Tentamenstof Neurobiologie
Week 1 - H1 Inleiding in neuroscience
Filmpjes + H1 Introduction to social neuroscience
Hyperscanning = tegelijk opnemen van twee of meer verschillende breinen (met behulp
van fMRI en EEG). Het is een zeldzame methodologie. Neurologische activiteit speelt
zich niet alleen in ons eigen brein af maar gaat ook over naar andere breinen.
Sociale psychologie is een poging om te begrijpen en uit te leggen hoe gedachten,
gevoelens en gedrag van individuen zijn beïnvloed door feitelijke, ingebeelde of
impliciete aanwezigheid van anderen. Cognitieve psychologie is een studie over
mentale processen. Zoals denken, waarnemen, spreken, handelen en plannen. Dit heeft
een belangrijke rol in sociale neurowetenschappen, omdat zij als doel heeft complex
sociaal gedrag op te splitsen in eenvoudigere mechanismen die vatbaar zijn voor
onderzoek, met behulp van neurowetenschappelijke methodologieën.
Sociale neurowetenschappen:
1. Cognitieve psychologie
2. Sociale psychologie
3. Verbinden van geest (psychologie) met hersenen (biologie)
Vanaf het jaar 2000 is de term ‘social neuroscience’ dramatisch verhoogd.
Ecological validity = een aanpak of maatregel die betekenis heeft buiten de
laboratoriumcontext.
Modularity = bepaalde cognitieve processen zijn beperkt in het soort informatie dat zij
verwerken en het soort verwerking dat wordt uitgevoerd (deel in brein dat alleen emoties
kan lezen, of alleen gezichten kan interpreteren).
Dit betekent dat er domain specifity geldt. Het idee dat een cognitief proces is
gespecialiseerd voor het processen van alleen 1 bepaald soort informatie.
,In deze afbeelding zie je een brein dat is
gespecialiseerd in het processen van bepaalde soorten
van sociale informatie en non-sociale informatie.
In deze afbeelding wordt verondersteld dat iedere regio
in het netwerk een hogere mate van specialisatie heeft.
Bijvoorbeeld specifiek voor sociale informatie.
Dit derde scenario geeft aan noch
hersenregio’s, noch individuele
hersennetwerken (dus allebei niet),
functioneel gespecialiseerd zijn of
gescheiden zijn in sociale en niet-sociale
functies. Het is namelijk mogelijk om
hybride scenario’s voor te stellen.
Er zijn dus opvattingen dat er zeer
gespecialiseerde neurale mechanismen
zijn (die zeer beperkt informatie
verwerken) en andere kant de opvatting
dat de mechanismen die sociaal gedrag
ondersteunen voor veel andere functies
worden gebruikt (mogelijk niet-sociale
cognitie).
,Reductionisme
Het ene type verklaring zal in de loop van de tijd worden vervangen door een ander, meer
basaal type verklaring.
Reverse inference
Een poging om de aard van cognitieve processen af te leiden uit
neurowetenschappelijke (met name neuro imaging) gegevens.
Forward inference: als iemand bang is, wordt zijn amygdala geactiveerd.
Reverse inference: als de amygdala wordt geactiveerd, is iemand bang.
In de blank state accepteren, slaan en verwerken de hersenen gewoon alle informatie
die eraan wordt gegeven, zonder enige vooraf bestaande vooroordelen, beperkingen of
kennis. Volgens de schone lei zijn de hersenen niet volledig overbodig (ze
implementeren nog steeds sociaal gedrag), maar de aard van sociale interacties zelf is
volledig toe te schrijven aan cultuur, de samenleving en het milieu.
Wat veroorzaakt cultuur? =
Een reeks mechanismen die mensen in staat stelt vaardigheden, overtuigingen en
kennis van elkaar over te dragen en deze als een relatief stabiel patroon tussen
individuen te behouden. Of: ‘Neurale mechanismen die reageren op de herhaalde
gedragspatronen van anderen, met wie we positief omgaan, en de kans vergroten dat
onze eigen neurale mechanismen dat gedrag zullen genereren’.
Culturele neurowetenschappen is een interdisciplinair veld dat de culturele
psychologie, neurowetenschappen en neurogenetica overbrugt en verklaart hoe
neurobiologische processen aanleiding geven tot culturele waarden, praktijken en
overtuigingen, en hoe cultuur neurobiologische processen vormgeeft.
Gene-culture co-evolution = Cultuur kan de genfrequenties beïnvloeden aan een
populatie, en genen hebben via psychologische predisposities invloed op de culturele
evolutie. Er is dus een match tussen het genotype en een bepaalde culturele praktijk.
Bijvoorbeeld de genetische aanleg voor lactose-intolerantie en de praktijk van
domesticeren van vee en de melkveehouderij.
In een collectivistische cultuur worden de doelen van de sociale groep benadrukt
boven individuele doelen (bijvoorbeeld in Oost-Aziatische landen zoals China). In een
individualistische cultuur worden de doelen van het individu benadrukt boven de
sociale groep.
Dragers van een kort allel vertonen meer geestelijke gezondheidsproblemen na een
negatieve levensgebeurtenis, maar vertonen ook meer gevoeligheid voor positieve
levensgebeurtenissen. Dit gen komt vaker voor in collectivistische culturen.
, Week 1 - H3 Evolutie
Filmpjes + H3 Evolutionary origins of social intelligence and culture
Niko Tinbergen bedacht vier vragen:
1. Mechanisme (hoe komt gedrag ten uiting)
2. Ontwikkeling (Deed je dat altijd al? Is dat aangeleerd?)
Deze vragen zijn proximaal en liggen dicht bij het individu. Ook vooral voor pedagogen
belangrijk
3. Functie (hoe beïnvloedt het gedrag de kans op overleving, is het nuttig?)
4. Evolutie (hoe is dit gedrag ontstaan door de evolutie, deden dieren het al?)
Als je dit kunt beantwoorden snap je gedrag.
Evolutie is een selectie van wat overleeft. Het gaat om voortplanten en nageslacht
krijgen. Evolutie kan niets terugdraaien. Evolutie bouwt voort op wat is.
Darwin concludeerde dat emotionele expressies zijn overgenomen van de voorouders.
Dit is betrouwbaarder dan woorden. Het is aangeboren. Emoties hebben een functie.
2 miljoen jaar geleden kwamen de eerste mensen op aarde. Nu zijn wij als homosapiens
nog over. Wij dragen nog wel veel DNA mee van de soorten voor ons. Landbouw bestaat
15.000-10.000 jaar.
Social intelligence is het vermogen om complexe sociale interacties te begrijpen en te
voorspellen. De evolutionaire druk zorgt ervoor dat social intelligence wordt ontwikkeld,
door samenwerking. Dit leidt tot generale veranderingen. Het brein wordt groter en in
elk gebied is meer intellectualiteit (social intelligence hypothesis). Hierbij passen drie
interpretaties. Ze lopen op van zwak naar sterk.
1. Intelligentie is verbonden in het sociale leven
2. Complexe samenleving zorgt voor verbeterde intelligentie
3. Complexe samenleving selecteert specifieke kenmerken van intelligentie.
Hoe complexer de wereld, hoe groter het brein moet zijn. Door de algemene
selectiedruk om slimmer te zijn, ontstonden er ook taalveranderingen.
Mensen hebben een afgedaald strottenhoofd (Larynx) ontwikkeld dat niet aanwezig is bij
andere primaten en dat aanzienlijke overlevingskosten met zich meebrengt. In
tegenstelling tot de meeste andere dieren kunnen volwassen mensen niet tegelijkertijd
ademen en slikken en lopen daardoor een verhoogd risico op verstikking.
Convergente evolutie: twee niet verwante soorten gaan steeds meer op elkaar lijken.
Dit staat lijnrecht tegenover divergent evolutie, waarbij een associatie juist is af te leiden
van dezelfde voorouders.
Mensen zijn goed in het sociale domein -> taken social learning (probleemoplossend
vermogen)
Week 1 - H1 Inleiding in neuroscience
Filmpjes + H1 Introduction to social neuroscience
Hyperscanning = tegelijk opnemen van twee of meer verschillende breinen (met behulp
van fMRI en EEG). Het is een zeldzame methodologie. Neurologische activiteit speelt
zich niet alleen in ons eigen brein af maar gaat ook over naar andere breinen.
Sociale psychologie is een poging om te begrijpen en uit te leggen hoe gedachten,
gevoelens en gedrag van individuen zijn beïnvloed door feitelijke, ingebeelde of
impliciete aanwezigheid van anderen. Cognitieve psychologie is een studie over
mentale processen. Zoals denken, waarnemen, spreken, handelen en plannen. Dit heeft
een belangrijke rol in sociale neurowetenschappen, omdat zij als doel heeft complex
sociaal gedrag op te splitsen in eenvoudigere mechanismen die vatbaar zijn voor
onderzoek, met behulp van neurowetenschappelijke methodologieën.
Sociale neurowetenschappen:
1. Cognitieve psychologie
2. Sociale psychologie
3. Verbinden van geest (psychologie) met hersenen (biologie)
Vanaf het jaar 2000 is de term ‘social neuroscience’ dramatisch verhoogd.
Ecological validity = een aanpak of maatregel die betekenis heeft buiten de
laboratoriumcontext.
Modularity = bepaalde cognitieve processen zijn beperkt in het soort informatie dat zij
verwerken en het soort verwerking dat wordt uitgevoerd (deel in brein dat alleen emoties
kan lezen, of alleen gezichten kan interpreteren).
Dit betekent dat er domain specifity geldt. Het idee dat een cognitief proces is
gespecialiseerd voor het processen van alleen 1 bepaald soort informatie.
,In deze afbeelding zie je een brein dat is
gespecialiseerd in het processen van bepaalde soorten
van sociale informatie en non-sociale informatie.
In deze afbeelding wordt verondersteld dat iedere regio
in het netwerk een hogere mate van specialisatie heeft.
Bijvoorbeeld specifiek voor sociale informatie.
Dit derde scenario geeft aan noch
hersenregio’s, noch individuele
hersennetwerken (dus allebei niet),
functioneel gespecialiseerd zijn of
gescheiden zijn in sociale en niet-sociale
functies. Het is namelijk mogelijk om
hybride scenario’s voor te stellen.
Er zijn dus opvattingen dat er zeer
gespecialiseerde neurale mechanismen
zijn (die zeer beperkt informatie
verwerken) en andere kant de opvatting
dat de mechanismen die sociaal gedrag
ondersteunen voor veel andere functies
worden gebruikt (mogelijk niet-sociale
cognitie).
,Reductionisme
Het ene type verklaring zal in de loop van de tijd worden vervangen door een ander, meer
basaal type verklaring.
Reverse inference
Een poging om de aard van cognitieve processen af te leiden uit
neurowetenschappelijke (met name neuro imaging) gegevens.
Forward inference: als iemand bang is, wordt zijn amygdala geactiveerd.
Reverse inference: als de amygdala wordt geactiveerd, is iemand bang.
In de blank state accepteren, slaan en verwerken de hersenen gewoon alle informatie
die eraan wordt gegeven, zonder enige vooraf bestaande vooroordelen, beperkingen of
kennis. Volgens de schone lei zijn de hersenen niet volledig overbodig (ze
implementeren nog steeds sociaal gedrag), maar de aard van sociale interacties zelf is
volledig toe te schrijven aan cultuur, de samenleving en het milieu.
Wat veroorzaakt cultuur? =
Een reeks mechanismen die mensen in staat stelt vaardigheden, overtuigingen en
kennis van elkaar over te dragen en deze als een relatief stabiel patroon tussen
individuen te behouden. Of: ‘Neurale mechanismen die reageren op de herhaalde
gedragspatronen van anderen, met wie we positief omgaan, en de kans vergroten dat
onze eigen neurale mechanismen dat gedrag zullen genereren’.
Culturele neurowetenschappen is een interdisciplinair veld dat de culturele
psychologie, neurowetenschappen en neurogenetica overbrugt en verklaart hoe
neurobiologische processen aanleiding geven tot culturele waarden, praktijken en
overtuigingen, en hoe cultuur neurobiologische processen vormgeeft.
Gene-culture co-evolution = Cultuur kan de genfrequenties beïnvloeden aan een
populatie, en genen hebben via psychologische predisposities invloed op de culturele
evolutie. Er is dus een match tussen het genotype en een bepaalde culturele praktijk.
Bijvoorbeeld de genetische aanleg voor lactose-intolerantie en de praktijk van
domesticeren van vee en de melkveehouderij.
In een collectivistische cultuur worden de doelen van de sociale groep benadrukt
boven individuele doelen (bijvoorbeeld in Oost-Aziatische landen zoals China). In een
individualistische cultuur worden de doelen van het individu benadrukt boven de
sociale groep.
Dragers van een kort allel vertonen meer geestelijke gezondheidsproblemen na een
negatieve levensgebeurtenis, maar vertonen ook meer gevoeligheid voor positieve
levensgebeurtenissen. Dit gen komt vaker voor in collectivistische culturen.
, Week 1 - H3 Evolutie
Filmpjes + H3 Evolutionary origins of social intelligence and culture
Niko Tinbergen bedacht vier vragen:
1. Mechanisme (hoe komt gedrag ten uiting)
2. Ontwikkeling (Deed je dat altijd al? Is dat aangeleerd?)
Deze vragen zijn proximaal en liggen dicht bij het individu. Ook vooral voor pedagogen
belangrijk
3. Functie (hoe beïnvloedt het gedrag de kans op overleving, is het nuttig?)
4. Evolutie (hoe is dit gedrag ontstaan door de evolutie, deden dieren het al?)
Als je dit kunt beantwoorden snap je gedrag.
Evolutie is een selectie van wat overleeft. Het gaat om voortplanten en nageslacht
krijgen. Evolutie kan niets terugdraaien. Evolutie bouwt voort op wat is.
Darwin concludeerde dat emotionele expressies zijn overgenomen van de voorouders.
Dit is betrouwbaarder dan woorden. Het is aangeboren. Emoties hebben een functie.
2 miljoen jaar geleden kwamen de eerste mensen op aarde. Nu zijn wij als homosapiens
nog over. Wij dragen nog wel veel DNA mee van de soorten voor ons. Landbouw bestaat
15.000-10.000 jaar.
Social intelligence is het vermogen om complexe sociale interacties te begrijpen en te
voorspellen. De evolutionaire druk zorgt ervoor dat social intelligence wordt ontwikkeld,
door samenwerking. Dit leidt tot generale veranderingen. Het brein wordt groter en in
elk gebied is meer intellectualiteit (social intelligence hypothesis). Hierbij passen drie
interpretaties. Ze lopen op van zwak naar sterk.
1. Intelligentie is verbonden in het sociale leven
2. Complexe samenleving zorgt voor verbeterde intelligentie
3. Complexe samenleving selecteert specifieke kenmerken van intelligentie.
Hoe complexer de wereld, hoe groter het brein moet zijn. Door de algemene
selectiedruk om slimmer te zijn, ontstonden er ook taalveranderingen.
Mensen hebben een afgedaald strottenhoofd (Larynx) ontwikkeld dat niet aanwezig is bij
andere primaten en dat aanzienlijke overlevingskosten met zich meebrengt. In
tegenstelling tot de meeste andere dieren kunnen volwassen mensen niet tegelijkertijd
ademen en slikken en lopen daardoor een verhoogd risico op verstikking.
Convergente evolutie: twee niet verwante soorten gaan steeds meer op elkaar lijken.
Dit staat lijnrecht tegenover divergent evolutie, waarbij een associatie juist is af te leiden
van dezelfde voorouders.
Mensen zijn goed in het sociale domein -> taken social learning (probleemoplossend
vermogen)
