Geschiedenis- Samenvatting HC2 De Verlichting

HC 2 De Verlichting
Vraag 1: Welke ideeën ontstonden tijdens de
Verlichting over een meer rechtvaardige samenleving?
Hoe ontstond de wetenschappelijke revolutie?
 Halverwege de 16e eeuw: Copernicus laat de planeten om de zon draaien en zo ontstaat
het heliocentrisch wereldbeeld.
 Dit is de aanleiding tot de wetenschappelijke revolutie
 Wetenschappelijke revolutie is een reeks wetenschappelijke ontwikkelingen in de 16 e
en 17e eeuw die tot een ander mens- en wereldbeeld leiden. Kenmerken zijn
observeren, experimenteren en redeneren. (Wetenschappelijke methode)



Welke ontwikkelingen zorgden voor de wetenschappelijke revolutie?
 Oorzaak hiervan ontwikkelingen in de 16e eeuw:
 Ontdekkingsreizen (Columbus, Da Gama), zorgt voor:
 Nieuwe rijkdom, geld.
 Verbeterde scheepsbouw navigatie en cartografie.
 Nieuwe technologieën zijn een oorzaak en een gevolg van de WR.
 Ontdekking van nieuwe culturen en wetende dat hun een andere kijk op dingen
hebben.
 Ambachtelijke technieken, zoals molens, de telescoop en de drukpers, stimuleerden
dat er nieuwe uitvindingen werden gedaan.
 Humanistische tekstanalyse:
 Kritische houding + klassieke teksten
 Humanisme: stroming van geleerde die de klassieke teksten en cultuur
bestudeerden.
 Rationalisme van Descartes
 Empirisme van Locke (= ook vader van het liberalisme)



Rationalisme vs. Empirisme
 Rationalisme: overtuiging dat de rede (= het verstand) de enige bron van kennis is.
 Vader van het rationalisme, want “Ik denk, dus ik besta.”
 Ziet de natuur als een machine, bij het begrijpen van die ‘machine’ is verstand (ratio)
belangrijker dan waarneming (empirie).
 Mens heeft van God aangeboren kennis meegekregen.

 Empirisme: overtuiging dat kennis voortkomt uit ervaring.

,  Bewustzijn is een onbeschreven blad, ‘tabula rasa’.
 Onze ideeën zijn het resultaat van ervaringen en indrukken die gebaseerd zijn op de
zintuiglijke waarneming.
 Newton pleitte voor het combineren van logica en experimenten/
 Eerst waarnemingen doen, dan beschrijven, daarna oorzaak verzinnen en als laatst
controleren met proefmetingen.



Nieuwe ontdekkingen en inzichten ondermijnen het geloof
 Katholieke kerk heeft veel autoriteit en een belangrijke positie en houden het
geocentrisch wereldbeeld vast.
 Copernicus stelt vast dat de aarde om de zon draait.
 Galilei bewijst met telescoop dat Copernicus gelijk heeft.
 Newton kan banen planeten en getijden voorspellen met zwaartekracht.
 Natuurwetten, natuurlijke kracht of verschijnsel in de natuur waaraan alle levende en
niet-levende wezens zijn onderworpen, zouden absoluut zijn een geen ruimte laten
voor een besturende God. -> voor anderen versterkten dit God, want dit maakte hem
een klokkenmaker.
 Gevolgen:
 Discussies over de positie van godsdienst in de samenleving.
 Godsdienst en geweten worden steeds meer gezien als een zaak van het individu.
 En steeds minder gezien als een verantwoordelijkheid van staat of vorst.
 De Bijbel kon als overbodig gezien worden en soms ontkracht.



Hoe ontstond de Verlichting?
 Combinatie van de WR en de afname van autoriteit van de katholieke kerk.
 Ontstaat vooral onder verlichtings filosofen, mensen die op een theoretische manier
onderzoeken hoe de mens en de samenleving in elkaar zit.
 Zeggen ‘We moeten de wetenschappelijke methode toepassen op de samenleving.’
 Verlichting is dus het onderzoeken van de mens en de samenleving onderzoeken m.b.v.
ratio en wetenschappelijke methode.
 Verlichting: stroming van geleerden in de 18e eeuw die vonden dat de samenleving (net
zoals de natuur) met de rede moest worden onderzocht. De meeste verlichte filosofen
waren aanhangers van het rationeel optimisme. Zij geloofden in (maatschappelijke)
vooruitgang.
 Rationeel optimisme, als je gebruikt maakt van het verstand leidt het vanzelf tot
vooruitgang./ geloof dat men m.b.v. de rede alle religieuze, politieke, economische
en maatschappelijke problemen kan oplossen.



Welk invloed heeft de Verlichting op het denk over de samenleving?