Inleiding publiekrecht
Onderdeel: Staatsrecht
Week 5, staatsrecht
Les 1, de parlementaire democratie
Vragen over het parlementaire stelsel, het Nederlandse kiesstelsel en de achtergrond en
werking van grondrechten.
Hoofdstuk 2, verheugt, de trias politica in Nederland
2.1- de wetgevende macht
De wetgevende macht is opgedragen aan de regering en de staten generaal, art 81 GW,
hoofdstuk 5. De statengeneraal bestaat uit de tweede en de eerste kamer, art 50 en 51
grondwet. De leden van de tweede kamer worden rechtstreeks gekozen en van de eerste
kamer via de provinciale staten. Staten-Generaal wordt ook wel parlement genoemd. De
regering en de Staten-Generaal samen zijn bevoegd tot het maken van wetten, vrijwel altijd
algemeen verbindende voorschriften. Daarnaast bezit de regering de zelfstandige
bevoegdheid om wetgeving te maken. De Staten-Generaal heeft hier een controlerende rol
op.
2.2- De uitvoerende macht
De uitvoerende macht heeft de regering. Deze bestuurt het land. De regering wordt gevormd
door de koning en de ministers, art 42 lid 2 BW. Daarnaast is er de ministerraad, art 45 GW
dit bestaat uit alle ministers en wordt voorgezeten door de minister-president, in de
ministerraad wordt vergaderd en beslist over alle kwesties van algemeen regeringsbeleid art
4. Reglement van orde voor de ministerraad. Staatssecretarissen mogen hierbij aanwezig
zijn, maar hebben geen stemrecht. Het kabinet zijn de ministers en staatssecretarissen
tezamen.
De regering vormt de hiërarchische top van een zeer onmannelijk bestuursapparaat. Dit
omvat alle ministers en vrijwel alle rijksdiensten. De regering is binnen de wettelijke kaders
op zich vrij in het bepalen van het beleid. De Staten-Generaal oefenen daarop achteraf
toezicht uit. De belangrijkste bestuursbesluiten neemt de regering of de betreffende minister
zelf. De rest geschiedt onder verantwoordelijkheid van de regering of een lager niveau
binnen het bestuursapparaat.
Koninklijk besluit (KB)
Elk besluit is een KB. De inhoud is echter anders dit hangt ervan af of de regering de
bestuurlijke of de wetgevende bevoegdheid uitoefent;
Bestuurlijke bevoegdheid; beschikkingen
Dit leidt vaak tot een beschikking, een beschikking is een rechtsvastelling ten aanzien van
een individuele persoon.
Wetgeving bevoegdheid; AMvB’s
Vaak wordt beleid uiteindelijk vastgelegd in wetgeving, denk aan onderwijs, cultuur, milieu en
defensie. Als de regering zelfstandig een besluit maakt dan wordt een koninklijk besluit. In de
regel wordt daarbij advies van de Raad van State ingewonnen art 73 lid 1 GW. In dit geval
noemen we zo’n koninklijk besluit een algemene maatregel van bestuur, de regering maakt
dus AMvB’s.
2.3- De rechtsprekende macht
Grondwet H6, vanaf art 112 GW. Zaken van burglijke, straf en bestuursrecht opgedragen aan
de rechterlijke macht, en zijn geregeld in de wet op de rechterlijke organisatie, wet RO. De
belangrijkste taak is de beslechting van geschillen op basis van algemene regels, zoals deze
zijn vastgelegd in de wetgeving.
, De rechter is niet bevoegd om zelf wetgeving te maken, dit is al sinds de negentiende eeuw
verboden. De wet houdende algemene bepalingen der wetgeving van het koninkrijk (de wet
AB) uit 1829. Alleen de wetgever mag wetten maken art 12. De rechter mag zich ook niet
bemoeien met het wetgevingsproces.
De rechter mag wel de staat een bevel geven maatregelen te treffen om een bestaande
wetgeving uit te voeren.
3-, Nederland; een democratische rechtstaat
3.1- Democratie
Onderwerpen staatsrecht:
1. Ken de begrippen
2. Plats in het recht
3. Het koninkrijk
4. Staatsinrichting en staatsrecht
- Wat is een staat
- Waarom staatsgezag
- Wat is staatsrecht
- Waar vind ik staatsrecht
- Wat is een rechtsstaat
- Ontwerp een staat en richt hem in
5. De kamers en hun bevoegdheden; wetgevende en controlerende bevoegdheden
6. Kiesstelsel; meerderheidsstelsel of stelsel van evenredige vertegenwoordiging
7. Grondrechten
- Soorten; klassiek/sociaal
- Werking grondrechten – horizontaal/verticaal
- Beperken van grondrechten; overheid mag dan ingrijpen op jouw privacy ten
goede van de volksgezondheid. Alleen als dit is toegestaan in de wet.
- Botsing van grondrechten
Nederland is een democratie, het belangrijkste kenmerk is dat aan de bevolking volledige
zeggenschap toekomt over de overheid, het volk regeert. Er zijn twee vormen democratie;
1. Directe democratie, de burgers nemen rechtstreeks beslissingen.
2. Representatieve democratie, de door de grondwet aangewezen en vervolgend door
de bevolking gekozen organen. Zoals de tweede kamer, provinciale staten en de
gemeenteraden en de waterschappen.
Nederland kent sinds 1917 de evenredige vertegenwoordiging
Daarbij tellen alle uitgebrachte stemmen in evenredigheid mee voor de zetelverdeling in het
parlement. Als er dus een partij 20% van de stemmen heeft gekregen krijgt hij 20% van de
zetels.
Het districtenstelsel, zoals in Engeland
Het land is verdeeld in districten, per district is er een zetel voor het parlement beschikbaar.
De kandidaat met de meeste stemmen in het district wordt afgevaardigd naar het parlement,
de overige stemmen gaan verloren.
Kiesrecht
In ons stelsel is de belangrijkste bestaansvoorwaarde dat burgers de bevoegdheid hebben
om zelf hun vertegenwoordigers te kiezen in de belangrijkste staatsorganen. De burgers
bezitten kiesrecht, art 4 GW. Er zijn twee soorten
1. Actief kiesrecht, het recht om leden van de vertegenwoordigende organen te kiezen,
zoals leden van de tweede kamer of de gemeenteraad
Onderdeel: Staatsrecht
Week 5, staatsrecht
Les 1, de parlementaire democratie
Vragen over het parlementaire stelsel, het Nederlandse kiesstelsel en de achtergrond en
werking van grondrechten.
Hoofdstuk 2, verheugt, de trias politica in Nederland
2.1- de wetgevende macht
De wetgevende macht is opgedragen aan de regering en de staten generaal, art 81 GW,
hoofdstuk 5. De statengeneraal bestaat uit de tweede en de eerste kamer, art 50 en 51
grondwet. De leden van de tweede kamer worden rechtstreeks gekozen en van de eerste
kamer via de provinciale staten. Staten-Generaal wordt ook wel parlement genoemd. De
regering en de Staten-Generaal samen zijn bevoegd tot het maken van wetten, vrijwel altijd
algemeen verbindende voorschriften. Daarnaast bezit de regering de zelfstandige
bevoegdheid om wetgeving te maken. De Staten-Generaal heeft hier een controlerende rol
op.
2.2- De uitvoerende macht
De uitvoerende macht heeft de regering. Deze bestuurt het land. De regering wordt gevormd
door de koning en de ministers, art 42 lid 2 BW. Daarnaast is er de ministerraad, art 45 GW
dit bestaat uit alle ministers en wordt voorgezeten door de minister-president, in de
ministerraad wordt vergaderd en beslist over alle kwesties van algemeen regeringsbeleid art
4. Reglement van orde voor de ministerraad. Staatssecretarissen mogen hierbij aanwezig
zijn, maar hebben geen stemrecht. Het kabinet zijn de ministers en staatssecretarissen
tezamen.
De regering vormt de hiërarchische top van een zeer onmannelijk bestuursapparaat. Dit
omvat alle ministers en vrijwel alle rijksdiensten. De regering is binnen de wettelijke kaders
op zich vrij in het bepalen van het beleid. De Staten-Generaal oefenen daarop achteraf
toezicht uit. De belangrijkste bestuursbesluiten neemt de regering of de betreffende minister
zelf. De rest geschiedt onder verantwoordelijkheid van de regering of een lager niveau
binnen het bestuursapparaat.
Koninklijk besluit (KB)
Elk besluit is een KB. De inhoud is echter anders dit hangt ervan af of de regering de
bestuurlijke of de wetgevende bevoegdheid uitoefent;
Bestuurlijke bevoegdheid; beschikkingen
Dit leidt vaak tot een beschikking, een beschikking is een rechtsvastelling ten aanzien van
een individuele persoon.
Wetgeving bevoegdheid; AMvB’s
Vaak wordt beleid uiteindelijk vastgelegd in wetgeving, denk aan onderwijs, cultuur, milieu en
defensie. Als de regering zelfstandig een besluit maakt dan wordt een koninklijk besluit. In de
regel wordt daarbij advies van de Raad van State ingewonnen art 73 lid 1 GW. In dit geval
noemen we zo’n koninklijk besluit een algemene maatregel van bestuur, de regering maakt
dus AMvB’s.
2.3- De rechtsprekende macht
Grondwet H6, vanaf art 112 GW. Zaken van burglijke, straf en bestuursrecht opgedragen aan
de rechterlijke macht, en zijn geregeld in de wet op de rechterlijke organisatie, wet RO. De
belangrijkste taak is de beslechting van geschillen op basis van algemene regels, zoals deze
zijn vastgelegd in de wetgeving.
, De rechter is niet bevoegd om zelf wetgeving te maken, dit is al sinds de negentiende eeuw
verboden. De wet houdende algemene bepalingen der wetgeving van het koninkrijk (de wet
AB) uit 1829. Alleen de wetgever mag wetten maken art 12. De rechter mag zich ook niet
bemoeien met het wetgevingsproces.
De rechter mag wel de staat een bevel geven maatregelen te treffen om een bestaande
wetgeving uit te voeren.
3-, Nederland; een democratische rechtstaat
3.1- Democratie
Onderwerpen staatsrecht:
1. Ken de begrippen
2. Plats in het recht
3. Het koninkrijk
4. Staatsinrichting en staatsrecht
- Wat is een staat
- Waarom staatsgezag
- Wat is staatsrecht
- Waar vind ik staatsrecht
- Wat is een rechtsstaat
- Ontwerp een staat en richt hem in
5. De kamers en hun bevoegdheden; wetgevende en controlerende bevoegdheden
6. Kiesstelsel; meerderheidsstelsel of stelsel van evenredige vertegenwoordiging
7. Grondrechten
- Soorten; klassiek/sociaal
- Werking grondrechten – horizontaal/verticaal
- Beperken van grondrechten; overheid mag dan ingrijpen op jouw privacy ten
goede van de volksgezondheid. Alleen als dit is toegestaan in de wet.
- Botsing van grondrechten
Nederland is een democratie, het belangrijkste kenmerk is dat aan de bevolking volledige
zeggenschap toekomt over de overheid, het volk regeert. Er zijn twee vormen democratie;
1. Directe democratie, de burgers nemen rechtstreeks beslissingen.
2. Representatieve democratie, de door de grondwet aangewezen en vervolgend door
de bevolking gekozen organen. Zoals de tweede kamer, provinciale staten en de
gemeenteraden en de waterschappen.
Nederland kent sinds 1917 de evenredige vertegenwoordiging
Daarbij tellen alle uitgebrachte stemmen in evenredigheid mee voor de zetelverdeling in het
parlement. Als er dus een partij 20% van de stemmen heeft gekregen krijgt hij 20% van de
zetels.
Het districtenstelsel, zoals in Engeland
Het land is verdeeld in districten, per district is er een zetel voor het parlement beschikbaar.
De kandidaat met de meeste stemmen in het district wordt afgevaardigd naar het parlement,
de overige stemmen gaan verloren.
Kiesrecht
In ons stelsel is de belangrijkste bestaansvoorwaarde dat burgers de bevoegdheid hebben
om zelf hun vertegenwoordigers te kiezen in de belangrijkste staatsorganen. De burgers
bezitten kiesrecht, art 4 GW. Er zijn twee soorten
1. Actief kiesrecht, het recht om leden van de vertegenwoordigende organen te kiezen,
zoals leden van de tweede kamer of de gemeenteraad
