VOORTPLANTING
Thema 2 VWO 4
Thom Willeman
,Basisstof 1
Ongeslachtelijke voortplanting
Celdeling
Cellen kunnen zich reproduceren door celdeling, er ontstaan uit een moedercel en
twee identieke dochtercellen.
- Natuurlijke wijze → Bij ongeslachtelijke voortplanting ontstaan door celdeling
nakomelingen die identiek zijn aan de ouder.
- Kunstmatige wijze → Ongeslachtelijke voortplanting kan ook op kunstmatige
wijze plaatsvinden. De bekendste methode is stekken, een andere manier is
klonen, hierbij ontstaan een organisme door ongeslachtelijke voortplanting uit
één organisme.
Celcyclus
Bij celdeling ontstaan uit een cel twee cellen
met dezelfde erfelijke eigenschappen. In het
DNA liggen al deze eigenschappen vast,
voordat een cel deelt, wordt het DNA in de
chromosomen gekopieerd. Aan het begin van
de celdeling rollen de chromosomen op, dit
heet spiraliseren. Na de celdeling ontrollen
de chromosomen weer. Bij planten, dieren en
schimmels begint de celdeling met mitose,
dit is de kerndeling. Na de mitose snoert de
cel tussen de twee kernen in en ontstaan er
twee nieuwe cellen. Plasmagroei gebeurt
daarna en dat is wanneer er nieuw Figuur 1 Celcyclus
cytoplasma ontstaat. Er zijn een aantal delen
in de celcyclus:
• M-fase: Dit is de periode waarin de kerndeling en celdeling plaatsvinden.
• Interfase: De periode tussen de twee celdelingen. Deze periode bestaat
achtereenvolgens uit de G1-fase, de S-fase en de G2-fase.
• G1-fase: De periode tussen de M-fase en S-fase. Hier is de cel gewoon een cel.
• S-fase: De fase waarin DNA-replicatie of DNA-synthese plaatsvindt.
➢ De kopie blijft tijdelijk vastzitten aan het DNA waarvan de kopie is
gemaakt, de plaats waar die aan vastzit is het centromeer.
➢ Zolang de DNA-moleculen nog aan elkaar vastzitten, worden ze
chromatiden genoemd.
➢ Na de S-fase bestaat een chromosoom uit twee chromatiden.
• G2-fase: De periode tussen de S-fase en M-fase. Hier is de cel gewoon cel, maar
dan met twee keer zoveel DNA.
• G0-fase: Als de cel in rust is en er geen deling optreedt.
• Controlepunten: Het systeem dat controleert of alles tot dat moment goed zijn
verlopen. Er zijn controlepunten tijdens de G1-fase, G2-fase en de M-fase.
1
, Mitose
1. Interfase: Er vindt verdubbeling van de chromosomen plaats.
2. Profase: Het centrosoom is verdubbeld. In de celkern worden de chromosomen
zichtbaar en bestaat elk chromosoom uit twee chromatiden.
3. Prometafase: De centrosomen hebben een spoelfiguur van microtubuli
gevormd en het kernmembraan verdwijnt.
4. Metafase: De chromosomen bevinden zich in een vlak tussen de centrosomen.
De microtubuli hechten zich aan de centromeren van de chromosomen.
5. Anafase: De chromatiden worden van elkaar getrokken. Van elk chromosoom
wordt één chromatide naar een kant van de cel getrokken.
6. Telofase: Om de chromosomen ontstaat een nieuw kernmembraan. De cel
snoert zich tussen beide kernen in.
Figuur 2 Mitose schematisch
Manieren om dieren te klonen:
- Embryosplitsing: Een klompje cellen dat na de bevruchting in tweeën of vieren
wordt gedeeld.
- Celkerntransplantatie:
➢ Uit een donorkoe worden onbevruchte eicellen gehaald.
➢ Uit deze cellen wordt de kern verwijderd.
➢ Celkernen van een superkoe worden in de lege eicellen van de donorkoe
gedaan.
➢ De klompjes cellen worden in draagkoeien gestopt.
2
Thema 2 VWO 4
Thom Willeman
,Basisstof 1
Ongeslachtelijke voortplanting
Celdeling
Cellen kunnen zich reproduceren door celdeling, er ontstaan uit een moedercel en
twee identieke dochtercellen.
- Natuurlijke wijze → Bij ongeslachtelijke voortplanting ontstaan door celdeling
nakomelingen die identiek zijn aan de ouder.
- Kunstmatige wijze → Ongeslachtelijke voortplanting kan ook op kunstmatige
wijze plaatsvinden. De bekendste methode is stekken, een andere manier is
klonen, hierbij ontstaan een organisme door ongeslachtelijke voortplanting uit
één organisme.
Celcyclus
Bij celdeling ontstaan uit een cel twee cellen
met dezelfde erfelijke eigenschappen. In het
DNA liggen al deze eigenschappen vast,
voordat een cel deelt, wordt het DNA in de
chromosomen gekopieerd. Aan het begin van
de celdeling rollen de chromosomen op, dit
heet spiraliseren. Na de celdeling ontrollen
de chromosomen weer. Bij planten, dieren en
schimmels begint de celdeling met mitose,
dit is de kerndeling. Na de mitose snoert de
cel tussen de twee kernen in en ontstaan er
twee nieuwe cellen. Plasmagroei gebeurt
daarna en dat is wanneer er nieuw Figuur 1 Celcyclus
cytoplasma ontstaat. Er zijn een aantal delen
in de celcyclus:
• M-fase: Dit is de periode waarin de kerndeling en celdeling plaatsvinden.
• Interfase: De periode tussen de twee celdelingen. Deze periode bestaat
achtereenvolgens uit de G1-fase, de S-fase en de G2-fase.
• G1-fase: De periode tussen de M-fase en S-fase. Hier is de cel gewoon een cel.
• S-fase: De fase waarin DNA-replicatie of DNA-synthese plaatsvindt.
➢ De kopie blijft tijdelijk vastzitten aan het DNA waarvan de kopie is
gemaakt, de plaats waar die aan vastzit is het centromeer.
➢ Zolang de DNA-moleculen nog aan elkaar vastzitten, worden ze
chromatiden genoemd.
➢ Na de S-fase bestaat een chromosoom uit twee chromatiden.
• G2-fase: De periode tussen de S-fase en M-fase. Hier is de cel gewoon cel, maar
dan met twee keer zoveel DNA.
• G0-fase: Als de cel in rust is en er geen deling optreedt.
• Controlepunten: Het systeem dat controleert of alles tot dat moment goed zijn
verlopen. Er zijn controlepunten tijdens de G1-fase, G2-fase en de M-fase.
1
, Mitose
1. Interfase: Er vindt verdubbeling van de chromosomen plaats.
2. Profase: Het centrosoom is verdubbeld. In de celkern worden de chromosomen
zichtbaar en bestaat elk chromosoom uit twee chromatiden.
3. Prometafase: De centrosomen hebben een spoelfiguur van microtubuli
gevormd en het kernmembraan verdwijnt.
4. Metafase: De chromosomen bevinden zich in een vlak tussen de centrosomen.
De microtubuli hechten zich aan de centromeren van de chromosomen.
5. Anafase: De chromatiden worden van elkaar getrokken. Van elk chromosoom
wordt één chromatide naar een kant van de cel getrokken.
6. Telofase: Om de chromosomen ontstaat een nieuw kernmembraan. De cel
snoert zich tussen beide kernen in.
Figuur 2 Mitose schematisch
Manieren om dieren te klonen:
- Embryosplitsing: Een klompje cellen dat na de bevruchting in tweeën of vieren
wordt gedeeld.
- Celkerntransplantatie:
➢ Uit een donorkoe worden onbevruchte eicellen gehaald.
➢ Uit deze cellen wordt de kern verwijderd.
➢ Celkernen van een superkoe worden in de lege eicellen van de donorkoe
gedaan.
➢ De klompjes cellen worden in draagkoeien gestopt.
2
