Steden en burgers in de Lage Landen (1050-1700)
Ka 13; opkomst handel en ambacht die zorgt voor herleven agrarisch-urbane sam
Ka 14; opkomst stedelijke burgerij en toenemende zelfstandigheid steden
In Vlaanderen was hele vruchtbare grond die zorgde voor enorme opbrengst. Ze
gingen bossen kappen en moerassen droogleggen → ontginning en inpoldering.
Boeren ontwikkelden betere gereedschappen en gebruikten paarden ipv ossen.
Ze gingen over op het drieslagstelsel, twee derde van akkers ingezaaid, zo
raakte grond minder uitgeput. Door toename van voedselproductie kon men zich
richten op andere dingen. Ambachtslieden vestigden zich in een stad. Toen de
handel werd gebruikt werd geld handiger. Er ontstond een monetaire economie.
Handel en nijverheid zorgden voor toenemende verstedelijking. Adel juichte dit, want rijke
stedelingen betalen meer belasting. Horigen trokken naar de stad omdat ze daar meer kans
hadden op een goede baan. Horigen die een jaar en dag in de stad bleven werden vrij
verklaard. Dat was gunstig voor de inkomsten van de adel. Om leegloop platteland te
voorkomen moest adel plichten van horigen verminderen. Nieuwelingen in de stad =
aspirant-poorters. Steden kregen stadsrechten.
Atrecht groeide steeds meer, de grond was er vruchtbaar. Ze hadden verbindingen via zee.
Vlaanderen had ook veel schapen die textielnijverheid bevorderen. Inwoners van steden
streefden naar bonum commune;
- Juridische bescherming
- Rechtszekerheid en reglementen van handel en nijverheid
- Bescherming
- Vergroting invloed poorters op bestuur en rechtspraak
- Orde en rust
De graaf benoemde enkele stedelingen tot schepen. Zij vormden een rechtbank. Atrecht
was een regionale markt. Boeren met overschotten verkochten deze op de markt.
Ambachtslieden deden aan textielnijverheid. Er werden gilden georganiseerd. Deze
beroepsorganisaties werkten samen met religieuze en sociale inslag. Ze hadden een eigen
altaar in de kerk en zorgden voor zieken en andere armen. Ze werkten vooral economisch
samen. Gen zorgden ook voor bonum commune.
Atrechtse handelaren namen al snel deel aan interregionale handel. Ze kregen tolvrijheid en
vrije toegang tot steden. Ze gingen naar jaarmarkten in Noord-Frankrijk. Ze organiseerden
zich in koopliedengilden. Een aantal van deze gilden sloten een onderling verbond om
elkaar interregionaal te helpen; de hanze van zeventien steden.
Atrechtse handelaren gingen werken met wisselbrieven. In ruil voor goederen kreeg men
een schriftelijk bewijs dat hij een bepaald geldbedrag tegoed had. Handelaren investeren in
onder andere de nijverheid en ontginningen.
Het patriciaat in steden bestond uit rijke families. Hun leefstijl zorgde voor aanzicht. Gilde
leden vormden de derde laag. Het gemeen waren arbeiders die niet in een gilde zaten.
Schepenen werden gekozen uit het patriciaat, er kwamen vaak opstanden door armere
burgers. Aan de guldensporenslag lagen verschillende conflicten ten grondslag. Filips IV van
frankrijk wilde macht adel verminderen. Strijd om engelse gebieden in frankrijk. Filips eiste
dat vlaanderen de kant van frankrijk koos, maar vlaanderen was in handel met engeland.
Interne strijd in vlaamse steden tussen patriciaat en gemeen. De Fransen verloren de strijd.
De bestuurlijke invloed van de patriciërs nam af. Ambachtslieden kregen meer macht. Maar
patriciaat herstelde macht.
, Ka 14
Ka 17; begin staatsvorming en centralisatie
Ka 21; protestantse reformatie die splitsing chr kerk in w eu tot gevolg had
Ka 22; conflict in nederlanden dat zorgde voor stichting nederlandse staat
Brugge lag aan het zwin, een water met zeeverbinding. Het zwin begon te verzanden, een
dam werd aangelegd. Binnenvaartschepen brachten de goederen vanaf de dam naar
Brugge. Brugge nam de interregionale handels rol van atrecht over. Dit kwam door;
- Genuese handelaren bezochten jaarmarkten in frankrijk maar dat werd onveiliger
- Textielnijverheid Brugge en Gent groeiden toen het tekort was aan wol, wol-import
met Engeland nam toe.
- Verstedelijking Vlaanderen was graanproductie niet meer voldoende, de handel
hierin nam toe.
Hanzen en handelaren kregen handelsprivileges in Brugge. De patriciërsfamilie van de
beurse specialiseerde zich in wissel en geldhandel. Zo kwam de koopmansbeurs.
Arme mensen uit onderlaag werden verzorgd door onder andere een hospitaal, hier konden
pelgrims overnachten. Kloosters deden aan ziekenzorg en onderwijs. Tafel van de heilige
geest zorgde voor voedsel en kleding voor armen. Alleenstaande mannen of vrouwen
woonden in een begijnhof.
Franciscus van Assisi protesteerde door afstand te doen van zijn rijkdommen. Hij ging
zorgen voor de armen en koos ervoor te leven in armoede. Zijn volgelingen vormden een
bedelorden. De inspirator van de moderne devotie was Geert Grote, hij keerde zich tegen
luxe.
In 1363 gaf de Franse koning Bourgondië aan Filips de stoute. Hij trouwde met de dochter
van de Vlaamse graaf en kreeg Vlaanderen, Artesië, Antwerpen en Mechelen erbij. Hij
streefde naar centralisatie. Brugge, antwerpen en gent kwamen in opstand. Hertog filips de
goede bestreed dit particularisme en onderdrukte de opstand. Er werd een staten-generaal
bijeengeroepen.
Karel de stoute was niet geliefd. Toen hij sneuvelde, veroverde de Franse koning
Bourgondië en Artesië. Atrecht kreeg een enorme boete. Maria van Bourgondië, de dochter
van Karel de Stoute, trouwde met Maximiliaan van Habsburg, zoon van de keizer van het
heilige roomse rijk. Bourgondische landen behoren tot het Habsburgse gebied. Na de dood
van maria, begon maximiliaan met centralisering.
Toen de kleinzoon van Maximiliaan, Karel V, bestuursmacht kreeg over bourgondische
Nederlanden en Habsburgse gebieden en Spanje en haar koloniën, werden dingen erger.
Hij maakte een einde aan de invloed van de gilden. Hij en zijn zoon filips II begonnen
centralisatiepolitiek. Luther en calvijn kregen meer aanhang. Zij wilden met reformatie fouten
van de katholieke kerk herstellen. In steden won protestantisme aan populariteit.
De afbrokkeling van het belang van Brugge als handelsstad zorgt voor opkomst Antwerpen.
De neergang van brugge kwam door;
- Verzanding het zwin
- Hollanders beconcurreerden oostzee-hanze
- Venetianen stopten handel op brugge
- Brugge eiste dat een brugse burger betrokken was bij elke handel
- In vlaamse steden was politieke en sociale onrust
Waarom trok antwerpen handel aan:
- Handelaren uit duitsland voerden wijn, zilver en koper aan
Ka 13; opkomst handel en ambacht die zorgt voor herleven agrarisch-urbane sam
Ka 14; opkomst stedelijke burgerij en toenemende zelfstandigheid steden
In Vlaanderen was hele vruchtbare grond die zorgde voor enorme opbrengst. Ze
gingen bossen kappen en moerassen droogleggen → ontginning en inpoldering.
Boeren ontwikkelden betere gereedschappen en gebruikten paarden ipv ossen.
Ze gingen over op het drieslagstelsel, twee derde van akkers ingezaaid, zo
raakte grond minder uitgeput. Door toename van voedselproductie kon men zich
richten op andere dingen. Ambachtslieden vestigden zich in een stad. Toen de
handel werd gebruikt werd geld handiger. Er ontstond een monetaire economie.
Handel en nijverheid zorgden voor toenemende verstedelijking. Adel juichte dit, want rijke
stedelingen betalen meer belasting. Horigen trokken naar de stad omdat ze daar meer kans
hadden op een goede baan. Horigen die een jaar en dag in de stad bleven werden vrij
verklaard. Dat was gunstig voor de inkomsten van de adel. Om leegloop platteland te
voorkomen moest adel plichten van horigen verminderen. Nieuwelingen in de stad =
aspirant-poorters. Steden kregen stadsrechten.
Atrecht groeide steeds meer, de grond was er vruchtbaar. Ze hadden verbindingen via zee.
Vlaanderen had ook veel schapen die textielnijverheid bevorderen. Inwoners van steden
streefden naar bonum commune;
- Juridische bescherming
- Rechtszekerheid en reglementen van handel en nijverheid
- Bescherming
- Vergroting invloed poorters op bestuur en rechtspraak
- Orde en rust
De graaf benoemde enkele stedelingen tot schepen. Zij vormden een rechtbank. Atrecht
was een regionale markt. Boeren met overschotten verkochten deze op de markt.
Ambachtslieden deden aan textielnijverheid. Er werden gilden georganiseerd. Deze
beroepsorganisaties werkten samen met religieuze en sociale inslag. Ze hadden een eigen
altaar in de kerk en zorgden voor zieken en andere armen. Ze werkten vooral economisch
samen. Gen zorgden ook voor bonum commune.
Atrechtse handelaren namen al snel deel aan interregionale handel. Ze kregen tolvrijheid en
vrije toegang tot steden. Ze gingen naar jaarmarkten in Noord-Frankrijk. Ze organiseerden
zich in koopliedengilden. Een aantal van deze gilden sloten een onderling verbond om
elkaar interregionaal te helpen; de hanze van zeventien steden.
Atrechtse handelaren gingen werken met wisselbrieven. In ruil voor goederen kreeg men
een schriftelijk bewijs dat hij een bepaald geldbedrag tegoed had. Handelaren investeren in
onder andere de nijverheid en ontginningen.
Het patriciaat in steden bestond uit rijke families. Hun leefstijl zorgde voor aanzicht. Gilde
leden vormden de derde laag. Het gemeen waren arbeiders die niet in een gilde zaten.
Schepenen werden gekozen uit het patriciaat, er kwamen vaak opstanden door armere
burgers. Aan de guldensporenslag lagen verschillende conflicten ten grondslag. Filips IV van
frankrijk wilde macht adel verminderen. Strijd om engelse gebieden in frankrijk. Filips eiste
dat vlaanderen de kant van frankrijk koos, maar vlaanderen was in handel met engeland.
Interne strijd in vlaamse steden tussen patriciaat en gemeen. De Fransen verloren de strijd.
De bestuurlijke invloed van de patriciërs nam af. Ambachtslieden kregen meer macht. Maar
patriciaat herstelde macht.
, Ka 14
Ka 17; begin staatsvorming en centralisatie
Ka 21; protestantse reformatie die splitsing chr kerk in w eu tot gevolg had
Ka 22; conflict in nederlanden dat zorgde voor stichting nederlandse staat
Brugge lag aan het zwin, een water met zeeverbinding. Het zwin begon te verzanden, een
dam werd aangelegd. Binnenvaartschepen brachten de goederen vanaf de dam naar
Brugge. Brugge nam de interregionale handels rol van atrecht over. Dit kwam door;
- Genuese handelaren bezochten jaarmarkten in frankrijk maar dat werd onveiliger
- Textielnijverheid Brugge en Gent groeiden toen het tekort was aan wol, wol-import
met Engeland nam toe.
- Verstedelijking Vlaanderen was graanproductie niet meer voldoende, de handel
hierin nam toe.
Hanzen en handelaren kregen handelsprivileges in Brugge. De patriciërsfamilie van de
beurse specialiseerde zich in wissel en geldhandel. Zo kwam de koopmansbeurs.
Arme mensen uit onderlaag werden verzorgd door onder andere een hospitaal, hier konden
pelgrims overnachten. Kloosters deden aan ziekenzorg en onderwijs. Tafel van de heilige
geest zorgde voor voedsel en kleding voor armen. Alleenstaande mannen of vrouwen
woonden in een begijnhof.
Franciscus van Assisi protesteerde door afstand te doen van zijn rijkdommen. Hij ging
zorgen voor de armen en koos ervoor te leven in armoede. Zijn volgelingen vormden een
bedelorden. De inspirator van de moderne devotie was Geert Grote, hij keerde zich tegen
luxe.
In 1363 gaf de Franse koning Bourgondië aan Filips de stoute. Hij trouwde met de dochter
van de Vlaamse graaf en kreeg Vlaanderen, Artesië, Antwerpen en Mechelen erbij. Hij
streefde naar centralisatie. Brugge, antwerpen en gent kwamen in opstand. Hertog filips de
goede bestreed dit particularisme en onderdrukte de opstand. Er werd een staten-generaal
bijeengeroepen.
Karel de stoute was niet geliefd. Toen hij sneuvelde, veroverde de Franse koning
Bourgondië en Artesië. Atrecht kreeg een enorme boete. Maria van Bourgondië, de dochter
van Karel de Stoute, trouwde met Maximiliaan van Habsburg, zoon van de keizer van het
heilige roomse rijk. Bourgondische landen behoren tot het Habsburgse gebied. Na de dood
van maria, begon maximiliaan met centralisering.
Toen de kleinzoon van Maximiliaan, Karel V, bestuursmacht kreeg over bourgondische
Nederlanden en Habsburgse gebieden en Spanje en haar koloniën, werden dingen erger.
Hij maakte een einde aan de invloed van de gilden. Hij en zijn zoon filips II begonnen
centralisatiepolitiek. Luther en calvijn kregen meer aanhang. Zij wilden met reformatie fouten
van de katholieke kerk herstellen. In steden won protestantisme aan populariteit.
De afbrokkeling van het belang van Brugge als handelsstad zorgt voor opkomst Antwerpen.
De neergang van brugge kwam door;
- Verzanding het zwin
- Hollanders beconcurreerden oostzee-hanze
- Venetianen stopten handel op brugge
- Brugge eiste dat een brugse burger betrokken was bij elke handel
- In vlaamse steden was politieke en sociale onrust
Waarom trok antwerpen handel aan:
- Handelaren uit duitsland voerden wijn, zilver en koper aan
