KENNISTOETS GEESTELIJKE STROMINGEN
Hoofdstuk 1: humanisme
Het humanisme is geen godsdienst en religie, maar een levensbeschouwing die de mens
centraal zet en uitgaat van de waardigheid van de mens.
Het leven in het hier en nu is belangrijk. De dood gee; humanisten de juiste zin aan het leven,
hierbij hun eigen leven invullen; ze kijken de dood in de ogen.
Passieve humanisten voelen zich thuis bij het gedachtengoed en tonen interesse.
Ac:eve humanisten ze=en zich vanuit het gedachtengoed ac>ef in voor humanis>sche
organisa>es.
Ontstaan
Het humanisme hee; vorm gekregen in de achAende en negen>ende eeuw, na de
renaissance en de verlich>ng en had christelijk gedachtengoed. In 1952 zijn de
grondbeginselen van het humanisme op papier gezet in de Amsterdamse Declara:e en kwam
het menszijn meer centraal te staan. Ale=a Jacobs, Karl Marx, Nietzsche en Darwin hadden
hier een belangrijke invloed op. In dit jaar werd ook een samenwerkingsverband door Jaap
van Praag opgericht: Interna:onal Humanist and Ethica Union om een krach>ge posi>e in
interna>onaal opzicht te creëren
De grondbeginselen van de Amsterdamse Declara>e zijn:
1. Het humanisme is democra:sch.
2. Het humanisme hecht belang aan het gebruik van wetenschap.
3. Het humanisme legt nadruk op de waardigheid van de mens.
4. Het humanisme pleit voor persoonlijke vrijheid.
5. Het humanisme is een levensbeschouwing en stree; naar groots mogelijke
ontplooiing.
Beginselen
Voor alle humanisten gelden er vijf uitgangspunten/ kernwaarden:
1. De mens staat centraal à gericht leven op het hier en nu. Je gebruikt gezond
verstand en wetenschap als uitgangspunt.
2. De mens wordt gezien als een volwaardig wezen à Je gebruikt respect en toleran:e.
3. Mensen zijn gelijkwaardig à gelijke rechten en geen discrimina:e.
4. Mensen zijn autonome wezens maar ook verbonden met elkaar à Solidariteit, je
zorgt voor elkaar in >jden van nood; je gee; en neemt hulp.
5. Mensen zijn vrij à Je bent verantwoordelijk voor je eigen keuzes en hebt
zelGeschikking.
,Personen en rolmodellen
× Socrates à Grondlegger van de gedachte dat je zelf moet nadenken over wat het
goede is om te doen.
× Marcus Aurelius à Was 20 jaar keizer van het Romeinse Rijk. Hij beweerde dat het
geluk in iemands leven aZing van de gedachten die iemand had.
× !! Erasmus à Een Nederlandse geleerde die wordt gezien als eerste humanist. Hij
loste al>jd alles met respect en vrede op en vond dat anderen dit ook moesten doen.
× Descartes à Zorgde ervoor dat het verstand (ra>o) het belangrijkste kenmerk van de
mens was.
Geschri;en
Het humanisme kent geen heilig boek of geschri;en. Ze hechten waarde aan teksten die ooit
geschreven zijn door grote denkers en filosofen. Ook verhalen, biografieën en
dagboekfragmenten kunnen als inspira>ebronnen worden gezien.
Ethiek
Ethiek is een studie van de moraal; het nadenken over goed en kwaad. Het humanisme gaat
ervan uit dat de mens een ethisch wezen is en zelf kan beslissen over goed of kwaad.
Het humanisme hanteert een posi>ef mensbeeld, maar ook de akelige dingen mogen er zijn.
Iedereen mag ‘het juiste leven’ bepalen.
Onderwerpen die humanisten belangrijk vinden en extra aandacht voor hebben:
- Opvoeding en onderwijs à Belang voor op>male ontwikkeling en ontplooiing. Ze
staan voor openbaar onderwijs en hebben het Humanis>sch Vormingsonderwijs
(HVO).
- Geloof, twijfel of verwerpen van God à Het humanisme wordt niet als geloof
gezien, maar als levensvisie. Je bent vrij op wel of niet in een God te geloven.
Atheïsten: mensen die in geen god geloven.
Agnosten: mensen die niet weten of er een god is.
à Er zijn ook religieuze humanisten, maar de meeste zien de dood als einde en
geloven niet in ‘iets’ na de dood.
- Zorg en hulpverlening à Hulp en zorg moet geboden worden, maar eigen
verantwoordelijkheid staat ook centraal. De mens moet bij hulp al>jd nog zijn/ haar
trots en zelfvertrouwen kunnen behouden.
Rituelen
Binnen het humanisme is er geen spraken van rituelen en gebruiken die worden opgelegd.
Humanisten hebben eigen en persoonlijke rituelen of gebruiken.
Feesten
Humanisten hebben geen landelijke feestdagen. Wel vieren ze vieringen, zoals een
begrafenis, jubileum, verjaardagen en eigen rituelen.
à Wereldhumanismedag wordt op 21 juni jaarlijks gevierd.
, (Gebeds)plekken
Er is geen bijzonder plek waar aanhangers samenkomen. Humanisten komen voornamelijk
op veel (openbare) plekken bij elkaar.
Wel zijn er veel organisa>es die zich inze=en voor de humanis>sche levensbeschouwing.
- Humanis:sch Verbond à houdt zich bezig met de zingeving en geestelijke zorg,
vooral ac>ef binnen ziekenhuizen, zorginstellingen, gevangenissen en het leger.
- Centrum Humanis:sche Vorming à ze pleiten voor openbare, pluriforme scholen
waarin er kennis wordt gemaakt met verschillende levensbeschouwingen. Ze
ontwikkelen materialen en leiden leraren op voor het HVO (Humanis>sch
Vormingsonderwijs.
Hoofdstuk 1: humanisme
Het humanisme is geen godsdienst en religie, maar een levensbeschouwing die de mens
centraal zet en uitgaat van de waardigheid van de mens.
Het leven in het hier en nu is belangrijk. De dood gee; humanisten de juiste zin aan het leven,
hierbij hun eigen leven invullen; ze kijken de dood in de ogen.
Passieve humanisten voelen zich thuis bij het gedachtengoed en tonen interesse.
Ac:eve humanisten ze=en zich vanuit het gedachtengoed ac>ef in voor humanis>sche
organisa>es.
Ontstaan
Het humanisme hee; vorm gekregen in de achAende en negen>ende eeuw, na de
renaissance en de verlich>ng en had christelijk gedachtengoed. In 1952 zijn de
grondbeginselen van het humanisme op papier gezet in de Amsterdamse Declara:e en kwam
het menszijn meer centraal te staan. Ale=a Jacobs, Karl Marx, Nietzsche en Darwin hadden
hier een belangrijke invloed op. In dit jaar werd ook een samenwerkingsverband door Jaap
van Praag opgericht: Interna:onal Humanist and Ethica Union om een krach>ge posi>e in
interna>onaal opzicht te creëren
De grondbeginselen van de Amsterdamse Declara>e zijn:
1. Het humanisme is democra:sch.
2. Het humanisme hecht belang aan het gebruik van wetenschap.
3. Het humanisme legt nadruk op de waardigheid van de mens.
4. Het humanisme pleit voor persoonlijke vrijheid.
5. Het humanisme is een levensbeschouwing en stree; naar groots mogelijke
ontplooiing.
Beginselen
Voor alle humanisten gelden er vijf uitgangspunten/ kernwaarden:
1. De mens staat centraal à gericht leven op het hier en nu. Je gebruikt gezond
verstand en wetenschap als uitgangspunt.
2. De mens wordt gezien als een volwaardig wezen à Je gebruikt respect en toleran:e.
3. Mensen zijn gelijkwaardig à gelijke rechten en geen discrimina:e.
4. Mensen zijn autonome wezens maar ook verbonden met elkaar à Solidariteit, je
zorgt voor elkaar in >jden van nood; je gee; en neemt hulp.
5. Mensen zijn vrij à Je bent verantwoordelijk voor je eigen keuzes en hebt
zelGeschikking.
,Personen en rolmodellen
× Socrates à Grondlegger van de gedachte dat je zelf moet nadenken over wat het
goede is om te doen.
× Marcus Aurelius à Was 20 jaar keizer van het Romeinse Rijk. Hij beweerde dat het
geluk in iemands leven aZing van de gedachten die iemand had.
× !! Erasmus à Een Nederlandse geleerde die wordt gezien als eerste humanist. Hij
loste al>jd alles met respect en vrede op en vond dat anderen dit ook moesten doen.
× Descartes à Zorgde ervoor dat het verstand (ra>o) het belangrijkste kenmerk van de
mens was.
Geschri;en
Het humanisme kent geen heilig boek of geschri;en. Ze hechten waarde aan teksten die ooit
geschreven zijn door grote denkers en filosofen. Ook verhalen, biografieën en
dagboekfragmenten kunnen als inspira>ebronnen worden gezien.
Ethiek
Ethiek is een studie van de moraal; het nadenken over goed en kwaad. Het humanisme gaat
ervan uit dat de mens een ethisch wezen is en zelf kan beslissen over goed of kwaad.
Het humanisme hanteert een posi>ef mensbeeld, maar ook de akelige dingen mogen er zijn.
Iedereen mag ‘het juiste leven’ bepalen.
Onderwerpen die humanisten belangrijk vinden en extra aandacht voor hebben:
- Opvoeding en onderwijs à Belang voor op>male ontwikkeling en ontplooiing. Ze
staan voor openbaar onderwijs en hebben het Humanis>sch Vormingsonderwijs
(HVO).
- Geloof, twijfel of verwerpen van God à Het humanisme wordt niet als geloof
gezien, maar als levensvisie. Je bent vrij op wel of niet in een God te geloven.
Atheïsten: mensen die in geen god geloven.
Agnosten: mensen die niet weten of er een god is.
à Er zijn ook religieuze humanisten, maar de meeste zien de dood als einde en
geloven niet in ‘iets’ na de dood.
- Zorg en hulpverlening à Hulp en zorg moet geboden worden, maar eigen
verantwoordelijkheid staat ook centraal. De mens moet bij hulp al>jd nog zijn/ haar
trots en zelfvertrouwen kunnen behouden.
Rituelen
Binnen het humanisme is er geen spraken van rituelen en gebruiken die worden opgelegd.
Humanisten hebben eigen en persoonlijke rituelen of gebruiken.
Feesten
Humanisten hebben geen landelijke feestdagen. Wel vieren ze vieringen, zoals een
begrafenis, jubileum, verjaardagen en eigen rituelen.
à Wereldhumanismedag wordt op 21 juni jaarlijks gevierd.
, (Gebeds)plekken
Er is geen bijzonder plek waar aanhangers samenkomen. Humanisten komen voornamelijk
op veel (openbare) plekken bij elkaar.
Wel zijn er veel organisa>es die zich inze=en voor de humanis>sche levensbeschouwing.
- Humanis:sch Verbond à houdt zich bezig met de zingeving en geestelijke zorg,
vooral ac>ef binnen ziekenhuizen, zorginstellingen, gevangenissen en het leger.
- Centrum Humanis:sche Vorming à ze pleiten voor openbare, pluriforme scholen
waarin er kennis wordt gemaakt met verschillende levensbeschouwingen. Ze
ontwikkelen materialen en leiden leraren op voor het HVO (Humanis>sch
Vormingsonderwijs.
