Personen- en familierecht samenvatting tentamen

Personen en familierecht samenvatting tentamen
Hoofdstuk 1
Juridisch persoon: drager van rechten en plichten -> rechtsbevoegdheid.

Komt het kind levend ter wereld, dan heeft het kind persoonlijkheid. Als een kind
dood ter wereld komt, dan wordt het geacht nooit te hebben bestaan.

Een ongeboren kind kan als geboren worden aangemerkt, als het belang van dat
kind erom vraag, bijvoorbeeld als erfgenaam.

Juridisch bloedverwantschap -> familierechtelijke betrekking:
 Wanneer een man een kind erkent van wie hij niet de biologische vader is
 Als de moeder van een kind op het moment van geboorte
getrouw/getrouwde partner is met iemand die geen biologische band heeft
met het kind
 Adoptie

De graad van bloedverwantschap wordt bepaald door het aantal geboorten, die
de bloedverwantschap heeft veroorzaakt. Hierbij telt een erkenning, een
gerechtelijke vaststelling van het ouderschap of een adoptie als een geboorte.

Rechte linie:
Ouders en kinderen: 1e graad
Grootouders en kleinkinderen: 2e graad

Zijlinie -> eerst opklimmen naar gemeenschappelijke stamouder
Broer en zus: 2e graad
Neef en nicht, wanneer het kinderen van een broer of zus zijn: 3 e graad
Neef en nicht, wanneer het de kinderen van een oom of tante betreffen: 4 e graad

En huwelijk mag niet worden gesloten tussen bloed- en aanverwanten in de
eerste en tweede graad.

Aanverwantschap: huwelijk of geregistreerde partners, wordt niet opgeheven
door het eindigen van het huwelijk of geregistreerd partnerschap.

Family life: het hebben van een nauwe persoonlijke betrekking met een ander.

Marckx-arrest:
Een ongehuwde moeder vond een aantal bepalingen in de Belgische wet
discriminerend en inbreuk maakte op het recht op gezinsleven. De wet maakte
onderscheid tussen kinderen geboren binnen een huwelijk en buitenrechtelijke
kinderen. Een ongehuwde moeder was niet van rechtswege juridische moeder
van haar eigen kind. Zij moest dat kind eerst erkennen en dan pas was er sprake
van een juridisch moederschap.

Familiy life tussen:
 Echtgenoten (samenwonen geen vereiste);
 Mensen die een relatie hebben die vergelijkbaar is met een huwelijk
(samenwonen geen vereiste);
 Ouder en een uit hun huwelijk geboren kind (vanaf moment geboorte,
samenwonen geen vereiste);
 Ongehuwde, langdurig samenwonende ouders en hun kind;

,  Moeder en kind;
 De man die het kind heeft erkend en het kind;
 De biologische vader van het kind (er moet sprake zijn van bijkomende
omstandigheden);
 Naaste bloedverwanten en het kind (nauwe persoonlijke betrekking)
 Pleegouders of opvangouders en kind;
 Niet-biologische ouder en kind.

De ambtenaar van de burgerlijke stand stelt de geboorteakte op. De ambtenaar
weigert een naam op te nemen die ongepast zijn, of gelijk zijn aan een
achternaam. De rechtbank kan iemands voornaam wijzigen op verzoek van de
persoon zelf of op verzoek van zijn wettelijke vertegenwoordiger.

Als een kind bij geboorte in familierechtelijke betrekking staat tot twee ouders,
dan mogen de ouders de geslachtsnaam van hun kind kiezen -> van moeder of
vader -> naamseenheid.

Wanneer een kind alleen in familierechtelijke betrekking tot de moeder staat, dan
krijgt het de achternaam van de moeder. Komt er een andere ouder in beeld, dan
kan ervoor worden gekozen om het kind de achternaam van de andere ouder te
geven. Is het kind 17 of 17 jaar oud op het moment dat de familierechtelijke
betrekking tot de tweede ouder ontstaat, dan beslist het kind zelf welke
achternaam het heeft.

De naamkeuze van een geadopteerd kind wordt in de adoptie-uitspraak van de
rechter opgenomen. Zijn de adoptieouders niet gehuwd of is er sprake van
getrouwde adoptieouders van hetzelfde geslacht, dan houdt het kind de
achternaam -> loslaten naamseenheid. Hiervoor kan worden afgeweken.

Is een adoptiekind 16 jaar of ouder, dan beslist hij zelf welke achternaam hij wilt.

De achternaam van een meerderjarige kan op zijn verzoek worden gewijzigd
d.m.v. een koninklijk besluit -> mogelijk in de volgende gevallen:
 Na echtscheiding ouders;
 Ongedaan maken van een naamswijziging die plaatsvond toen iemand
minderjarig was;
 Naamskeuze van de ouders herzien;
 Dezelfde naamswijziging als die van de ouders;
 Een niet-Nederlands klinkende achternaam wijzigen bij of na verkrijging
Nederlanderschap
 Een onwelvoeglijke (niet passende/onfatsoenlijke) of bespottelijke
achternaam wijzigen;
 Veel voorkomende achternaam wijzigen;
 Als de ouder wiens achternaam draagt een bepaald misdrijf heeft gepleegd
en daarvoor onherroepelijk is veroordeeld;
 Het wijzigen van een adoptienaam in de oorspronkelijke achternaam/

Wanneer iemand trouwt of een geregistreerd partnerschap aangaat, dan heeft hij
het recht de achternaam van zijn partner te gebruiken i.p.v. zijn eigen naam. Ook
mag hij de achternaam van zijn partner voor of na zijn eigen naam gebruiken.

, Hoofdstuk 2

De wet maakt onderscheid tussen de eigenlijke en de gekozen woonplaats.
Woonplaats = domicilie.

Woonstede: het adres waar iemand officieel woont en is ingeschreven. Heeft
iemand geen woonstede, dan wordt de plaats waar hij feitelijke verblijft
beschouwd als zijn woonplaats -> gedurende 3 maanden ten minste 2/3 e van zijn
tijd overnachten.


Eigenlijke woonplaats



Afhankelijke woonplaats: Zelfstandige woonplaats:
Gekozen woonplaats

Afgeleide woonplaats -> een Vaak volwassenen: iemand,
Noodzakelijk gekozen Vrijwillig gekozen woonplaats (art. 1:15
minderjarige of iemand onder onafhankelijk, woont op een plaats
woonplaats: BW):
curatele volgt de woonplaats die in de juridische zin als
van zijn wettelijke woonplaats wordt aangemerkt
Soms verplicht de wet om een Voorwaarden:
woonplaats te kiezen -> bijv. bij
 De keuze moet zijn gedaan bij
het sluiten van een hypotheek.
overeenkomst
 Deze overeenkomst moet schriftelijk
of elektronisch zijn vastgelegd
 De keuze is beperkt tot een of meer

De ambtenaar van de burgerlijke stand weigert wanneer het opmaken van de
akte in strijd is met de Nederlandse orde, zoals wanneer er sprake is van bigamie
(meerdere gehuwden) of van een schijnhuwelijk.

Authentieke afschriften of uittreksels, in de wettige vorm opgemaakt en
afgegeven door een ambtenaar van de burgerlijke stand, hebben dezelfde
bewijskracht als het origineel.

Buitenlandse akten worden ingeschreven bij de burgerlijke stand van de
gemeente Den Haag -> overeenkomstig plaatselijke voorschriften en door een
bevoegde instantie van dat land.

Een geboorteakte wordt opgemaakt door de ambtenaar van de burgerlijke stand
van de gemeente (=geboortegemeente) waar het kind geboren is. Is de
geboorteplaats van het kind onbekend, dan wordt de akte opgemaakt door de
ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente waar het kind is
aangetroffen.

Wordt een kind geboren in een rijdend voertuig, een vliegtuig dat zich boven
Nederland bevindt of een varend schip, dan wordt de gemeente waar het kind
het voertuig verlaat, aangemerkt als geboortegemeente.

, Wordt er een kind geboren in een Nederlands voertuig of schip dat zich buiten
Nederland bevindt, dan wordt de geboorteakte opgemaakt in Den Haag en daar
ingeschreven.

Aangifte in persoon mag worden gedaan door de biologische moeder, de
volgende personen zijn verplicht om aangifte te doen:
 De vader of niet-biologische moeder
 Ieder die bij de geboorte van het kind aanwezig is geweest
 De bewoner van het huis of medewerker van instelling waar het kind is
geboren
 De burgemeester of ene door hem aangewezen ambtenaar.

De aangifte moet binnen 3 dagen na de geboorte worden gedaan -> anders
boete.

Degene die de geboorteaangifte doet, is verplicht zich te identificeren. De
aangever moet in ieder geval de volgende gegevens opgeven:
 De dag, plaats en tijdstip geboorte;
 Geslacht kind;
 Voornamen kind;
 Geslachtnaam, voornamen, geboortedatum, woonplaats, woonadres;
 BSN biologische moeder.

Voor de overlijdensakte is de plaats waar iemand is overleden doorslaggevend ->
opgesteld door de ambtenaar van de burgerlijke stand. Wanneer de plaats van
overlijden niet duidelijk is, dan wordt de overlijdensakte opgemaakte in de
gemeente waar het lichaam is gevonden.

Overlijdt er iemand in een rijdend voertuig, vliegtuig of schip boven/in Nederland,
dan is de plaats van overlijden de gemeente waar het voertuig verlaat. Overlijdt
iemand in een Nederlands vliegtuig of schip dat zich boven Nederland bevindt,
dan wordt de overlijdensakte opgemaakt in Den Haag en daar ingeschreven.

Iedereen die uit eigen wetenschap kennis heeft van het overlijden van iemand, is
bevoegd aangifte te doen -> praktijk: medewerker uitvaartonderneming ->
vormvrije machtiging.

De aangever verstrekt in ieder geval de volgende gegevens van de overledene:
 Geslachtsnaam, voornamen en geslacht;
 Voor zover bekend plaats, plaats en dag van geboorte;
 Plaats, dag en, zo mogelijk, tijdstip van overlijden;
 Burgerlijke staat;
 Laatst bekende woonadres/woonplaats.

Wanneer er geen nabestaanden zijn of er wordt niet tijdig aangifte gedaan, dan
doet de burgemeester of een door hem aangewezen ambtenaar aangifte.

Hoofdstuk 3

Als een kind wordt geboren in een heterohuwelijk, dan zijn beiden van
rechtswege juridisch ouder van het kind. Wordt een kind geboren tijdens het
huwelijk van een lesbisch stel, dan is alleen de vrouw uit wie het kind wordt
geboren van rechtswege juridisch moeder. Haar echtgenoten wordt alleen
juridisch ouder als er sprake is van een onbekende donor.