Tentamen Vennootschappen en Rechtspersonen
Week 3
> rechtspersonen.
Naamloze vennootschap. De rechtsvorm nv is vooral geschikt voor grote ondernemingen. Een nv kent
een in aandelen verdeeld maatschappelijk kapitaal. Bij een nv behoeven aandelen niet op naam te
luiden. Op de nv zijn artikelen 2:64 tot en met 2:164 van toepassing. Besloten vennootschap. Artikel
2:175 geeft een omschrijving van de bv. Kenmerkend is onder andere dat deze een in een of meer
overdraagbare aandelen verdeeld kapitaal heeft. Aandelen zijn een middel om vermogen aan te
trekken. Ze zijn daarnaast doorgaans verbonden aan stemrecht in de aandeelhoudersvergadering.
Daarnaast kent het in veel gevallen een winstverdelingsfunctie. De bv is besloten. Aandelen mogen
hierom niet vrij worden uitgegeven. Overdracht van een aandeel kan slechts bij notariële akte
plaatsvinden. Aandeelhouders zijn in beginsel niet aansprakelijk voor hetgeen in naam van de bv is
verricht. De bv wordt geregeld door haar statuten. Coöperatie. De coöperatie is opzet als vereniging.
Echter mag deze wel winst uitkeren. Een coöperatie dient zich ten doel te stellen te voorzien in
bepaalde stoffelijke behoeften van haar leden. Maatschap. De maatschap is een obligatoire,
wederkerige overeenkomst tot samenwerking van twee of meer personen. Deze
maatschapsovereenkomst is in beginsel vormvrij. De maatschap is gericht op het door middel van
samenwerking behalen van vermogensrechtelijk voordeel dat aan de vennoten ten goede komt.
Iedere vennoot is gehouden iets in te brengen. De maten van een maatschap zijn voor gelijke delen
aansprakelijk voor de verbintenissen van de maatschap. Vennootschap onder firma. Een maatschap
onder een gemeenschappelijke naam tot uitoefening van een bedrijf kwalificeert men als vof.
Vennoten zijn hoofdelijk aansprakelijk. De vennoten dienen op gelijke voet samen te werken. Het
verschil tussen bedrijfs- en beroepsuitoefening is in deze van belang gezien de regels omtrent
aansprakelijkheid. Bij beroepsuitoefening staat de persoonlijke kwaliteit van de dienstverrichter
voorop. Voor schulden van de vof zijn alle vennoten hoofdelijk verbonden. Iedere vennoot is in
beginsel bevoegd namens de vof te handelen. Commanditaire vennootschap. De cv is een
samenwerkingsovereenkomst tussen een of meer gewone vennoten en een of meer commanditaire
vennoten. Een commanditaire vennoot is tot niet meer gehouden dan het bedrag van zijn inbreng.
Een commanditaire vennoot mag geen bestuurs- of beheershandelingen verrichten. Indien hij dit
verbod overtreed, zal ook deze hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de verbintenissen van de
commanditaire vennootschap. Vereniging. De vereniging kent een ledenvergadering welke het
dagelijks bestuur vormen. Stichting. De stichting mag slechts uitkeringen doen aan anderen dan haar
oprichters en degenen die deel uitmaken van haar organen, voor zover deze uitkering een ideële
strekking hebben. Voor de stichting geldt een ledenverbod. Artikel 2:1 kent zekere lichamen
rechtspersoonlijkheid toe. Rechtspersoonlijkheid heeft als belangrijkste gevolg dat de rechtspersoon
zelf drager van rechten en plichten kan zijn. Het handelsregister houdt gegevens bij over
ondernemingen. Van een onderneming is sprake indien een voldoende zelfstandig optredende
organisatorische eenheid van één of meer personen bestaat waarin door voldoende inbreng van
arbeid of middelen, ten behoeve van derden diensten of goederen worden geleverd of werken tot
stand worden gebracht met het oogmerk daarmee materieel voordeel te behalen. Zowel
ondernemingen als rechtspersonen dienen zich in te schrijven in het handelsregister. Een vereniging
is een samenwerkingsverband van leden met een bepaald doel. Hieraan is toegevoegd anders dan
een doel dat is omschreven in artikel 53 lid 1 of lid 2. Deze toevoeging dient om de scheidslijn te
,geven tussen vereniging enerzijds en coöperatie en onderlinge waarborgmaatschappij anderzijds.
Boek 2 BW verklaart de vereniging tot rechtspersoon. De vereniging mag geen winst onder haar
leden verdelen. Een moeilijkheid is de afbakening van vereniging en personenvennootschap wanneer
wordt aanvaard dat de vereniging gericht mag zijn op het dienen van materiële belangen van haar
leden. Een formele vereniging die de kenmerken van een personenvennootschap heeft, is rechtens
een vereniging en niet een personenvennootschap. Een organisatie die niet een formele vereniging is,
is een personenvennootschap als zij voldoet aan de kenmerken van de personenvennootschap. Dit
geldt ook bij de organisatie zich aan het maatschappelijke verkeer aandient als informele vereniging.
> oprichting van rechtspersonen.
De nv en de bv worden bij notariële akte opgericht. Zij kunnen worden opgericht door een of meer
personen. In de akte dienen de statuten van de nv of de bv worden vastgelegd. Men noemt het in de
akte van oprichting creëren van verplichtingen voor de op te richten nv of bv directe binding. Voor de
bv geldt geen minimumkapitaalvereiste. Niet-naleving van de voorschriften kan leiden tot een
oprichtingsgebrek. De wederpartij van degene die namens de op te richten nv of bv heeft gehandeld,
komt een zekere bescherming toe. Hierop bepaalt artikel 2:93/2:203 dat degene die namens de op te
richten vennootschap handelt, tot het moment van bekrachtiging hoofdelijk zijn verbonden. Na
bekrachtiging vervalt deze hoofdelijke aansprakelijkheid. Echter biedt het artikel een tenzij-clausule
waarin de wederpartij alsnog bescherming toekomt als de verbintenis in kwestie niet wordt
nagekomen. Na de oprichting zijn de bestuurders ieder voor zich gehouden de vennootschap te doen
inschrijven in het handelsregister. Artikel 2:69/2:180 maakt de bestuurders hoofdelijk
aansprakelijkheid voor elke rechtshandeling waardoor de vennootschap wordt verbonden in het
tijdvak voordat de inschrijving heeft plaatsgevonden ter bescherming van de wederpartij. Een
coöperatie moet worden opgericht door een meerzijdige rechtshandeling bij notariële akte. Daarvoor
zijn dus tenminste twee personen nodig. Op grond van schakelbepaling artikel 2:53a zijn de meeste
bepalingen die voor verenigingen gelden ook op de coöperatie van toepassing. De stichting dient bij
notariële akte te worden opgericht ex. artikel 2:286. Een vereniging kan bij een vormvrije, meerzijdige
rechtshandeling tot stand worden gebracht ex. artikel 2:26. Men noemt de bij notariële akte
opgerichte vereniging formele vereniging of vereniging met volledige rechtsbevoegdheid. De
informele vereniging kan geen registergoederen verkrijgen en geen erfgenaam zijn. Zij kan niet
fuseren of splitsen. Bestuurders van een informele vereniging zijn persoonlijk aansprakelijk voor
schulden uit rechtshandelingen die tijdens hun bestuur opeisbaar worden. Wanneer deze zich
inschrijft in het handelsregister zijn bestuurders alleen nog persoonlijk aansprakelijk jegens een
wederpartij van de vereniging, indien de wederpartij aannemelijk maakt dat de vereniging niet zelf
aan de verbintenis zal voldoen. Artikel 2:4 geeft de regeling voor rechtspersonen die zich voordoen
als rechtspersoon maar dit rechtens niet zijn. Aangenomen moet worden dat het bepaalde in artikel
2:93/2:203 overeenkomstig van toepassing is op andere rechtspersonen.
> lidmaatschap en aandeelhouderschap.
De kern van het aandeelhouderschap en lidmaatschap is dat de aandeelhouder/het lid stemrecht op
de aandeelhoudersvergadering dan wel de ledenvergadering heeft. Naast gewone aandelen kent men
ook prioriteitsaandelen. Deze kennen bijzondere zeggenschap. Preferente aandelen zijn aandelen die
een bijzonder voorrecht op de door de vennootschap behaalde winst verlenen. Geeft een
vennootschap nieuwe aandelen uit, dan heeft een zittende aandeelhouder in beginsel een
voorkeursrecht. Hij kan verlangen dat de nieuwe aandelen naar evenredigheid van zijn aandelenbezit
, bij hem worden geplaatst. Enkel een bv mag stemrechtloze aandelen uitgeven. Ze zijn daarnaast
bevoegd tot het uitgeven van winstrechtloze aandelen. De aard van de vereniging en de coöperatie
brengt mee dat zij leden hebben. Over de toelating van nieuwe leden beslist in beginsel het bestuur.
Het staat hen vrij hier zekere voorwaarden aan te verbindend. Niet enkel natuurlijke personen maar
ook rechtspersonen kunnen lid zijn van een vereniging of coöperatie. Dit lidmaatschap is persoonlijk,
tenzij de statuten anders bepalen.
> levering van aandelen.
Men wordt aandeelhouder van een bv door het verweven van een aandeel. In de eerste plaats kan
iemand een aandeel nemen. Dit houdt in dat de aandeelhouder een door de bv nieuw gecreëerd
aandeel verwerft. Aandelen die een bv uitgeeft luiden altijd op naam. In de tweede plaats kan
iemand een al bestaand aandeel verkrijgen. Dit vereist een zekere vorm van overdracht. De
overdraagbaarheid van aandelen in een bv kan door de wet of de statuten zijn geblokkeerd of
beperkt ex. artikel 2:195. Men spreekt dan van een blokkeringsregeling. Als een aandeelhouder
aandelen in strijd met de wettelijke of statutaire blokkeringsregeling overdraagt, vindt er geen
eigendomsoverdracht plaats. Voor de levering van aandelen in een bv is tussenkomst van een notaris
vereist ex. artikel 2:196. Aandelen in een nv kennen twee verschijningsvormen. Deze kunnen op
naam worden uitgegeven ex. artikel 2:82. Hiervoor gelden dezelfde leveringsregels als voor aandelen
in een bv. Deze zijn in beginsel volledig vrij overdraagbaar. Daarnaast kunnen er aandelen aan
toonder worden uitgegeven. Deze kunnen na uitgifte van hand tot hand gaan zonder dat de
vennootschap weet wie op enig moment aandeelhouder is. De aandeelhouder kan anoniem blijven
tot het moment waarop hij zijn stemrecht wil uitoefenen.
Week 4
> eigen vermogen.
Iedere onderneming kan middels eigen vermogen of middels vreemd vermogen worden gefinancierd.
Het klassieke middel waarmee een nv of bv eigen vermogen tot haar beschikking krijgt, is het
uitgeven van aandelen. Uitgangspunt bij storting in geld is dat de nemer bij het nemen van het
aandeel het gehele nominale bedrag van het aandeel aan waarde aan de vennootschap ter
beschikking stelt. In geval van een meerprijs spreekt men van agio. De vennootschap is
rechthebbende op het gestorte geld. Latere storting kan worden afgesproken middels artikel 2:80
voor de nv en middels artikel 2:191 voor de bv. Een aandeelhouder kan door de vennootschap niet
geheel of gedeeltelijk van zijn stortingsplicht worden ontheven. Verrekening is wel toegestaan maar
enkel wanneer er sprake is van een wilsovereenkomst. Een andere bron van inkomsten kan bestaan
uit het reserveren van behaalde winsten. Het bedrag van de behaalde winsten blijkt uit de
jaarrekening. Artikel 2:105 bepaalt dat de behaalde winst van een nv aan de aandeelhouders ten
goede komt, tenzij de statuten anders bepalen. In bepaalde gevallen verplicht de wet de winst te
reserveren. Er kan oa. sprake zijn van een herwaarderingsreserve dan wel statutaire reserves.
> uitkering en aandeelhouders.
Boek 2 BW bevat vooral voor de nv regels van kapitaal- en vermogensbescherming. Deze regels zijn
erop gericht dat de aandeelhouders voldoende kapitaal en vermogen bijeenbrengen en dat zij dit
kapitaal en vermogen bijeenhouden. Zij bieden schuldeisers bescherming doordat zij waarborgen dat
Week 3
> rechtspersonen.
Naamloze vennootschap. De rechtsvorm nv is vooral geschikt voor grote ondernemingen. Een nv kent
een in aandelen verdeeld maatschappelijk kapitaal. Bij een nv behoeven aandelen niet op naam te
luiden. Op de nv zijn artikelen 2:64 tot en met 2:164 van toepassing. Besloten vennootschap. Artikel
2:175 geeft een omschrijving van de bv. Kenmerkend is onder andere dat deze een in een of meer
overdraagbare aandelen verdeeld kapitaal heeft. Aandelen zijn een middel om vermogen aan te
trekken. Ze zijn daarnaast doorgaans verbonden aan stemrecht in de aandeelhoudersvergadering.
Daarnaast kent het in veel gevallen een winstverdelingsfunctie. De bv is besloten. Aandelen mogen
hierom niet vrij worden uitgegeven. Overdracht van een aandeel kan slechts bij notariële akte
plaatsvinden. Aandeelhouders zijn in beginsel niet aansprakelijk voor hetgeen in naam van de bv is
verricht. De bv wordt geregeld door haar statuten. Coöperatie. De coöperatie is opzet als vereniging.
Echter mag deze wel winst uitkeren. Een coöperatie dient zich ten doel te stellen te voorzien in
bepaalde stoffelijke behoeften van haar leden. Maatschap. De maatschap is een obligatoire,
wederkerige overeenkomst tot samenwerking van twee of meer personen. Deze
maatschapsovereenkomst is in beginsel vormvrij. De maatschap is gericht op het door middel van
samenwerking behalen van vermogensrechtelijk voordeel dat aan de vennoten ten goede komt.
Iedere vennoot is gehouden iets in te brengen. De maten van een maatschap zijn voor gelijke delen
aansprakelijk voor de verbintenissen van de maatschap. Vennootschap onder firma. Een maatschap
onder een gemeenschappelijke naam tot uitoefening van een bedrijf kwalificeert men als vof.
Vennoten zijn hoofdelijk aansprakelijk. De vennoten dienen op gelijke voet samen te werken. Het
verschil tussen bedrijfs- en beroepsuitoefening is in deze van belang gezien de regels omtrent
aansprakelijkheid. Bij beroepsuitoefening staat de persoonlijke kwaliteit van de dienstverrichter
voorop. Voor schulden van de vof zijn alle vennoten hoofdelijk verbonden. Iedere vennoot is in
beginsel bevoegd namens de vof te handelen. Commanditaire vennootschap. De cv is een
samenwerkingsovereenkomst tussen een of meer gewone vennoten en een of meer commanditaire
vennoten. Een commanditaire vennoot is tot niet meer gehouden dan het bedrag van zijn inbreng.
Een commanditaire vennoot mag geen bestuurs- of beheershandelingen verrichten. Indien hij dit
verbod overtreed, zal ook deze hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de verbintenissen van de
commanditaire vennootschap. Vereniging. De vereniging kent een ledenvergadering welke het
dagelijks bestuur vormen. Stichting. De stichting mag slechts uitkeringen doen aan anderen dan haar
oprichters en degenen die deel uitmaken van haar organen, voor zover deze uitkering een ideële
strekking hebben. Voor de stichting geldt een ledenverbod. Artikel 2:1 kent zekere lichamen
rechtspersoonlijkheid toe. Rechtspersoonlijkheid heeft als belangrijkste gevolg dat de rechtspersoon
zelf drager van rechten en plichten kan zijn. Het handelsregister houdt gegevens bij over
ondernemingen. Van een onderneming is sprake indien een voldoende zelfstandig optredende
organisatorische eenheid van één of meer personen bestaat waarin door voldoende inbreng van
arbeid of middelen, ten behoeve van derden diensten of goederen worden geleverd of werken tot
stand worden gebracht met het oogmerk daarmee materieel voordeel te behalen. Zowel
ondernemingen als rechtspersonen dienen zich in te schrijven in het handelsregister. Een vereniging
is een samenwerkingsverband van leden met een bepaald doel. Hieraan is toegevoegd anders dan
een doel dat is omschreven in artikel 53 lid 1 of lid 2. Deze toevoeging dient om de scheidslijn te
,geven tussen vereniging enerzijds en coöperatie en onderlinge waarborgmaatschappij anderzijds.
Boek 2 BW verklaart de vereniging tot rechtspersoon. De vereniging mag geen winst onder haar
leden verdelen. Een moeilijkheid is de afbakening van vereniging en personenvennootschap wanneer
wordt aanvaard dat de vereniging gericht mag zijn op het dienen van materiële belangen van haar
leden. Een formele vereniging die de kenmerken van een personenvennootschap heeft, is rechtens
een vereniging en niet een personenvennootschap. Een organisatie die niet een formele vereniging is,
is een personenvennootschap als zij voldoet aan de kenmerken van de personenvennootschap. Dit
geldt ook bij de organisatie zich aan het maatschappelijke verkeer aandient als informele vereniging.
> oprichting van rechtspersonen.
De nv en de bv worden bij notariële akte opgericht. Zij kunnen worden opgericht door een of meer
personen. In de akte dienen de statuten van de nv of de bv worden vastgelegd. Men noemt het in de
akte van oprichting creëren van verplichtingen voor de op te richten nv of bv directe binding. Voor de
bv geldt geen minimumkapitaalvereiste. Niet-naleving van de voorschriften kan leiden tot een
oprichtingsgebrek. De wederpartij van degene die namens de op te richten nv of bv heeft gehandeld,
komt een zekere bescherming toe. Hierop bepaalt artikel 2:93/2:203 dat degene die namens de op te
richten vennootschap handelt, tot het moment van bekrachtiging hoofdelijk zijn verbonden. Na
bekrachtiging vervalt deze hoofdelijke aansprakelijkheid. Echter biedt het artikel een tenzij-clausule
waarin de wederpartij alsnog bescherming toekomt als de verbintenis in kwestie niet wordt
nagekomen. Na de oprichting zijn de bestuurders ieder voor zich gehouden de vennootschap te doen
inschrijven in het handelsregister. Artikel 2:69/2:180 maakt de bestuurders hoofdelijk
aansprakelijkheid voor elke rechtshandeling waardoor de vennootschap wordt verbonden in het
tijdvak voordat de inschrijving heeft plaatsgevonden ter bescherming van de wederpartij. Een
coöperatie moet worden opgericht door een meerzijdige rechtshandeling bij notariële akte. Daarvoor
zijn dus tenminste twee personen nodig. Op grond van schakelbepaling artikel 2:53a zijn de meeste
bepalingen die voor verenigingen gelden ook op de coöperatie van toepassing. De stichting dient bij
notariële akte te worden opgericht ex. artikel 2:286. Een vereniging kan bij een vormvrije, meerzijdige
rechtshandeling tot stand worden gebracht ex. artikel 2:26. Men noemt de bij notariële akte
opgerichte vereniging formele vereniging of vereniging met volledige rechtsbevoegdheid. De
informele vereniging kan geen registergoederen verkrijgen en geen erfgenaam zijn. Zij kan niet
fuseren of splitsen. Bestuurders van een informele vereniging zijn persoonlijk aansprakelijk voor
schulden uit rechtshandelingen die tijdens hun bestuur opeisbaar worden. Wanneer deze zich
inschrijft in het handelsregister zijn bestuurders alleen nog persoonlijk aansprakelijk jegens een
wederpartij van de vereniging, indien de wederpartij aannemelijk maakt dat de vereniging niet zelf
aan de verbintenis zal voldoen. Artikel 2:4 geeft de regeling voor rechtspersonen die zich voordoen
als rechtspersoon maar dit rechtens niet zijn. Aangenomen moet worden dat het bepaalde in artikel
2:93/2:203 overeenkomstig van toepassing is op andere rechtspersonen.
> lidmaatschap en aandeelhouderschap.
De kern van het aandeelhouderschap en lidmaatschap is dat de aandeelhouder/het lid stemrecht op
de aandeelhoudersvergadering dan wel de ledenvergadering heeft. Naast gewone aandelen kent men
ook prioriteitsaandelen. Deze kennen bijzondere zeggenschap. Preferente aandelen zijn aandelen die
een bijzonder voorrecht op de door de vennootschap behaalde winst verlenen. Geeft een
vennootschap nieuwe aandelen uit, dan heeft een zittende aandeelhouder in beginsel een
voorkeursrecht. Hij kan verlangen dat de nieuwe aandelen naar evenredigheid van zijn aandelenbezit
, bij hem worden geplaatst. Enkel een bv mag stemrechtloze aandelen uitgeven. Ze zijn daarnaast
bevoegd tot het uitgeven van winstrechtloze aandelen. De aard van de vereniging en de coöperatie
brengt mee dat zij leden hebben. Over de toelating van nieuwe leden beslist in beginsel het bestuur.
Het staat hen vrij hier zekere voorwaarden aan te verbindend. Niet enkel natuurlijke personen maar
ook rechtspersonen kunnen lid zijn van een vereniging of coöperatie. Dit lidmaatschap is persoonlijk,
tenzij de statuten anders bepalen.
> levering van aandelen.
Men wordt aandeelhouder van een bv door het verweven van een aandeel. In de eerste plaats kan
iemand een aandeel nemen. Dit houdt in dat de aandeelhouder een door de bv nieuw gecreëerd
aandeel verwerft. Aandelen die een bv uitgeeft luiden altijd op naam. In de tweede plaats kan
iemand een al bestaand aandeel verkrijgen. Dit vereist een zekere vorm van overdracht. De
overdraagbaarheid van aandelen in een bv kan door de wet of de statuten zijn geblokkeerd of
beperkt ex. artikel 2:195. Men spreekt dan van een blokkeringsregeling. Als een aandeelhouder
aandelen in strijd met de wettelijke of statutaire blokkeringsregeling overdraagt, vindt er geen
eigendomsoverdracht plaats. Voor de levering van aandelen in een bv is tussenkomst van een notaris
vereist ex. artikel 2:196. Aandelen in een nv kennen twee verschijningsvormen. Deze kunnen op
naam worden uitgegeven ex. artikel 2:82. Hiervoor gelden dezelfde leveringsregels als voor aandelen
in een bv. Deze zijn in beginsel volledig vrij overdraagbaar. Daarnaast kunnen er aandelen aan
toonder worden uitgegeven. Deze kunnen na uitgifte van hand tot hand gaan zonder dat de
vennootschap weet wie op enig moment aandeelhouder is. De aandeelhouder kan anoniem blijven
tot het moment waarop hij zijn stemrecht wil uitoefenen.
Week 4
> eigen vermogen.
Iedere onderneming kan middels eigen vermogen of middels vreemd vermogen worden gefinancierd.
Het klassieke middel waarmee een nv of bv eigen vermogen tot haar beschikking krijgt, is het
uitgeven van aandelen. Uitgangspunt bij storting in geld is dat de nemer bij het nemen van het
aandeel het gehele nominale bedrag van het aandeel aan waarde aan de vennootschap ter
beschikking stelt. In geval van een meerprijs spreekt men van agio. De vennootschap is
rechthebbende op het gestorte geld. Latere storting kan worden afgesproken middels artikel 2:80
voor de nv en middels artikel 2:191 voor de bv. Een aandeelhouder kan door de vennootschap niet
geheel of gedeeltelijk van zijn stortingsplicht worden ontheven. Verrekening is wel toegestaan maar
enkel wanneer er sprake is van een wilsovereenkomst. Een andere bron van inkomsten kan bestaan
uit het reserveren van behaalde winsten. Het bedrag van de behaalde winsten blijkt uit de
jaarrekening. Artikel 2:105 bepaalt dat de behaalde winst van een nv aan de aandeelhouders ten
goede komt, tenzij de statuten anders bepalen. In bepaalde gevallen verplicht de wet de winst te
reserveren. Er kan oa. sprake zijn van een herwaarderingsreserve dan wel statutaire reserves.
> uitkering en aandeelhouders.
Boek 2 BW bevat vooral voor de nv regels van kapitaal- en vermogensbescherming. Deze regels zijn
erop gericht dat de aandeelhouders voldoende kapitaal en vermogen bijeenbrengen en dat zij dit
kapitaal en vermogen bijeenhouden. Zij bieden schuldeisers bescherming doordat zij waarborgen dat
