s envatting ondh spsycholog e val morrison editie 4 978 430 881 oefen en t am
,samenvatting gezondheidspsychologie val morrison 5e editie 2024 9789043041881 oefenvragen oefentoets
, samenvatting gezondheidspsychologie val morrison 5e editie 2024 9789043041881 oefenvragen oefentoets
Gezondheidszorg
Deel 1 Gezond zijn en blijven
Hoofdstuk 1 Wat is gezondheid?
1.1 Wat is gezondheidspsychologie?
Psychologie kan worden gedefinieerd als het wetenschappelijk onderzoek naar mentale,
psychosociale en biologische processen en gedragsmatig functioneren. Dit onderzoek vindt plaats
door middel van systematische observatie van waarneembaar gedrag en ook door middel van
zelfrapportage. De basis van psychologisch onderzoek wordt gevormd door het elementaire principe
dat we de wereld via zintuigelijke waarneming kunnen leren kennen, oftewel het empirisme.
Empirische methoden gaan verder dan speculatie, inferentie en redeneren, en beogen een feitelijke
en systematische analyse van gegevens. Door middel van empirisch onderzoek onderzoeken
psychologen de geldigheid van hun hypothesen en theorieën.
Wat is het verband tussen psychologie en gezondheid?
Mensen hebben allerlei ideeën over gezondheid, die van invloed zijn op hun gedrag en emoties.
Daarmee beïnvloeden deze ideeën ook de gezondheid en de manier waarop mensen met ziekten
omgaan. Een van de belangrijkste doelen van de gezondheidspsychologie is inzicht krijgen in de
biopsychosociale factoren die belangrijk zijn voor:
• De bevordering en het in stand houden van de gezondheid
• De verbetering van de gezondheidszorg en het gezondheidsbeleid
• De preventie en behandeling van ziekte
• De oorzaken van ziekte
In hoofdzaak kan de gezondheidspsychologie als een toegepaste wetenschap worden beschouwd.
Daarbij kunnen verschillende doelen worden onderscheiden.
De gezondheidspsychologie is ontstaan uit verschillende terreinen binnen de sociale
wetenschappen. Ze heeft modellen en theorieën overgenomen en aangepast die oorspronkelijk
ahomstig zijn van onder meer de sociale psychologie, het behaviorisme, de klinische psychologie en
de cognitieve psychologie.
Gezondheidspsychologen werken meestal niet alleen, maar maken deel uit van interdisciplinaire en
multidisciplinaire groepen.
In de gezondheidspsychologie worden veel theorieën uit andere disciplines geïntegreerd, maar dan
uitsluitend op gezondheid, ziekte en gezondheidszorg. De verschillen tussen gezondheidspsychologie
en andere disciplines liggen op het vlak van methoden van beoordeling, onderzoek, behandeling en
interventie.
1.2 Wat is gezondheid? Veranderende perspectieven
Modellen van gezondheid en ziekte
Opvattingen over gezondheid kunnen verschillen per individu en per familie, tijdvak, cultuur of
sociale klasse. Ook onze leeftijd heeft invloed op hoe we tegen gezondheid aankijken.
• Biomedisch ziektemodel (diagnose-receptmodel): de opvatting dat ziekten en
symptomen een achterliggende fysiologische verklaring hebben.
• Biopsychosociaal ziektemodel: het standpunt dat ziekten en symptomen door een
combinatie van lichamelijke, sociale, culturele en psychologische factoren kunnen
worden verklaard.
, samenvatting gezondheidspsychologie val morrison 5e editie 2024 9789043041881 oefenvragen oefentoets
Gedrag en gezondheid
De stijging van de levensverwachting in de westerse wereld gedurende twintigste eeuw was mede het
gevolg van de vooruitgang van de medische technologie en verbeterde behandelingen.
Incidentie: het aantal nieuwe gevallen van een ziekte gedurende een specifiek tijdsinterval.
Prevalentie: het aantal vastgestelde gevallen van een ziekte in een populatie op een bepaald moment.
Veranderende opvaṄngen over gezondheid
Gezondheid werd vroeger onverbrekelijk gekoppeld aan ‘geschiktheid om te werken’. Tegenwoordig
kijken veel mensen nog steeds naar de effecten van ziekte op het werken, maar sommige mensen
kijken ook juist naar het tegenovergestelde, dus naar de effecten van het werk en de
omstandigheden op de gezondheid. Een andere verandering heeft te maken met de aanname dat de
reguliere geneeskunde ons van alle ziekten kan en ook zal genezen.
1.3 Individuele, culturele en leeftijdsgerelateerde perspectieven op gezondheid
Lekentheorieën over gezondheid
Voor een vollediger inzicht in gezondheid en ziekte moeten we achterhalen wat mensen onder
gezondheid en ziekte verstaan. De eenvoudigste manier is door mensen te vragen hoe ze gezondheid
ervaren. Bauman stelde aan een populatie patiënten met een ernstige ziekte de vraag: wat betekent
gezondheid? Er werden drie verschillende antwoorden gegeven:
1. ‘Een overwegend gevoel van welzijn’ (gevoel)
2. ‘De afwezigheid van symptomen van ziekte’ (gerichtheid op symptomen)
3. ‘De handelingen waartoe een lichamelijk gezond persoon in staat is’ (prestaties)
De steekproef van Bauman bestond uit patiënten met een ernstige ziekte. Gezonde mensen kunnen heel
anders denken over gezondheid.
Krause en Jay hebben de referentiekaders onderzocht van mensen die hun eigen gezondheidstoestand
beoordeelden. Ze ontdekten dat oudere respondenten vaak melding maakten van
gezondheidsproblemen, terwijl jongere respondenten vaker gezondheidsgedrag (= gedrag, ongeacht
de gezondheidstoestand waarin men zich bevindt, bedoeld om de gezondheid te beschermen, te
bevorderen of in stand te houden) noemden.
Bij een onderzoek van Herzlich werden ongestructureerde vraaggesprekken gehouden met 80
volwassenen om de sociale representaties van gezondheid op het spoor te komen. Hierbij ontdekte
de onderzoeker dat gezondheid in het algemeen werd opgevat als een toestand van evenwicht op
verschillende gebieden; lichamelijk, psychologisch, emotioneel en sociaal welzijn, hoewel het voor
sommigen moeilijk was gezondheid los te zien van de afwezigheid van ziekte. Bennett denkt dat
mensen bij deze representaties onderscheid maken tussen gezondheid als in ‘gezond zijn’, ‘gezond
hebben’ en ‘gezond doen’.
Een ander beeld van ‘gezondheid’ volgt uit een onderzoek van Blaxter. Hierin konden verschillende
opvattingen van gezondheid worden geïdentificeerd:
• Gezond als niet ziek zijn
• Gezondheid als bezit
• Gezondheid als gedrag
• Gezondheid als lichamelijke fitheid en vitaliteit
• Gezondheid als psychosociaal welzijn
• Gezondheid als functie
Deze categorieën bevestigen dat gezondheid meer is dan iets zuiver lichamelijks. Mensen beoordelen
hun gezondheid door zichzelf te vergelijken met anderen. Zo ontstaat een beeld van wat gezond is
en wat niet. Gezondheid is relatief.
Definitie van gezondheid van de Wereldgezondheidsorganisatie: een toestand van volledig lichamelijk,
geestelijk en sociaal welzijn en niet alleen als de afwezigheid van ziekte of invaliditeit.
,samenvatting gezondheidspsychologie val morrison 5e editie 2024 9789043041881 oefenvragen oefentoets
, samenvatting gezondheidspsychologie val morrison 5e editie 2024 9789043041881 oefenvragen oefentoets
Gezondheidszorg
Deel 1 Gezond zijn en blijven
Hoofdstuk 1 Wat is gezondheid?
1.1 Wat is gezondheidspsychologie?
Psychologie kan worden gedefinieerd als het wetenschappelijk onderzoek naar mentale,
psychosociale en biologische processen en gedragsmatig functioneren. Dit onderzoek vindt plaats
door middel van systematische observatie van waarneembaar gedrag en ook door middel van
zelfrapportage. De basis van psychologisch onderzoek wordt gevormd door het elementaire principe
dat we de wereld via zintuigelijke waarneming kunnen leren kennen, oftewel het empirisme.
Empirische methoden gaan verder dan speculatie, inferentie en redeneren, en beogen een feitelijke
en systematische analyse van gegevens. Door middel van empirisch onderzoek onderzoeken
psychologen de geldigheid van hun hypothesen en theorieën.
Wat is het verband tussen psychologie en gezondheid?
Mensen hebben allerlei ideeën over gezondheid, die van invloed zijn op hun gedrag en emoties.
Daarmee beïnvloeden deze ideeën ook de gezondheid en de manier waarop mensen met ziekten
omgaan. Een van de belangrijkste doelen van de gezondheidspsychologie is inzicht krijgen in de
biopsychosociale factoren die belangrijk zijn voor:
• De bevordering en het in stand houden van de gezondheid
• De verbetering van de gezondheidszorg en het gezondheidsbeleid
• De preventie en behandeling van ziekte
• De oorzaken van ziekte
In hoofdzaak kan de gezondheidspsychologie als een toegepaste wetenschap worden beschouwd.
Daarbij kunnen verschillende doelen worden onderscheiden.
De gezondheidspsychologie is ontstaan uit verschillende terreinen binnen de sociale
wetenschappen. Ze heeft modellen en theorieën overgenomen en aangepast die oorspronkelijk
ahomstig zijn van onder meer de sociale psychologie, het behaviorisme, de klinische psychologie en
de cognitieve psychologie.
Gezondheidspsychologen werken meestal niet alleen, maar maken deel uit van interdisciplinaire en
multidisciplinaire groepen.
In de gezondheidspsychologie worden veel theorieën uit andere disciplines geïntegreerd, maar dan
uitsluitend op gezondheid, ziekte en gezondheidszorg. De verschillen tussen gezondheidspsychologie
en andere disciplines liggen op het vlak van methoden van beoordeling, onderzoek, behandeling en
interventie.
1.2 Wat is gezondheid? Veranderende perspectieven
Modellen van gezondheid en ziekte
Opvattingen over gezondheid kunnen verschillen per individu en per familie, tijdvak, cultuur of
sociale klasse. Ook onze leeftijd heeft invloed op hoe we tegen gezondheid aankijken.
• Biomedisch ziektemodel (diagnose-receptmodel): de opvatting dat ziekten en
symptomen een achterliggende fysiologische verklaring hebben.
• Biopsychosociaal ziektemodel: het standpunt dat ziekten en symptomen door een
combinatie van lichamelijke, sociale, culturele en psychologische factoren kunnen
worden verklaard.
, samenvatting gezondheidspsychologie val morrison 5e editie 2024 9789043041881 oefenvragen oefentoets
Gedrag en gezondheid
De stijging van de levensverwachting in de westerse wereld gedurende twintigste eeuw was mede het
gevolg van de vooruitgang van de medische technologie en verbeterde behandelingen.
Incidentie: het aantal nieuwe gevallen van een ziekte gedurende een specifiek tijdsinterval.
Prevalentie: het aantal vastgestelde gevallen van een ziekte in een populatie op een bepaald moment.
Veranderende opvaṄngen over gezondheid
Gezondheid werd vroeger onverbrekelijk gekoppeld aan ‘geschiktheid om te werken’. Tegenwoordig
kijken veel mensen nog steeds naar de effecten van ziekte op het werken, maar sommige mensen
kijken ook juist naar het tegenovergestelde, dus naar de effecten van het werk en de
omstandigheden op de gezondheid. Een andere verandering heeft te maken met de aanname dat de
reguliere geneeskunde ons van alle ziekten kan en ook zal genezen.
1.3 Individuele, culturele en leeftijdsgerelateerde perspectieven op gezondheid
Lekentheorieën over gezondheid
Voor een vollediger inzicht in gezondheid en ziekte moeten we achterhalen wat mensen onder
gezondheid en ziekte verstaan. De eenvoudigste manier is door mensen te vragen hoe ze gezondheid
ervaren. Bauman stelde aan een populatie patiënten met een ernstige ziekte de vraag: wat betekent
gezondheid? Er werden drie verschillende antwoorden gegeven:
1. ‘Een overwegend gevoel van welzijn’ (gevoel)
2. ‘De afwezigheid van symptomen van ziekte’ (gerichtheid op symptomen)
3. ‘De handelingen waartoe een lichamelijk gezond persoon in staat is’ (prestaties)
De steekproef van Bauman bestond uit patiënten met een ernstige ziekte. Gezonde mensen kunnen heel
anders denken over gezondheid.
Krause en Jay hebben de referentiekaders onderzocht van mensen die hun eigen gezondheidstoestand
beoordeelden. Ze ontdekten dat oudere respondenten vaak melding maakten van
gezondheidsproblemen, terwijl jongere respondenten vaker gezondheidsgedrag (= gedrag, ongeacht
de gezondheidstoestand waarin men zich bevindt, bedoeld om de gezondheid te beschermen, te
bevorderen of in stand te houden) noemden.
Bij een onderzoek van Herzlich werden ongestructureerde vraaggesprekken gehouden met 80
volwassenen om de sociale representaties van gezondheid op het spoor te komen. Hierbij ontdekte
de onderzoeker dat gezondheid in het algemeen werd opgevat als een toestand van evenwicht op
verschillende gebieden; lichamelijk, psychologisch, emotioneel en sociaal welzijn, hoewel het voor
sommigen moeilijk was gezondheid los te zien van de afwezigheid van ziekte. Bennett denkt dat
mensen bij deze representaties onderscheid maken tussen gezondheid als in ‘gezond zijn’, ‘gezond
hebben’ en ‘gezond doen’.
Een ander beeld van ‘gezondheid’ volgt uit een onderzoek van Blaxter. Hierin konden verschillende
opvattingen van gezondheid worden geïdentificeerd:
• Gezond als niet ziek zijn
• Gezondheid als bezit
• Gezondheid als gedrag
• Gezondheid als lichamelijke fitheid en vitaliteit
• Gezondheid als psychosociaal welzijn
• Gezondheid als functie
Deze categorieën bevestigen dat gezondheid meer is dan iets zuiver lichamelijks. Mensen beoordelen
hun gezondheid door zichzelf te vergelijken met anderen. Zo ontstaat een beeld van wat gezond is
en wat niet. Gezondheid is relatief.
Definitie van gezondheid van de Wereldgezondheidsorganisatie: een toestand van volledig lichamelijk,
geestelijk en sociaal welzijn en niet alleen als de afwezigheid van ziekte of invaliditeit.
