Hoofdstuk 3: Verklaringen – Wat moet je weten voor je
tentamen?
🧠 1. Suïcidaliteit en psychiatrische stoornissen
Suïcidaliteit is vaak een symptoom van psychiatrische aandoeningen.
In 87% van de suïcides was er sprake van een psychische stoornis in de
voorgeschiedenis.
o Meest voorkomend: depressieve stoornis (43%), middelengerelateerde
stoornis (26%).
o Minder vaak: persoonlijkheidsstoornis, psychose.
Comorbiditeit verhoogt het risico sterk.
💔 2. Suïcidaliteit bij depressie
Meer dan 50% van mensen met een depressie heeft suïcidale gedachten.
Kans op suïcide is 20x hoger dan bij de algemene bevolking.
Grootste risicofactor: een eerdere poging.
Belangrijke psychologische factoren: hopeloosheid, externe locus of
control, negatief zelfbeeld.
🌀 3. Andere psychiatrische stoornissen en suïcide
Komt voor bij: angststoornissen, psychotische stoornissen, eetstoornissen (vooral
anorexia), persoonlijkheidsstoornissen (borderline & antisociaal – impulsiviteit
speelt een grote rol).
Risico verhoogd bij middelgebruik, vooral drugs.
Suïcidaliteit bij schizofrenie komt vaak door besef van ernstige beperkingen in
toekomstperspectief.
⚠️
4. Suïcidaliteit als uiting van kwetsbaarheid of karakter
Langdurige kwetsbaarheid voorspelt herhaling van pogingen.
Belangrijke risicofactoren:
o Relationele problemen
o Gevoel van hulpeloosheid
o Slechte affectregulatie
o Impulsiviteit (bij adolescenten vaak >75% impulsief)
o Dichotoom denken (zwart-wit)
o Rigiditeit in denken en handelen
, o Overgeneraliseren negatieve ervaringen
o Krenking van zelfbeeld (vaak terug te voeren op jeugd)
🧩 5. Suïcidaliteit als reactie op bedreigde belangen en doelen
Suïcide als gevolg van onherstelbaar verlies van betekenisvolle levensdoelen.
Zelfbeeld is nauw verbonden met deze doelen.
Belangrijk in behandeling: herwaardering van doelen en toekomstvisie.
⏳ 6. Ontsnapping aan de toekomst
Suïcidale mensen zien de toekomst als een onverbeterlijke realiteit.
Negatieve herinneringen domineren het autobiografisch geheugen.
Risicofactoren: “Ik ben een last” “Ik hoor nergens bij”
🔁 7. Piekeren en rumineren
Gedachten die steeds terugkomen, ook in beeldvorm (flashforwards).
Worden ervaren als oncontroleerbaar, intens en vermoeiend.
Suïcide kan als enige oplossing worden gezien om rust te krijgen.
Behandeling moet ook op beelden en piekergedrag gericht zijn.
🛡️
8. Suïcide als zelfbescherming of communicatie
Suïcide als laatste vorm van controle/autonomie.
Soms een roep om hulp of signaal van isolement.
Belangrijk: hulpverlener moet alternatieve vormen
van zelfbescherming en betekenisgeving helpen vinden.
🧷 9. Het suïcidale proces
Fase 1: Kwetsbaarheid (biologisch, psychisch, sociaal)
Fase 2: Uitlokkende gebeurtenis (verlies, krenking, stress)
Fase 3: Suïcidale crisis (hopeloosheid, piekeren, isolatie)
Beschermende factoren:
o Interne: zelfvertrouwen, flexibiliteit, affectregulatie
o Externe: steun uit de omgeving, goede hulpverlening
tentamen?
🧠 1. Suïcidaliteit en psychiatrische stoornissen
Suïcidaliteit is vaak een symptoom van psychiatrische aandoeningen.
In 87% van de suïcides was er sprake van een psychische stoornis in de
voorgeschiedenis.
o Meest voorkomend: depressieve stoornis (43%), middelengerelateerde
stoornis (26%).
o Minder vaak: persoonlijkheidsstoornis, psychose.
Comorbiditeit verhoogt het risico sterk.
💔 2. Suïcidaliteit bij depressie
Meer dan 50% van mensen met een depressie heeft suïcidale gedachten.
Kans op suïcide is 20x hoger dan bij de algemene bevolking.
Grootste risicofactor: een eerdere poging.
Belangrijke psychologische factoren: hopeloosheid, externe locus of
control, negatief zelfbeeld.
🌀 3. Andere psychiatrische stoornissen en suïcide
Komt voor bij: angststoornissen, psychotische stoornissen, eetstoornissen (vooral
anorexia), persoonlijkheidsstoornissen (borderline & antisociaal – impulsiviteit
speelt een grote rol).
Risico verhoogd bij middelgebruik, vooral drugs.
Suïcidaliteit bij schizofrenie komt vaak door besef van ernstige beperkingen in
toekomstperspectief.
⚠️
4. Suïcidaliteit als uiting van kwetsbaarheid of karakter
Langdurige kwetsbaarheid voorspelt herhaling van pogingen.
Belangrijke risicofactoren:
o Relationele problemen
o Gevoel van hulpeloosheid
o Slechte affectregulatie
o Impulsiviteit (bij adolescenten vaak >75% impulsief)
o Dichotoom denken (zwart-wit)
o Rigiditeit in denken en handelen
, o Overgeneraliseren negatieve ervaringen
o Krenking van zelfbeeld (vaak terug te voeren op jeugd)
🧩 5. Suïcidaliteit als reactie op bedreigde belangen en doelen
Suïcide als gevolg van onherstelbaar verlies van betekenisvolle levensdoelen.
Zelfbeeld is nauw verbonden met deze doelen.
Belangrijk in behandeling: herwaardering van doelen en toekomstvisie.
⏳ 6. Ontsnapping aan de toekomst
Suïcidale mensen zien de toekomst als een onverbeterlijke realiteit.
Negatieve herinneringen domineren het autobiografisch geheugen.
Risicofactoren: “Ik ben een last” “Ik hoor nergens bij”
🔁 7. Piekeren en rumineren
Gedachten die steeds terugkomen, ook in beeldvorm (flashforwards).
Worden ervaren als oncontroleerbaar, intens en vermoeiend.
Suïcide kan als enige oplossing worden gezien om rust te krijgen.
Behandeling moet ook op beelden en piekergedrag gericht zijn.
🛡️
8. Suïcide als zelfbescherming of communicatie
Suïcide als laatste vorm van controle/autonomie.
Soms een roep om hulp of signaal van isolement.
Belangrijk: hulpverlener moet alternatieve vormen
van zelfbescherming en betekenisgeving helpen vinden.
🧷 9. Het suïcidale proces
Fase 1: Kwetsbaarheid (biologisch, psychisch, sociaal)
Fase 2: Uitlokkende gebeurtenis (verlies, krenking, stress)
Fase 3: Suïcidale crisis (hopeloosheid, piekeren, isolatie)
Beschermende factoren:
o Interne: zelfvertrouwen, flexibiliteit, affectregulatie
o Externe: steun uit de omgeving, goede hulpverlening
