J2P4 Sociale Wetenschap
1. POSITIEVE GEZONDHEID
Positieve gezondheid: gezondheid als het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht
van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. (Zelf je eigen plan maken en aanpassen aan
omstandigheden, je kan nog steeds gezond zijn wanneer je een beperking hebt, chronische ziekte).
• Veerkracht = het vermogen om aan te passen, dingen op te vangen met je weerstand.
• Draagkracht = welke kracht heb jij om dingen aan te kunnen (gaat om wat je wel kunt).
• Draaglast = welke lasten heb jij? En hoe kun je deze aanpassen (gaat om je lasten).
2. BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL
Zie ook artikel OO
Biopsychosociaal model: Uit dit model wordt duidelijk waarom je stress ervaart en waarom je depressief kan
worden. Bij mensen die kwetsbaarder zijn zullen dus ook eerder een depressie krijgen. Mensen die minder
kwetsbaar zijn krijgen dit dus later. Je kijkt dus breder naar de oorzaken, niet alleen door het probleem maar er
zijn verschillende redenen waarom je bijvoorbeeld depressief wordt. Dit is een uitbreiding voor het medische
model van menselijk functioneren waar ook aandacht is voor psychologische en sociale factoren.
De factoren die hierin een rol spelen, zijn onder andere:
• Biologische factoren: aanleg, erfelijkheid, stress bij moeder tijdens zwangerschap, lichamelijke ziekten,
voeding, algehele conditie
• Psychologische factoren: perfectionisme, onzekerheid, behoefte aan bevestiging van buitenaf, kortom
iemands persoonlijkheid
• Sociale factoren; moeilijkheden op het werk, emotionele verwaarlozing tijdens de jeugd, conflicten met
anderen, eenzaamheid enzovoorts.
Deze stress kan ook bijdragen aan lichamelijke ziekte.
, J2P4 Sociale Wetenschap
3. STRESS EN COPING
Probleemgerichte coping: actie die wordt ondernomen om een stressor te begrijpen en een oplossing te
vinden voor het probleem dat gerelateerd is aan de stressor. Beste als we actie kunnen ondernemen.
Emotiegerichte coping: het
reguleren van je emotionele reactie
op een stressor. Beste als we de
situatie moeten accepteren.
Gericht op het verwerken van je
emotionele reacties voordat die
schadelijk worden voor je
gezondheid.
Cognitieve beoordeling speelt een rol bij de relatie tussen stress en ziekte. En hoewel de
persoonlijkheidsfactoren die ons beschermen tegen stress, zoals weerbaarheid en interne locus of control, die
in onze persoonlijkheid zijn verankerd, kunnen we met behulp van cognitieve technieken onze coping
versterken. Hieronder valt cognitieve herstructurering: het beoordelen van een stressor met het doel deze
vanuit een positiever perspectief te beschouwen. Een type hiervan is sociale vergelijkingen waarbij je jouw
situatie vergelijkt met die van anderen in soortgelijke situaties. Hier zijn twee vormen van. De eerste is
neerwaartse sociale vergelijking: vergelijkingen tussen de eigen stressvolle situatie en die van anderen in een
soortgelijke situatie die slechter af zijn; het gevolg is dat men een positiever perspectief op de eigen situatie
krijgt. Vorm van emotionele coping. Daarnaast is er nog opwaartse sociale vergelijking waarbij vergelijkingen
tussen de eigen stressvolle situatie en die van anderen in een soortgelijke situatie die een effectievere wijze
van coping hebben; het doel is van het voorbeeld van anderen te leren. Vorm van probleemgerichte coping.
4. COGNITIES
= eigen ‘theorie’, eigen opvattingen over de aandoening, bestaande uit: namen en klachten die de ziekte
beschrijven, ideeën over de oorzaak, mogelijke gevolgen, het tijdsverloop en over hoe men de ziekte kan
beheersen dan wel genezen.
Daarnaast ook cognities over het advies of de medicijnen. Over medicijnen drie thema’s: 1) de veronderstelde
noodzaak voor de huidige of toekomstige gezondheid; 2) zorgen over mogelijke nadelige gevolgen (verslaving,
bijwerkingen, tolerantie); 3) opvattingen over hoe artsen met medicatie omgaan (te veel vertrouwen in
medicijnen). De noodzaak wordt in belangrijke mate bepaald door de zogenoemde uitkomstverwachting: de
verwachting die de patiënt heeft over de kans dat het medicijn of het opvolgen van adviezen daadwerkelijk zal
helpen om de klachten te verminderen. De combinatie van thema 1 en 2 blijkt een goede voorspeller van
therapietrouw. Indien de zorgen zwaarder wegen dan de noodzaak, zijn patiënten minder geneigd zich aan de
zorgen te houden. Het omgekeerde geldt ook.
1. POSITIEVE GEZONDHEID
Positieve gezondheid: gezondheid als het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht
van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. (Zelf je eigen plan maken en aanpassen aan
omstandigheden, je kan nog steeds gezond zijn wanneer je een beperking hebt, chronische ziekte).
• Veerkracht = het vermogen om aan te passen, dingen op te vangen met je weerstand.
• Draagkracht = welke kracht heb jij om dingen aan te kunnen (gaat om wat je wel kunt).
• Draaglast = welke lasten heb jij? En hoe kun je deze aanpassen (gaat om je lasten).
2. BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL
Zie ook artikel OO
Biopsychosociaal model: Uit dit model wordt duidelijk waarom je stress ervaart en waarom je depressief kan
worden. Bij mensen die kwetsbaarder zijn zullen dus ook eerder een depressie krijgen. Mensen die minder
kwetsbaar zijn krijgen dit dus later. Je kijkt dus breder naar de oorzaken, niet alleen door het probleem maar er
zijn verschillende redenen waarom je bijvoorbeeld depressief wordt. Dit is een uitbreiding voor het medische
model van menselijk functioneren waar ook aandacht is voor psychologische en sociale factoren.
De factoren die hierin een rol spelen, zijn onder andere:
• Biologische factoren: aanleg, erfelijkheid, stress bij moeder tijdens zwangerschap, lichamelijke ziekten,
voeding, algehele conditie
• Psychologische factoren: perfectionisme, onzekerheid, behoefte aan bevestiging van buitenaf, kortom
iemands persoonlijkheid
• Sociale factoren; moeilijkheden op het werk, emotionele verwaarlozing tijdens de jeugd, conflicten met
anderen, eenzaamheid enzovoorts.
Deze stress kan ook bijdragen aan lichamelijke ziekte.
, J2P4 Sociale Wetenschap
3. STRESS EN COPING
Probleemgerichte coping: actie die wordt ondernomen om een stressor te begrijpen en een oplossing te
vinden voor het probleem dat gerelateerd is aan de stressor. Beste als we actie kunnen ondernemen.
Emotiegerichte coping: het
reguleren van je emotionele reactie
op een stressor. Beste als we de
situatie moeten accepteren.
Gericht op het verwerken van je
emotionele reacties voordat die
schadelijk worden voor je
gezondheid.
Cognitieve beoordeling speelt een rol bij de relatie tussen stress en ziekte. En hoewel de
persoonlijkheidsfactoren die ons beschermen tegen stress, zoals weerbaarheid en interne locus of control, die
in onze persoonlijkheid zijn verankerd, kunnen we met behulp van cognitieve technieken onze coping
versterken. Hieronder valt cognitieve herstructurering: het beoordelen van een stressor met het doel deze
vanuit een positiever perspectief te beschouwen. Een type hiervan is sociale vergelijkingen waarbij je jouw
situatie vergelijkt met die van anderen in soortgelijke situaties. Hier zijn twee vormen van. De eerste is
neerwaartse sociale vergelijking: vergelijkingen tussen de eigen stressvolle situatie en die van anderen in een
soortgelijke situatie die slechter af zijn; het gevolg is dat men een positiever perspectief op de eigen situatie
krijgt. Vorm van emotionele coping. Daarnaast is er nog opwaartse sociale vergelijking waarbij vergelijkingen
tussen de eigen stressvolle situatie en die van anderen in een soortgelijke situatie die een effectievere wijze
van coping hebben; het doel is van het voorbeeld van anderen te leren. Vorm van probleemgerichte coping.
4. COGNITIES
= eigen ‘theorie’, eigen opvattingen over de aandoening, bestaande uit: namen en klachten die de ziekte
beschrijven, ideeën over de oorzaak, mogelijke gevolgen, het tijdsverloop en over hoe men de ziekte kan
beheersen dan wel genezen.
Daarnaast ook cognities over het advies of de medicijnen. Over medicijnen drie thema’s: 1) de veronderstelde
noodzaak voor de huidige of toekomstige gezondheid; 2) zorgen over mogelijke nadelige gevolgen (verslaving,
bijwerkingen, tolerantie); 3) opvattingen over hoe artsen met medicatie omgaan (te veel vertrouwen in
medicijnen). De noodzaak wordt in belangrijke mate bepaald door de zogenoemde uitkomstverwachting: de
verwachting die de patiënt heeft over de kans dat het medicijn of het opvolgen van adviezen daadwerkelijk zal
helpen om de klachten te verminderen. De combinatie van thema 1 en 2 blijkt een goede voorspeller van
therapietrouw. Indien de zorgen zwaarder wegen dan de noodzaak, zijn patiënten minder geneigd zich aan de
zorgen te houden. Het omgekeerde geldt ook.
