Samenvatting 3: Mendelian genetics

3 MENDELIAN GENETICS
Leerdoelen
 De principes van Mendeliaanse overerving met de juiste terminologie uitleggen
 De verschillende genotypen en fenotypen en de frequenties van elke mogelijkheid in een
nieuwe generatie uitrekenen met behulp van een ‘vierkant van Punnett’
 De kans uitrekenen dat een organisme een bepaald genotype of fenotype heeft door
stamboomanalyse toe te passen
 Complexe overervingspatronen beschrijven die het gevolg zijn van codominantie, incomplete
dominantie, epistasie, pleiotropie en polygenie

Mendel gebruikte siererwten als modelorganisme
 Gecontroleerd kruisen van erwtenplanten tot derde generatie
 Bekijken eigenschappen waar twee vormen van zijn (bijv. bloemkleur, paars en wit)
 Gebruik van eerste generatie ‘true-breeding’

True-breeding = (zaadvast) Het nageslacht heeft altijd dezelfde eigenschappen (=homozygoot)

Het model van het experiment van Mendel
 Varianten van genen zijn verantwoordelijk voor variaties in doorgegeven eigenschappen
 Voor ieder gen/eigenschap erft een organisme twee allelen over, 1 van elke ouder
 Als de twee allelen op een locus verschillen, dan bepaalt 1 allel (het dominante allel) het
fenotype van een organisme; het andere (recessieve) allel heeft geen invloed op het
fenotype
 De twee allelen voor een overerfbare eigenschap scheiden bij het vormen van gameten en
komen in verschillende gameten terecht (law of segregation = splitsingswet van Mendel)

Character = kenmerk/eigenschap bijv. bloemkleur (gaat over het locus), character is het uiteindelijke
fenotype dat je ziet (dus bijv. wit of paars)
Trait = vorm/variant bijv. wit (gaat over het allel), trait is de variant die je op het chromosoom hebt
(dus bijv. witte variant, paarse variant)

Bij dominante allelen worden er al voldoende enzymen geproduceerd om bijv. een paarse bloem te
krijgen, daarom heb je genoeg aan 1 dominant allel
P p interfase

P P P Punnett diagram:
Genotype 1 : 2 : 1 P p
P p Fenotype 3:1

p P p
p p
PP pp
meiose I

PP pp

meiose II

, P P p p. Gameten (elk paar is ½)
Overerving van meerdere kenmerken
 De law of segregation (splitsingswet) was gebaseerd op 1 eigenschap
 De F1 generatie was monohybride: heterozygoot voor 1 eigenschap
 Als twee eigenschappen tegelijk worden bestudeerd ontstaan dihybride organismen in de F1
generatie
 Een dihybride kruising (tussen 2 F1 organismen) kan laten zien of eigenschappen samen
overerven of niet (law of independent assortment/onafhankelijke overerving)

Dependent assortment = afhankelijke overerving, genen gekoppeld
Independent assortment = onafhankelijke overerving, genen niet gekoppeld



P generatie YYRR yyrr


Gametes. YR yr


F1 Generatie
YyRr



Voorspelling Hypothese van Hypothese van onafhankelijke
afhankelijke verdeling verdeling

Voorspelling YR Yr yR yr
Nakomelingen in F2 generatie
YR yr
YR. YYRR YYRr YyRR YyRr
YR
YYRR YyRr Yr
YyRr YYrr YyRr Yyrr
yr
YyRr yyrr yR
YyRR YyRr yyRR yyRr

Fenotype ratio 3:1. yr
YyRr Yyrr yyRr yyrr


Fenotype ratio ongeveer 9:3:3:1




315 108 101 32 Dus 9:3:3:1