MENS EN MILIEU
Thema 6 VWO 4
Thom Willeman
,Basisstof 1
De relatie mens en milieu
Ecosysteemdiensten: De diensten en producten die ecosystemen aan mensen
leveren. Er zijn drie categorieën:
- Productiediensten → Het verstrekken van een product door een ecosysteem.
Bijvoorbeeld drinkwater of voedsel.
- Culturele diensten → Gelegenheid geven tot recreatie.
- Regulerende diensten → Dienst die andere diensten ondersteunt, bijvoorbeeld
de kringloop van nutriënten in een ecosysteem.
Duurzame ontwikkeling: Als onze vooruitgang niet ten koste gaat van de huidige
generatie mensen of de natuur en ook niet van de generaties die na ons komen.
Kringloopeconomie: Een economische of industrieel systeem waarin de
grondstofvoorraden niet worden uitgepunt en waarin reststoffen opnieuw worden
ingezet in het proces. Het tegenovergestelde van een kringloopeconomie is een lineaire
economie.
Figuur 1 Kringloopeconomie en lineaire economie
1
, Basisstof 2
Kringlopen
Koolstofkringloop
Koolstof (C) komt in de lucht voor in koolstofdioxidemoleculen (CO2). In cellen komt het
voor als moleculen van allerlei organische stoffen. Autotrofe soorten gebruiken CO2 uit
de lucht om door fotosynthese glucose te vormen, een deel van deze glucose gebruiken
deze organismen weer voor dissimilatie. Een ander deel wordt omgezet in organische
stoffen waar deze organismen uit bestaan. Als een heterotroof organisme een autotroof
individu eet, wordt een deel van deze organische stoffen gebruikt voor energie, hierbij
komt CO2 vrij. Een ander deel wordt omgezet in organische stoffen van dit organisme.
Sommige individuen sterven zonder gegeten te worden. De organische stoffen in het
afval of detritus van het dode organisme worden door dierlijke afvaleters, schimmels en
heterotrofe bacteriën afgebroken bij de dissimilatie. Hierbij komt CO2 vrij, wat wordt
afgegeven aan de lucht. Autotrofe organismen kunnen deze CO2 weer opnemen uit de
lucht. Dit is een kortlopende koolstofkringloop.
Wanneer organische stoffen gedeeltelijk door anaerobe bacteriën worden afgebruiken,
kunnen fossiele brandstoffen ontstaan. Doordat de fossiele brandstoffen miljoenen
jaren geleden gevormd zijn en de opgeslagen koolstof nu bij verbranding vrijkomt in de
koolstofkringloop, noem je dit de langlopende koolstofkringloop.
Figuur 2 Koolstofkringloop
2
Thema 6 VWO 4
Thom Willeman
,Basisstof 1
De relatie mens en milieu
Ecosysteemdiensten: De diensten en producten die ecosystemen aan mensen
leveren. Er zijn drie categorieën:
- Productiediensten → Het verstrekken van een product door een ecosysteem.
Bijvoorbeeld drinkwater of voedsel.
- Culturele diensten → Gelegenheid geven tot recreatie.
- Regulerende diensten → Dienst die andere diensten ondersteunt, bijvoorbeeld
de kringloop van nutriënten in een ecosysteem.
Duurzame ontwikkeling: Als onze vooruitgang niet ten koste gaat van de huidige
generatie mensen of de natuur en ook niet van de generaties die na ons komen.
Kringloopeconomie: Een economische of industrieel systeem waarin de
grondstofvoorraden niet worden uitgepunt en waarin reststoffen opnieuw worden
ingezet in het proces. Het tegenovergestelde van een kringloopeconomie is een lineaire
economie.
Figuur 1 Kringloopeconomie en lineaire economie
1
, Basisstof 2
Kringlopen
Koolstofkringloop
Koolstof (C) komt in de lucht voor in koolstofdioxidemoleculen (CO2). In cellen komt het
voor als moleculen van allerlei organische stoffen. Autotrofe soorten gebruiken CO2 uit
de lucht om door fotosynthese glucose te vormen, een deel van deze glucose gebruiken
deze organismen weer voor dissimilatie. Een ander deel wordt omgezet in organische
stoffen waar deze organismen uit bestaan. Als een heterotroof organisme een autotroof
individu eet, wordt een deel van deze organische stoffen gebruikt voor energie, hierbij
komt CO2 vrij. Een ander deel wordt omgezet in organische stoffen van dit organisme.
Sommige individuen sterven zonder gegeten te worden. De organische stoffen in het
afval of detritus van het dode organisme worden door dierlijke afvaleters, schimmels en
heterotrofe bacteriën afgebroken bij de dissimilatie. Hierbij komt CO2 vrij, wat wordt
afgegeven aan de lucht. Autotrofe organismen kunnen deze CO2 weer opnemen uit de
lucht. Dit is een kortlopende koolstofkringloop.
Wanneer organische stoffen gedeeltelijk door anaerobe bacteriën worden afgebruiken,
kunnen fossiele brandstoffen ontstaan. Doordat de fossiele brandstoffen miljoenen
jaren geleden gevormd zijn en de opgeslagen koolstof nu bij verbranding vrijkomt in de
koolstofkringloop, noem je dit de langlopende koolstofkringloop.
Figuur 2 Koolstofkringloop
2
