BIJEENKOMST 6
GESCHIEDENIS VAN DE DOODSTRAF EN DE GEVANGENISSTRAF
Doodstrafrapport 2023: wereldwijde executies stijgen naar hoogste aantal
in bijna tien jaar
- Hoogste aantal executies in Iran sinds 2015
- Stijging van het aantal executies in de VS
- China blijft duizenden mensen executeren en gebruikt doodstraf om bevolking
te bedreigen
- Nooit eerder zo weinig landen die executies uitvoerden
Het aantal executies is in 2023 gestegen tot het hoogste aantal in bijna tien jaar, met
een scherpe stijging in het Midden-Oosten. Dat zegt Amnesty International in haar
jaarlijkse rapport over het wereldwijde gebruik van de doodstraf.
In 2023 vonden in totaal 1.153 executies plaats, wat een stijging betekent van meer
dan 30% ten opzichte van 2022. Daarbij zijn de naar schatting duizenden executies
die in China zijn uitgevoerd niet meegerekend. Het was het hoogste cijfer dat
Amnesty International registreerde sinds 2015, toen 1.634 executies werden
gerapporteerd. Ondanks deze stijging van het aantal executies was het aantal landen
dat executies uitvoerde het laagste dat Amnesty International ooit heeft
geregistreerd.
“De enorme piek in het aantal geregistreerde executies is voornamelijk te wijten aan
Iran. De Iraanse autoriteiten toonden volledige minachting voor menselijk leven en
voerden het aantal executies voor drugsgerelateerde misdrijven op. Dat benadrukte
nog eens de discriminerende gevolgen van de doodstraf voor de meest
1
,gemarginaliseerde en verarmde gemeenschappen in Iran,” aldus Eva Davidova,
woordvoerder van Amnesty International Vlaanderen.
“Ondanks de tegenslagen die we dit jaar hebben gezien, vooral in het Midden-
Oosten, raken landen die nog steeds executies uitvoeren steeds meer geïsoleerd.
Onze campagne tegen deze wrede straf werkt. We zullen doorgaan tot we een einde
hebben gemaakt aan de doodstraf.”
De vijf landen met het hoogste aantal executies in 2023 waren China, Iran, Saudi-
Arabië, Somalië en de VS. Iran alleen al was goed voor 74% van alle geregistreerde
executies, terwijl Saudi-Arabië 15% voor zijn rekening nam. Somalië en de VS
voerden in 2023 een groter aantal executies uit.
Er was een toename van 20% in het aantal doodvonnissen wereldwijd in 2023,
waarmee het totaal op 2.428 kwam.
Executies in Iran fors gestegen
In Iran maakten de autoriteiten intensiever gebruik van de doodstraf om de bevolking
angst aan te jagen en hun greep op de macht te verstevigen. Ten minste 853
mensen werden geëxecuteerd, een stijging van 48% ten opzichte van 576 in 2022.
De executies troffen buitenproportioneel de Iraanse etnische minderheid Baluchi, die
goed was voor 20% van de geregistreerde executies, hoewel ze slechts 5% van het
Iraanse bevolkingsaantal uitmaken. Ten minste 24 vrouwen en ten minste vijf
mensen die op het moment van het misdrijf minderjarig waren, werden
geëxecuteerd.
Minstens 545 van de executies die in Iran werden geregistreerd, werden uitgevoerd
voor feiten die volgens het internationaal recht niet tot de doodstraf zouden mogen
leiden, waaronder drugsgerelateerde misdrijven, roof en spionage. Executies voor
drugsgerelateerde misdrijven namen een hoge vlucht en vormden 56% van de
geregistreerde executies in 2023, een stijging van 89% ten opzichte van de 255
executies voor zo’n misdrijven die in 2022 werden geregistreerd.
Tegenslagen in de VS en Sub-Sahara-Afrika
In de VS stokte de vooruitgang en steeg het aantal executies van 18 naar 24.
Wetsvoorstellen om executies uit te voeren door middel van een vuurpeloton werden
ingediend in Idaho en Tennessee, terwijl het parlement van de staat Montana een
maatregel overwoog om de stoffen die gebruikt worden bij dodelijke injecties uit te
breiden. In South Carolina werd een nieuwe wet ondertekend om de identiteit te
verbergen van mensen of entiteiten die betrokken zijn bij de voorbereiding of
uitvoering van executies.
“Een select aantal Amerikaanse staten toonde een ijzingwekkende toewijding aan de
doodstraf en een gevoelloze intentie om middelen te investeren in het beëindigen
van mensenlevens. Executies via de wrede nieuwe methode van verstikking met
stikstof zijn ook in gebruik genomen. Alabama gebruikte deze ongeteste methode
schandelijk genoeg om Kenneth Smith eerder dit jaar te doden, 14 maanden nadat
hij was onderworpen aan een mislukte executiepoging,” duidt Eva Davidova.
“President Biden moet stoppen met het uitstellen van zijn belofte om de federale
doodstraf af te schaffen.”
Elders waren er nog meer tegenslagen, omdat het aantal geregistreerde
doodvonnissen en executies in Sub-Sahara-Afrika in 2023 sterk toenam. Het aantal
geregistreerde executies in de regio verdrievoudigde van 11 in 2022 tot 38 in 2023
en het aantal geregistreerde doodvonnissen steeg sterk met 66%, van 298 in 2022
2
,tot 494 in 2023. Bovendien heeft geen enkel land in de regio in 2023 de doodstraf
afgeschaft.
Staatsgeheim
Vanwege het staatsgeheim omvatten Amnesty's cijfers niet de vermoedelijk
duizenden mensen die zijn geëxecuteerd in China, dat de grootste beul ter wereld
blijft. De organisatie kon ook geen cijfers geven voor Noord-Korea en Vietnam,
landen waarvan wordt aangenomen dat ze op grote schaal executies uitvoeren.
Het beperkte aantal officiële berichten dat uit deze landen naar buiten kwam, gaf
echter een duidelijke boodschap af aan de bevolking dat misdaad of afwijkende
meningen met de dood zouden worden bestraft. Dit toont aan dat de doodstraf nog
steeds een instrument is in het wapenarsenaal van de staat om de controle te
behouden en afwijkende meningen te onderdrukken.
In China werden berichten in de staatsmedia gebruikt om mensen eraan te
herinneren dat misdaden zoals drugshandel en omkoping hard zouden worden
bestraft en tot executie zouden leiden. Noord-Korea publiceerde een nieuwe wet
waarin de doodstraf was opgenomen als mogelijke straf voor mensen die de
Koreaanse moedertaal niet gebruikten. Ondertussen gingen de militaire autoriteiten
in Myanmar door met het opleggen van doodvonnissen in door militairen
gecontroleerde rechtbanken, in geheime en zeer oneerlijke procedures.
Ondanks tegenslagen is er vooruitgang geboekt
Ondanks de acties van enkelen, werd er vooruitgang geboekt. Op dit moment
hebben 112 landen de doodstraf volledig afgeschaft en in totaal 144 landen hebben
de doodstraf bij wet of in de praktijk afgeschaft.
In 16 landen werden terechtstellingen geregistreerd, het laagste aantal dat Amnesty
International heeft opgetekend. Er werden geen executies geregistreerd in Wit-
Rusland, Japan, Myanmar en Zuid-Sudan, die in 2022 wel executies uitvoerden.
In Azië trok Pakistan de doodstraf in voor drugsgerelateerde misdrijven, terwijl in
Maleisië de verplichte doodstraf werd afgeschaft. De autoriteiten van Sri Lanka
bevestigden dat de president niet van plan was om executiebevelen te
ondertekenen, waardoor de vrees voor hervatting van de executies afnam.
Hoewel geen enkel land in Sub-Sahara-Afrika de doodstraf afschafte in 2023, zijn
wetsvoorstellen tot afschaffing van de straf nog in behandeling in Kenia, Liberia en
Zimbabwe. In Ghana stemde het parlement voor twee wetsvoorstellen om de
doodstraf uit de huidige wetgeving te schrappen, maar eind 2023 waren de
voorstellen nog niet wet geworden.
“Strafrechtsystemen kampen met mensenrechtenschendingen en
onrechtvaardigheid. De discriminatie en willekeur die overal het gebruik van de
doodstraf kenmerken verergeren dat enkel maar. Het wordt tijd dat ook de kleine
minderheid van landen, die vasthouden aan het gebruik van de doodstraf, dit inziet
en de straf eens en voor altijd wordt afgeschaft,” besluit Eva Davidova.
“Later dit jaar wordt de doodstraf weer besproken tijdens de Algemene Vergadering
van de Verenigde Naties. Amnesty roept alle regeringen op om zich achter de oproep
te scharen om een einde te maken aan het gebruik van de doodstraf en te tonen dat
ze mensenrechten belangrijk vinden.”
Bron: www.amnesty.nl
3
, COLLEGE
Afschaffing van de doodstraf in de 19de eeuw (Garland)
De doodstraf is altijd en overal een uitoefening van staatsmacht ancien regime 1400-
1700
Ontwikkelingen die hebben geleid tot de afschaffing van lijf-en doodstraffen:
- Politieke hervormingsprocessen (liberale democratieën)
o Liberalisme: vrijheid en autonomie + machtsbeperking echt liberalisme
verhoudt zich heel slecht tot de doodstraf. Veiligheidskleppen in
liberalistische rechtsstaten om de macht te beperken democratische
rechtstaat = De meerderheid beslist (democratie), maar de minderheid
moet beschermd worden tegen de meerderheid (rechtsstaat)
o Democratie: tegen abolitionistische macht (van de meerderheid)
Humanitaire/ sociale hervormingsprocessen
- Sociaal-culturele hervormingsprocessen
o Beschaving: uiterlijk manieren en uiterlijke vorm
o Humaniteit: innerlijk empathie en sympathie
Kun je een beschaafde doodstraf hebben volgens Garland? JA , dit kan achter gesloten
deuren en zo min mogelijk pijn voor diegene die het moet ondergaan
Kun je een humane doodstraf hebben volgens Garland? NEE , je kan niet met empathie
en sympathie iemand de dood aan doen.
Verlichtingsdenkers en de doodstraf:
- Bentham(generale preventiedenker – rationele keuzetheorie, gecalculeerd –
gaan niet uit van de vrije wil): tegen de doodstraf de doodstraf beschermt de
maatschappij niet. Bedenker van koepelgevangenis, dat is voldoende
- Beccaria (generale preventiedenker – rationele keuzetheorie, gecalculeerd –
gaan niet uit van de vrije wil): tegen de doodstraf is niet afschrikwekkend
genoeg, we weten niet wat er na de dood gebeurd (terwijl hij bekend staat om
zijn ‘’mildheid’’) voorstander van levenslange dwangarbeid
- Kant: voor de doodstraf, als morgen de wereld vergaat, moet vandaag de laatste
persoon gestraft worden
Beschaafde executiemethoden ?? :
- de guillotine In de 19de eeuw hebben heel veel landen de doodstraf afgeschaft,
maar als je naar Franrijk kijkt zie je dat de laatste openbare executie in 1939 was.
In vredestijd de laatste guillotine gebruikt achter gesloten in 1977. In Nederland
is de laatste doodstraf gebruikt in 1860. --: vrij beschaafd en 100% kan op slagen
- Elektrische stoel niet erg beschaafd.. duurt lang, mislukt soms
- Metalen injectie niet beschaafd, enorme strijd om überhaupt dood te gaan.
Blijft soms niet bij 1 keer.
Overgang van doodstraf naar levenslange GS in NL
- Wie waren er tegen de doodstraf? De liberalen
- Wie waren tegen de levenslange GS? Liberalen
Waarom?
o past niet binnen een beschaafde samenleving
o past niet binnen een strafrecht dat primair is gericht op zedelijke verbetering
(lees: resocialisatie) geen uitzicht op verbetering
4
GESCHIEDENIS VAN DE DOODSTRAF EN DE GEVANGENISSTRAF
Doodstrafrapport 2023: wereldwijde executies stijgen naar hoogste aantal
in bijna tien jaar
- Hoogste aantal executies in Iran sinds 2015
- Stijging van het aantal executies in de VS
- China blijft duizenden mensen executeren en gebruikt doodstraf om bevolking
te bedreigen
- Nooit eerder zo weinig landen die executies uitvoerden
Het aantal executies is in 2023 gestegen tot het hoogste aantal in bijna tien jaar, met
een scherpe stijging in het Midden-Oosten. Dat zegt Amnesty International in haar
jaarlijkse rapport over het wereldwijde gebruik van de doodstraf.
In 2023 vonden in totaal 1.153 executies plaats, wat een stijging betekent van meer
dan 30% ten opzichte van 2022. Daarbij zijn de naar schatting duizenden executies
die in China zijn uitgevoerd niet meegerekend. Het was het hoogste cijfer dat
Amnesty International registreerde sinds 2015, toen 1.634 executies werden
gerapporteerd. Ondanks deze stijging van het aantal executies was het aantal landen
dat executies uitvoerde het laagste dat Amnesty International ooit heeft
geregistreerd.
“De enorme piek in het aantal geregistreerde executies is voornamelijk te wijten aan
Iran. De Iraanse autoriteiten toonden volledige minachting voor menselijk leven en
voerden het aantal executies voor drugsgerelateerde misdrijven op. Dat benadrukte
nog eens de discriminerende gevolgen van de doodstraf voor de meest
1
,gemarginaliseerde en verarmde gemeenschappen in Iran,” aldus Eva Davidova,
woordvoerder van Amnesty International Vlaanderen.
“Ondanks de tegenslagen die we dit jaar hebben gezien, vooral in het Midden-
Oosten, raken landen die nog steeds executies uitvoeren steeds meer geïsoleerd.
Onze campagne tegen deze wrede straf werkt. We zullen doorgaan tot we een einde
hebben gemaakt aan de doodstraf.”
De vijf landen met het hoogste aantal executies in 2023 waren China, Iran, Saudi-
Arabië, Somalië en de VS. Iran alleen al was goed voor 74% van alle geregistreerde
executies, terwijl Saudi-Arabië 15% voor zijn rekening nam. Somalië en de VS
voerden in 2023 een groter aantal executies uit.
Er was een toename van 20% in het aantal doodvonnissen wereldwijd in 2023,
waarmee het totaal op 2.428 kwam.
Executies in Iran fors gestegen
In Iran maakten de autoriteiten intensiever gebruik van de doodstraf om de bevolking
angst aan te jagen en hun greep op de macht te verstevigen. Ten minste 853
mensen werden geëxecuteerd, een stijging van 48% ten opzichte van 576 in 2022.
De executies troffen buitenproportioneel de Iraanse etnische minderheid Baluchi, die
goed was voor 20% van de geregistreerde executies, hoewel ze slechts 5% van het
Iraanse bevolkingsaantal uitmaken. Ten minste 24 vrouwen en ten minste vijf
mensen die op het moment van het misdrijf minderjarig waren, werden
geëxecuteerd.
Minstens 545 van de executies die in Iran werden geregistreerd, werden uitgevoerd
voor feiten die volgens het internationaal recht niet tot de doodstraf zouden mogen
leiden, waaronder drugsgerelateerde misdrijven, roof en spionage. Executies voor
drugsgerelateerde misdrijven namen een hoge vlucht en vormden 56% van de
geregistreerde executies in 2023, een stijging van 89% ten opzichte van de 255
executies voor zo’n misdrijven die in 2022 werden geregistreerd.
Tegenslagen in de VS en Sub-Sahara-Afrika
In de VS stokte de vooruitgang en steeg het aantal executies van 18 naar 24.
Wetsvoorstellen om executies uit te voeren door middel van een vuurpeloton werden
ingediend in Idaho en Tennessee, terwijl het parlement van de staat Montana een
maatregel overwoog om de stoffen die gebruikt worden bij dodelijke injecties uit te
breiden. In South Carolina werd een nieuwe wet ondertekend om de identiteit te
verbergen van mensen of entiteiten die betrokken zijn bij de voorbereiding of
uitvoering van executies.
“Een select aantal Amerikaanse staten toonde een ijzingwekkende toewijding aan de
doodstraf en een gevoelloze intentie om middelen te investeren in het beëindigen
van mensenlevens. Executies via de wrede nieuwe methode van verstikking met
stikstof zijn ook in gebruik genomen. Alabama gebruikte deze ongeteste methode
schandelijk genoeg om Kenneth Smith eerder dit jaar te doden, 14 maanden nadat
hij was onderworpen aan een mislukte executiepoging,” duidt Eva Davidova.
“President Biden moet stoppen met het uitstellen van zijn belofte om de federale
doodstraf af te schaffen.”
Elders waren er nog meer tegenslagen, omdat het aantal geregistreerde
doodvonnissen en executies in Sub-Sahara-Afrika in 2023 sterk toenam. Het aantal
geregistreerde executies in de regio verdrievoudigde van 11 in 2022 tot 38 in 2023
en het aantal geregistreerde doodvonnissen steeg sterk met 66%, van 298 in 2022
2
,tot 494 in 2023. Bovendien heeft geen enkel land in de regio in 2023 de doodstraf
afgeschaft.
Staatsgeheim
Vanwege het staatsgeheim omvatten Amnesty's cijfers niet de vermoedelijk
duizenden mensen die zijn geëxecuteerd in China, dat de grootste beul ter wereld
blijft. De organisatie kon ook geen cijfers geven voor Noord-Korea en Vietnam,
landen waarvan wordt aangenomen dat ze op grote schaal executies uitvoeren.
Het beperkte aantal officiële berichten dat uit deze landen naar buiten kwam, gaf
echter een duidelijke boodschap af aan de bevolking dat misdaad of afwijkende
meningen met de dood zouden worden bestraft. Dit toont aan dat de doodstraf nog
steeds een instrument is in het wapenarsenaal van de staat om de controle te
behouden en afwijkende meningen te onderdrukken.
In China werden berichten in de staatsmedia gebruikt om mensen eraan te
herinneren dat misdaden zoals drugshandel en omkoping hard zouden worden
bestraft en tot executie zouden leiden. Noord-Korea publiceerde een nieuwe wet
waarin de doodstraf was opgenomen als mogelijke straf voor mensen die de
Koreaanse moedertaal niet gebruikten. Ondertussen gingen de militaire autoriteiten
in Myanmar door met het opleggen van doodvonnissen in door militairen
gecontroleerde rechtbanken, in geheime en zeer oneerlijke procedures.
Ondanks tegenslagen is er vooruitgang geboekt
Ondanks de acties van enkelen, werd er vooruitgang geboekt. Op dit moment
hebben 112 landen de doodstraf volledig afgeschaft en in totaal 144 landen hebben
de doodstraf bij wet of in de praktijk afgeschaft.
In 16 landen werden terechtstellingen geregistreerd, het laagste aantal dat Amnesty
International heeft opgetekend. Er werden geen executies geregistreerd in Wit-
Rusland, Japan, Myanmar en Zuid-Sudan, die in 2022 wel executies uitvoerden.
In Azië trok Pakistan de doodstraf in voor drugsgerelateerde misdrijven, terwijl in
Maleisië de verplichte doodstraf werd afgeschaft. De autoriteiten van Sri Lanka
bevestigden dat de president niet van plan was om executiebevelen te
ondertekenen, waardoor de vrees voor hervatting van de executies afnam.
Hoewel geen enkel land in Sub-Sahara-Afrika de doodstraf afschafte in 2023, zijn
wetsvoorstellen tot afschaffing van de straf nog in behandeling in Kenia, Liberia en
Zimbabwe. In Ghana stemde het parlement voor twee wetsvoorstellen om de
doodstraf uit de huidige wetgeving te schrappen, maar eind 2023 waren de
voorstellen nog niet wet geworden.
“Strafrechtsystemen kampen met mensenrechtenschendingen en
onrechtvaardigheid. De discriminatie en willekeur die overal het gebruik van de
doodstraf kenmerken verergeren dat enkel maar. Het wordt tijd dat ook de kleine
minderheid van landen, die vasthouden aan het gebruik van de doodstraf, dit inziet
en de straf eens en voor altijd wordt afgeschaft,” besluit Eva Davidova.
“Later dit jaar wordt de doodstraf weer besproken tijdens de Algemene Vergadering
van de Verenigde Naties. Amnesty roept alle regeringen op om zich achter de oproep
te scharen om een einde te maken aan het gebruik van de doodstraf en te tonen dat
ze mensenrechten belangrijk vinden.”
Bron: www.amnesty.nl
3
, COLLEGE
Afschaffing van de doodstraf in de 19de eeuw (Garland)
De doodstraf is altijd en overal een uitoefening van staatsmacht ancien regime 1400-
1700
Ontwikkelingen die hebben geleid tot de afschaffing van lijf-en doodstraffen:
- Politieke hervormingsprocessen (liberale democratieën)
o Liberalisme: vrijheid en autonomie + machtsbeperking echt liberalisme
verhoudt zich heel slecht tot de doodstraf. Veiligheidskleppen in
liberalistische rechtsstaten om de macht te beperken democratische
rechtstaat = De meerderheid beslist (democratie), maar de minderheid
moet beschermd worden tegen de meerderheid (rechtsstaat)
o Democratie: tegen abolitionistische macht (van de meerderheid)
Humanitaire/ sociale hervormingsprocessen
- Sociaal-culturele hervormingsprocessen
o Beschaving: uiterlijk manieren en uiterlijke vorm
o Humaniteit: innerlijk empathie en sympathie
Kun je een beschaafde doodstraf hebben volgens Garland? JA , dit kan achter gesloten
deuren en zo min mogelijk pijn voor diegene die het moet ondergaan
Kun je een humane doodstraf hebben volgens Garland? NEE , je kan niet met empathie
en sympathie iemand de dood aan doen.
Verlichtingsdenkers en de doodstraf:
- Bentham(generale preventiedenker – rationele keuzetheorie, gecalculeerd –
gaan niet uit van de vrije wil): tegen de doodstraf de doodstraf beschermt de
maatschappij niet. Bedenker van koepelgevangenis, dat is voldoende
- Beccaria (generale preventiedenker – rationele keuzetheorie, gecalculeerd –
gaan niet uit van de vrije wil): tegen de doodstraf is niet afschrikwekkend
genoeg, we weten niet wat er na de dood gebeurd (terwijl hij bekend staat om
zijn ‘’mildheid’’) voorstander van levenslange dwangarbeid
- Kant: voor de doodstraf, als morgen de wereld vergaat, moet vandaag de laatste
persoon gestraft worden
Beschaafde executiemethoden ?? :
- de guillotine In de 19de eeuw hebben heel veel landen de doodstraf afgeschaft,
maar als je naar Franrijk kijkt zie je dat de laatste openbare executie in 1939 was.
In vredestijd de laatste guillotine gebruikt achter gesloten in 1977. In Nederland
is de laatste doodstraf gebruikt in 1860. --: vrij beschaafd en 100% kan op slagen
- Elektrische stoel niet erg beschaafd.. duurt lang, mislukt soms
- Metalen injectie niet beschaafd, enorme strijd om überhaupt dood te gaan.
Blijft soms niet bij 1 keer.
Overgang van doodstraf naar levenslange GS in NL
- Wie waren er tegen de doodstraf? De liberalen
- Wie waren tegen de levenslange GS? Liberalen
Waarom?
o past niet binnen een beschaafde samenleving
o past niet binnen een strafrecht dat primair is gericht op zedelijke verbetering
(lees: resocialisatie) geen uitzicht op verbetering
4
