Samenvatting
“CFP huwelijksvermogensrecht”
Estate Planning, Inkomen en Pensioen
Estate planning; deel Huwelijksvermogensrecht
Gemaakt in studiejaar 2024/2025
Deze samenvatting is opgesteld voor het tentamenonderdeel “Estate Planning” van de EvE “Estate Planning, Inkomen en Pensioen”. Met
deze samenvatting is het niet nodig om voor de HVR het boek te raadplegen.
Gwen Dokter
FINANCE , TAX AND ADVICE
HOGESCHOOL W INDESHEIM
,Inhoud
Huwelijksvermogensrecht............................................................................................................................................................. 3
Vast stramien.......................................................................................................................................................................... 3
Deel 1: verhouding tussen partners onderling.............................................................................................................................. 4
H1.1 Ongehuwd samenwonen................................................................................................................................................... 4
I Verblijvingsbeding................................................................................................................................................................ 4
II Eigen woning in samenlevingscontract................................................................................................................................ 5
III Beëindiging samenwoning.................................................................................................................................................. 6
IV Juridische positie kinderen.................................................................................................................................................. 8
H1.2 Geregistreerd partnerschap............................................................................................................................................. 10
I Juridische positie van kinderen........................................................................................................................................... 10
II Beëindiging geregistreerd partnerschap............................................................................................................................ 10
H1.3. Huwelijk.......................................................................................................................................................................... 11
I Kosten van huishouding...................................................................................................................................................... 11
II De toestemmingsvereiste.................................................................................................................................................. 11
Deel 2: vermogensopstelling / -positie........................................................................................................................................ 13
H1.1 Wettelijke gemeenschap van goederen........................................................................................................................... 13
I Algehele gemeenschap van goederen................................................................................................................................ 13
II Wettelijke gemeenschap van goederen............................................................................................................................. 14
H1.2. Huwelijkse voorwaarden................................................................................................................................................. 15
I Huwelijkse voorwaarden 1: Koude uitsluiting...................................................................................................................... 16
II Huwelijkse voorwaarden 2: Beperkte gemeenschap......................................................................................................... 16
III Huwelijkse voorwaarden 3: Verrekenbeding..................................................................................................................... 17
, IV Fiscale aspecten huwelijkse voorwaarden........................................................................................................................ 18
H2.1. Vergoedingsrechten........................................................................................................................................................ 21
I Hoogte vergoedingsrecht................................................................................................................................................... 21
II Overige aspecten vergoedingsrechten.............................................................................................................................. 22
III Overgangsrecht: vergoedingsrechten transactie voor 2012............................................................................................. 22
H2.2 Regels omtrent bestuur, aansprakelijkheid, verhaalbaarheid en draagplicht..................................................................23
I Bestuur van goederen........................................................................................................................................................ 23
II.I aansprakelijkheid............................................................................................................................................................. 24
II.II verhaalbaarheid.............................................................................................................................................................. 24
II.III Draagplicht.................................................................................................................................................................... 25
Deel 3: regelingen omtrent echtscheiding.................................................................................................................................. 26
I Verdeling van specifieke vermogensbestanddelen................................................................................................................ 27
I.I Verdeling van woning........................................................................................................................................................ 27
I.II Verdeling van lijfrente...................................................................................................................................................... 27
I.III Verdeling van kapitaalverzekering.................................................................................................................................. 27
IV Kinderen.............................................................................................................................................................................. 28
V Scheiding van tafel en bed................................................................................................................................................... 28
HVR: PowerPoint week 1 + oefenvragen.................................................................................................................................. 28
, 1A. Met of zonder
samenlevingscontract?
1. Wat is de 1B. Huwelijk met of zonder
samenlevingsvorm? huwelijkse voorwaarden?
Huwelijksvermogensrecht 1C. Geregistreerd partnerschap
met of zonder
partnerschapsvoorwaarden
Vast stramien
2A Gemeenschappelijk I
Vast stramien: Hiermee breng je de vermogen privé o.g.v. vermogensregime
vermogenspositie van partners in kaart.
II
2. Maak uitsluiting- en
2B privévermogen
vermogensopstelling insluitingsclausule,
verknochtheid
2C Vaststellen III
vergoedingsrechten uitvoering verrekenbeding
3A. Verdelen
vermogen vanuit
vermogensopstelling
3. echtscheiding 3B.Alimentatie
Echtscheiding Overlijden
3C.
Pensioenverevening
Ieder 50%
4A. Privévermogen
erflater I
a.g.v.g. en b.p.v.g.
4B aandeel in Toedelen van goederen
gemeenschappelijk
vermogen
4. Overlijden
Bepalen van
nalatenschap II Afhankelijk van
4C. Toepassen Samenwoners: afspraak/aankoop
verblijvingsbeding
4D. Overige mutaties
inbreng en schulden van
nalatenschap
,
Deel 1: verhouding tussen partners Partner: samenwoners wonen 6 maanden
samen en hebben een notarieel
onderling samenlevingscontract
Rechten en plichten van partners
Let op! Alleen voor SW partners als in notariële akte is
vastgelegd dat er sprake is van wederzijdse
H1.1 Ongehuwd samenwonen verzorging
Eenvoudige gemeenschap = het hebben van Wederzijdse verzorging: afgesproken dat
gemeenschappelijk eigendom. Hierdoor ontstaat een samenwonende partners de kosten van de huishouding
juridische band. voldoen.
o normale samenwoners hebben geen juridische o Dit mag naar rato van inkomen
band Belangrijkste bepalingen in samenlevingscontract
o Verdeling en bestuur van goederen
Samenlevingscontract = een overeenkomst waarin je o Verdeling van kosten van de huishouding
zaken regelt m.b.t. eenvoudige gemeenschap o Bepaling rondom toekenning van partnerpensioen
o Kan zowel onderhands als notarieel. o Afspraak over draagplicht schulden/onderlinge
o Samenlevingscontract lijkt veel op huwelijkse schuldvordering
voorwaarden o Verblijvingsbeding in geval van overlijden
o (gevolgen van) het beëindigen van
Voordelen notarieel samenlevingscontract: samenlevingsverband
o Notaris is kundig, bewijslast
o Notariële akte meestal nodig voor I Verblijvingsbeding
pensioenregeling Verblijvingsbeding = Verdeling bij voorbaat =
Partnerpensioen: definitie begrip partner samenwoners spreken af dat bij overlijden van 1 van
kan bij ongehuwd samenwonenden alleen hen, de aangewezen gemeenschappelijke goederen
door notarieel samenlevingscontract toebedeeld worden aan langstlevende samenwoner
o Notariële akte is nodig voor Successiewet o vaak woning en inboedel
Hoge partnervrijstelling als voldaan begrip o hoeft niet perse te koppelen aan overlijden kan
partner
ook een andere onzekere gebeurtenis in de
toekomst zijn
, verblijvingsbeding alleen bij gemeenschappelijke Doordat er sprake is van verdeling, gaat het eigendom niet
goederen automatisch over op langstlevende samenwoner (bij
o beding is aannemelijk een verdeling verdeling vererving gaat dit wel automatisch). Er moet worden
kan alleen plaatsvinden als goederen geleverd.
gemeenschappelijk zijn. Verblijvingsbeding bevat volmacht voor de langstlevende
Eigendomsverhouding van gezamenlijke goederen om deze levering uit te voeren (om te voorkomen dat
niet van belang erfgenamen medewerking moeten verlenen aan de
o Kan dus 1% en 99%, zelfs dan is verblijvingsbeding levering)
mogelijk
Vergoeding van de waarde
Verblijvingsbeding kan zowel notarieel als Eigendom van overleden samenwoner gaat over op
onderhands langstlevende
o Kan bijv. in samenlevingscontract, akte van levering, Samenwoners kunnen bepalen of langstlevende een
etc. vergoeding moet betalen aan de erfgenamen voor de
Levering vanuit verblijvingsbeding moet wel waarde van het over te nemen goed
notarieel! o Zo’n vergoeding kunnen de erfgenamen wel
verdelen!
Verblijvingsbeding is overeenkomst waarbij beide
samenwoners een partij zijn: zij komen dit onderling
Vaak in verblijvingsbeding dat langstlevende eventuele
overeen.
schulden op woning voor eigen rekening
hierdoor zekerheid dat bijv. woning na overlijden
Verblijvingsbeding heeft geen derdenwerking
volledige eigendom
o Bank kan erfgenamen aanspreken tot aan het
Civielrechtelijk: verblijvingsbeding is overeenkomst moment van leveren van de woning
van verdeling. o Feitelijk moet erfgenamen worden ontslagen uit
1 of meer gemeenschappelijke bezittingen wordt aan hoofdelijke aansprakelijkheid langstlevende
langstlevende mede-eigenaar toegedeeld moet zijn resterende schuld uit eigen inkomen
kunnen betalen
Verdeling onder opschortende voorwaarde: een
onzekere gebeurtenis in de toekomst
Je weet dat iemand overlijd, maar niet wanneer en wie
als 1e overlijd II Eigen woning in samenlevingscontract
Aspect 1: afspraken over vermogenskant
,- Problematiek vooral als inbreng van partners verschilt of behoort, maar een extra aflossing moet worden voldaan uit
als 1 partner eerder een woning met overwaarde privé-inkomen/vermogen
- Afspraak 1: Draagplichtovereenkomst
Voorbeeld afspraak over eigen woning
Ieder heeft afzonderlijke EWS. EWS verschilt p.p.
o Hierbij zal opbrengst bij verkoop verschillen. Bram en Betty kopen woning van €500.000, ieder voor de
- Afspraak 2: EWS en inbreng wordt aan beiden helft
toegerekend. Voor de helft van inbreng ontstaat een Bram ontvangt schenking €50.000 onder
onderlinge schuld. uitsluitingsclausule
o Opbrengst bij verkoop zal niet verschillen, maar uit Bram en Betty sluiten een hypotheek van €450.000
de opbrengst zal vervolgens de onderlinge Draagplichtafspraak:
verrekening plaatsvinden Startschuld Bram: €200.000
o Voor samenwoners vaak dat terugbetaling Startschuld Betty: €250.000
nominale bedrag Onderlinge schuld
Bram en Betty beide schuld van €225.000 aan bank
- Beide afspraken geen invloed op onderlinge verdeling Betty aanvullende onderlinge schuld €25.000 aan Bram
vermogen. Beiden voor de helft eigenaar.
- Verschil merk je pas bij verkoop van woning of bij III Beëindiging samenwoning
beëindigen van relatie. Notaris enkele bepalingen in samenlevingscontract om
Aspect 2: afspraken over de inkomenskant beëindiging goed te regelen
o Tijdstip van verbreking samenwoning
- In hoeverre wordt de aflossing op EWS gerekend tot Dit is belangrijk voor bepalen welk kosten voor
kosten van huishouding? wiens rekening
o Vaak pro rata betaald uit inkomen van beide (bijv. doorbetalen huur, hypotheek, overige
partners kosten van huishouding)
o Bijv. als woning beiden 50% bezit, maar grote o Verdeling van gemeenschappelijke
inkomensverschillen, dan zal partner met hoogste eigendommen.
inkomen een deel van de aflossing van de ander Eigenwoningfictie wet IB: hiervan kunnen
betalen. Hierdoor ontstaat feitelijk een samenwonenden die samen eigenaar zijn van
schuld/vordering onderling woning gebruik maken. (wet IB heeft over
gewezen partner en niet over gewezen
In de praktijk vaak clausule in samenlevingscontract waarin
echtgenoot)
periodieke aflossing wel tot kosten van huishouding
, Overdrachtsbelasting wet BRV: kent huurappartement.
vrijstelling voor verdeling van Bram neemt binnen aantal maanden na vertrek Betty de
gemeenschappelijk eigendom van woning en hypotheekschuld over
samenwoners. Bram vergoed overwaarde aan Betty. Hiervoor sluit hij extra
moet wel eigendomsverhouding binnen 60-40 lening
bandbreedte geldt bij aankoop als verdeling!
Inkomstenbelasting Betty
(Zelfs als niet voldaan aan bandbreedte
֎ Betty blijft eigenaar voor helft van woning tot het
verblijvingsbeding, dan
overdrachtsbelasting verschuldigd o.b.v. moment van overdracht aan Bram
verblijvingsbeding) Dit is o.g.v. scheidingsregeling voor partners
Overdrachtsbelasting mag worden verrekend als Haar deel hypotheekrente kan in aftrek
de overdracht van woning binnen zes maanden ֎ Bij overdracht aan Bram vervreemdt zij een eigen
daaraan voorafgaand m.b.t. dezelfde woning is woning
voldaan Betty realiseert een EWR
Inkomstenbelasting Bram
Partneralimentatie: geen wettelijke ֎ Bram heeft eerst halve woning als eigen woning. Na
onderhoudsverplichting bij samenwoners, wel overdracht gehele eigen woning
gehuwden. ֎ Na overdracht is gehele hypotheekrente bij hem
o Je mag dit opnemen in samenlevingscontract. Dan aftrekbaar ook over het bijgeleende deel om
mag deze bijdrage in levensonderhoud als Betty uit te kopen
persoonsgebonden aftrek Aftrek mag mits voldaan aan nieuwe eisen voor
Bijdrage moet juridisch afdwingbaar zijn EWS
Kinderalimentatie: wettelijke onderhoudsverplichting Overdrachtsbelasting:
zowel voor samenwoners als gehuwden ֎ Eigendomsverhouding is 50/50 dus binnen
bandbreedte Bram is geen overdrachtsbelasting
Pensioenverevening: n.v.t. bij samenwoners. Iedereen verschuldigd
maakt eigen afspraken over OP (ouderdomspensioen) ֎ Als eigendomsverhouding 80/20 buiten
Nabestaandenpensioen: wel bij samenwoners, PW bandbreedte wel overdrachtsbelasting
spreekt over partners. verschuldigd
overdrachtsbelasting = tarief * eigendom partner
Voorbeeld beëindiging samenwoning * woningwaarde
Bram en Betty hebben aantal jaar samengewoond in een
gezamenlijk gekochte woning. Betty woont inmiddels in