je mentaal goed voelen en je levensdoelen kunnen nastreven.
• Subjectief en persoonlijk
• Geestelijk welbevinden staat centraal
🧠 Voorbeeld:
Iemand met een dwarslaesie die werkt, sociaal actief is, en zich gelukkig voelt →
beschouwt zichzelf als gezond.
🤝 4. Sociale visie
Definitie: Gezondheid = kunnen deelnemen aan de maatschappij en je sociale rol
vervullen.
• Focus op functioneren binnen sociale normen
• Ziekte = niet kunnen werken, zorgen, meedoen
🧠 Voorbeeld:
Een moeder met een burn-out die haar kinderen niet naar school kan brengen → voelt zich
‘ziek’.
💛 5. Humane visie (WHO)
Definitie: Gezondheid is lichamelijk, geestelijk én sociaal welzijn (de holistische
benadering).
• Combineert fysieke, mentale en sociale factoren
• Accent op welbevinden i.p.v. alleen ‘functioneren’
🧠 Voorbeeld:
Een oudere man met artrose → ervaart zichzelf als gezond omdat hij sociaal actief is, zich
nuttig voelt en zijn pijn accepteert.
🌱 6. Dynamische visie
Definitie (Huber): Gezondheid is het vermogen van mensen om zich aan te passen en
eigen regie te voeren.
• Kijkt naar veerkracht, balans en zelfmanagement
• Niet de ziekte, maar de mens staat centraal
