Hoofdstuk 14
Er bestaan twee vormen van pandrecht op vorderingen op naam. De eerste is het naar buiten toe
kenbare openbare pandrecht waarvoor mededeling aan de schuldenaar is vereist. De tweede is het
niet naar buiten toe kenbare stille pandrecht, waarbij mededeling achterwege kan blijven. De
algemene regels van pandrecht zijn ook op stil pandrecht van toepassing. Uit artikel 3:228 volgt dat
elke vordering, mits overdraagbaar, vatbaar is voor verpanding. Vestiging van een pandrecht op
vorderingen op naam geschiedt eveneens ex. artikel 3:98 jo. 3:84. Vestiging van een openbaar
pandrecht geschiedt ex. artikel 3:236 lid 2 jo. 3:94 lid 1 door het opmaken van een daartoe bestemde
akte en mededeling daarvan aan de schuldenaar. Voordat er mededeling is gedaan, is er dan dus nog
geen geldig pandrecht ontstaan. Ex. artikel 3:239 is stille verpanding mogelijk. Dit vereist een
authentieke of geregistreerde onderhandse pandakte. Voordat de akte geregistreerd is, is er dan dus
nog geen geldig pandrecht ontstaan. Voor de vestiging van een pandrecht op een vordering op naam
is steeds een daartoe bestemde akte vereist. De akte dient de daarbij te verpanden vordering op
naam voldoende te bepalen. Een akte aan de hand waarvan de daarbij te verpanden vordering niet
valt te herleiden, is als pandakte krachteloos. Volgens de HR is sprake van voldoende bepaaldheid als
de akte zodanige gegevens bevat dat aan de hand daarvan kan worden vastgesteld om welke
vordering het gaat. Slechts sporadisch beschermt artikel 3:88 de beoogde pandhouder tegen
beschikkingsonbevoegdheid van de pandgever. Deze komt niet eerder bescherming toe dan wanneer
er sprake is geweest van mededeling (dit is vrijwel nooit het geval). Vestiging bij voorbaat van een
pandrecht ex. artikel 3:98 jo. 3:97 jo. 3:236 jo. 3:94 is pas mogelijk wanneer mededeling gedaan kan
worden aan de schuldenaar van de toekomstige vordering. Een vordering dient daarnaast reeds te
bestaan of rechtstreeks verkregen te worden uit een bestaande rechtsverhouding. Indien dit niet het
geval is, kan er geen pandrecht bij voorbaat worden gevestigd. Ook voldoende bepaaldheid is vereist.
Pas wanneer een pandgever de vordering verkrijgt en daarmee is voldaan aan het vereiste van
beschikkingsbevoegdheid, komt het pandrecht tot stand.
Na vestiging van een pandrecht kan de pandgever nog slechts over een met pandrecht belaste
vordering beschikken. Bij vestiging van meerdere pandrechten geldt de prioriteitsregel. De wijze van
vestiging is niet van invloed op de rangorde. Artikel 3:246 geeft de voorwaarden omtrent
bevoegdheid tot executie van het pandrecht en inning van eventuele schuld door de pandhouder. Is
het pandrecht meegedeeld aan de schuldenaar, dan is de pandhouder bevoegd om in en buiten
rechte nakoming van de vordering te eisen en betaling in ontvangst te nemen Deze
inningsbevoegdheid omvat de bevoegdheid tot het nemen van verhaal. Indien het pandrecht niet is
meegedeeld, is de pandgever inningsbevoegd. De stille pandhouder kan zich door mededeling
inningsbevoegd maken. Bij meervoudige verpanding komt dit iedere pandhouder toe. De
inningsbevoegdheid komt slechts toe aan de hoogst gerangschikte pandhouder die mededeling heeft
gedaan. Met betrekking tot beslag geldt het volgende. Wanneer het pandrecht is meegedeeld is de
pandhouder inningsbevoegd. Wanneer het pandrecht niet is meegedeeld, is de beslaglegger
inningsbevoegd. Ook hier kan de stille pandhouder zich door mededeling inningsbevoegd maken.
Omtrent faillissement geldt het volgende. Wanneer het pandrecht is meegedeeld, is de pandhouder
inningsbevoegd. Door de vordering zelf te innen kan de pandhouder buiten het faillissement om met
voorrang op de opbrengst van de vordering verhalen. Indien pandrecht niet is meegedeeld, is de
curator bevoegd. De stille pandhouder kent wel het recht zich door mededeling inningsbevoegd te
maken. Een schuldenaar kan alleen bevrijdend betalen aan zijn schuldeiser. Zolang mededeling niet
heeft plaatsgevonden, hoeft deze geen rekening te houden met mogelijke verpanding. Artikel 6:127
, en verder geeft de regeling omtrent de vraag of de schuldenaar van een verpande vordering een
vordering van hem op de schuldeiser/pandgever kan verrekenen.
Hoofdstuk 12
Artikel 5:70. Een erfdienstbaarheid is een last waarmee een erf ten bate van een ander erf is
bezwaard. Men spreekt van een dienend en een heersend erf. Wanneer de eigenaar van het
heersende erf zijn zaak overdraagt, gaat de erfdienstbaarheid mee over. Dit geldt ook voor in geval
van overdracht van het dienende erf. De erfdienstbaarheid kan enkel worden gevestigd door iemand
die beschikkingsbevoegd is ten aanzien van het erf. Voldoende voor het vestigen van
erfdienstbaarheid is dat degene ten behoeve van wie het recht wordt gevestigd dit recht als voordelig
beschouwt. Men kan geen erfdienstbaarheid uitvoeren op een eigen zaak. De erfdienstbaarheid heeft
enkel betrekking op feitelijke handelingen. Artikel 5:71 bepaalt dat de last voor het dienende erf
slechts kan bestaan in een verplichting om iets te dulden of niet te doen.
Tussen twee eigenaren van twee erven kan sprake zijn van zowel erfdienstbaarheid als een tussen
hen persoonlijk bestaande verbintenis in bijvoorbeeld de vorm van een kettingbeding of een
kwalitatieve verplichting ex. artikel 6:252. Dit bindt de bevoegdheidskant niet aan een erf maar aan
een persoon. Het artikel heeft betrekking op registergoederen. Een erfdienstbaarheid moet voldoen
aan de eisen van artikel 5:71. Artikel 5:73 geeft een algemene regel voor de bepaling van de inhoud
van de erfdienstbaarheid. De uitoefening van de erfdienstbaarheid dient ex. artikel 5:74 op de minst
bezwaarlijke wijze te geschieden. Artikel 5:75 geeft de eigenaar van het heersende erf het recht ten
behoeven van zijn erfdienstbaarheid op het dienende erf de noodzakelijke feitelijke werkzaamheden
te verrichten. Ex. artikel 5:77 geeft een regeling voor geldelijke verplichtingen in het geval dat een bij
erfdienstbaarheid betrokken erf aan meerdere personen toebehoort.
Erfdienstbaarheden kunnen ontstaan door vestiging en verjaring. Een erfdienstbaarheid wordt op
grond van een titel afkomstig van een beschikkingsbevoegde, feitelijk gevestigd door middel van een
tussen partijen opgemaakte akte, gevolgd door inschrijving daarvan in de openbare registers. Meestal
komt deze voort uit een obligatoire overeenkomst. Ook door verjaring kan een erfdienstbaarheid
ontstaan. Hiervoor is vereist bezit van de erfdienstbaarheid gedurende een verjaringstermijn. Voor
bezit is in ieder geval noodzakelijk dat men zich wil gedragen als rechthebbende. Erfdienstbaarheid
kan ook door verjaring ontstaan indien niet is voldaan aan een van de vestigingsvereisten.
Erfdienstbaarheid kan niet worden overgedragen, dit is een afhankelijk recht en daarom niet voor
overdracht vatbaar zonder dat het hoofdrecht ook wordt overgedragen. De wet bevat enkele
bepalingen die het de rechter mogelijk maken een erfdienstbaarheid te wijzigen of op te heffen.
Artikel 5:78 maakt dit mogelijk op grond van onvoorziene omstandigheden. De erfdienstbaarheid kan
daarnaast worden opgeheven indien de uitoefening daarvan onmogelijk is geworden of de eigenaar
van het heersende erf hier geen redelijk belang meer bij heeft ex. artikel 5:79. Op grond van artikel
5:81 kan de rechter voorwaarden verbinden aan de toewijzing van een vordering tot wijziging of
opheffing van een erfdienstbaarheid. Erfdienstbaarheid kan daarnaast tenietgaan door vermenging
dan wel verjaring dan wel gedeeltelijk door afstand door het heersende erf.
Er bestaan twee vormen van pandrecht op vorderingen op naam. De eerste is het naar buiten toe
kenbare openbare pandrecht waarvoor mededeling aan de schuldenaar is vereist. De tweede is het
niet naar buiten toe kenbare stille pandrecht, waarbij mededeling achterwege kan blijven. De
algemene regels van pandrecht zijn ook op stil pandrecht van toepassing. Uit artikel 3:228 volgt dat
elke vordering, mits overdraagbaar, vatbaar is voor verpanding. Vestiging van een pandrecht op
vorderingen op naam geschiedt eveneens ex. artikel 3:98 jo. 3:84. Vestiging van een openbaar
pandrecht geschiedt ex. artikel 3:236 lid 2 jo. 3:94 lid 1 door het opmaken van een daartoe bestemde
akte en mededeling daarvan aan de schuldenaar. Voordat er mededeling is gedaan, is er dan dus nog
geen geldig pandrecht ontstaan. Ex. artikel 3:239 is stille verpanding mogelijk. Dit vereist een
authentieke of geregistreerde onderhandse pandakte. Voordat de akte geregistreerd is, is er dan dus
nog geen geldig pandrecht ontstaan. Voor de vestiging van een pandrecht op een vordering op naam
is steeds een daartoe bestemde akte vereist. De akte dient de daarbij te verpanden vordering op
naam voldoende te bepalen. Een akte aan de hand waarvan de daarbij te verpanden vordering niet
valt te herleiden, is als pandakte krachteloos. Volgens de HR is sprake van voldoende bepaaldheid als
de akte zodanige gegevens bevat dat aan de hand daarvan kan worden vastgesteld om welke
vordering het gaat. Slechts sporadisch beschermt artikel 3:88 de beoogde pandhouder tegen
beschikkingsonbevoegdheid van de pandgever. Deze komt niet eerder bescherming toe dan wanneer
er sprake is geweest van mededeling (dit is vrijwel nooit het geval). Vestiging bij voorbaat van een
pandrecht ex. artikel 3:98 jo. 3:97 jo. 3:236 jo. 3:94 is pas mogelijk wanneer mededeling gedaan kan
worden aan de schuldenaar van de toekomstige vordering. Een vordering dient daarnaast reeds te
bestaan of rechtstreeks verkregen te worden uit een bestaande rechtsverhouding. Indien dit niet het
geval is, kan er geen pandrecht bij voorbaat worden gevestigd. Ook voldoende bepaaldheid is vereist.
Pas wanneer een pandgever de vordering verkrijgt en daarmee is voldaan aan het vereiste van
beschikkingsbevoegdheid, komt het pandrecht tot stand.
Na vestiging van een pandrecht kan de pandgever nog slechts over een met pandrecht belaste
vordering beschikken. Bij vestiging van meerdere pandrechten geldt de prioriteitsregel. De wijze van
vestiging is niet van invloed op de rangorde. Artikel 3:246 geeft de voorwaarden omtrent
bevoegdheid tot executie van het pandrecht en inning van eventuele schuld door de pandhouder. Is
het pandrecht meegedeeld aan de schuldenaar, dan is de pandhouder bevoegd om in en buiten
rechte nakoming van de vordering te eisen en betaling in ontvangst te nemen Deze
inningsbevoegdheid omvat de bevoegdheid tot het nemen van verhaal. Indien het pandrecht niet is
meegedeeld, is de pandgever inningsbevoegd. De stille pandhouder kan zich door mededeling
inningsbevoegd maken. Bij meervoudige verpanding komt dit iedere pandhouder toe. De
inningsbevoegdheid komt slechts toe aan de hoogst gerangschikte pandhouder die mededeling heeft
gedaan. Met betrekking tot beslag geldt het volgende. Wanneer het pandrecht is meegedeeld is de
pandhouder inningsbevoegd. Wanneer het pandrecht niet is meegedeeld, is de beslaglegger
inningsbevoegd. Ook hier kan de stille pandhouder zich door mededeling inningsbevoegd maken.
Omtrent faillissement geldt het volgende. Wanneer het pandrecht is meegedeeld, is de pandhouder
inningsbevoegd. Door de vordering zelf te innen kan de pandhouder buiten het faillissement om met
voorrang op de opbrengst van de vordering verhalen. Indien pandrecht niet is meegedeeld, is de
curator bevoegd. De stille pandhouder kent wel het recht zich door mededeling inningsbevoegd te
maken. Een schuldenaar kan alleen bevrijdend betalen aan zijn schuldeiser. Zolang mededeling niet
heeft plaatsgevonden, hoeft deze geen rekening te houden met mogelijke verpanding. Artikel 6:127
, en verder geeft de regeling omtrent de vraag of de schuldenaar van een verpande vordering een
vordering van hem op de schuldeiser/pandgever kan verrekenen.
Hoofdstuk 12
Artikel 5:70. Een erfdienstbaarheid is een last waarmee een erf ten bate van een ander erf is
bezwaard. Men spreekt van een dienend en een heersend erf. Wanneer de eigenaar van het
heersende erf zijn zaak overdraagt, gaat de erfdienstbaarheid mee over. Dit geldt ook voor in geval
van overdracht van het dienende erf. De erfdienstbaarheid kan enkel worden gevestigd door iemand
die beschikkingsbevoegd is ten aanzien van het erf. Voldoende voor het vestigen van
erfdienstbaarheid is dat degene ten behoeve van wie het recht wordt gevestigd dit recht als voordelig
beschouwt. Men kan geen erfdienstbaarheid uitvoeren op een eigen zaak. De erfdienstbaarheid heeft
enkel betrekking op feitelijke handelingen. Artikel 5:71 bepaalt dat de last voor het dienende erf
slechts kan bestaan in een verplichting om iets te dulden of niet te doen.
Tussen twee eigenaren van twee erven kan sprake zijn van zowel erfdienstbaarheid als een tussen
hen persoonlijk bestaande verbintenis in bijvoorbeeld de vorm van een kettingbeding of een
kwalitatieve verplichting ex. artikel 6:252. Dit bindt de bevoegdheidskant niet aan een erf maar aan
een persoon. Het artikel heeft betrekking op registergoederen. Een erfdienstbaarheid moet voldoen
aan de eisen van artikel 5:71. Artikel 5:73 geeft een algemene regel voor de bepaling van de inhoud
van de erfdienstbaarheid. De uitoefening van de erfdienstbaarheid dient ex. artikel 5:74 op de minst
bezwaarlijke wijze te geschieden. Artikel 5:75 geeft de eigenaar van het heersende erf het recht ten
behoeven van zijn erfdienstbaarheid op het dienende erf de noodzakelijke feitelijke werkzaamheden
te verrichten. Ex. artikel 5:77 geeft een regeling voor geldelijke verplichtingen in het geval dat een bij
erfdienstbaarheid betrokken erf aan meerdere personen toebehoort.
Erfdienstbaarheden kunnen ontstaan door vestiging en verjaring. Een erfdienstbaarheid wordt op
grond van een titel afkomstig van een beschikkingsbevoegde, feitelijk gevestigd door middel van een
tussen partijen opgemaakte akte, gevolgd door inschrijving daarvan in de openbare registers. Meestal
komt deze voort uit een obligatoire overeenkomst. Ook door verjaring kan een erfdienstbaarheid
ontstaan. Hiervoor is vereist bezit van de erfdienstbaarheid gedurende een verjaringstermijn. Voor
bezit is in ieder geval noodzakelijk dat men zich wil gedragen als rechthebbende. Erfdienstbaarheid
kan ook door verjaring ontstaan indien niet is voldaan aan een van de vestigingsvereisten.
Erfdienstbaarheid kan niet worden overgedragen, dit is een afhankelijk recht en daarom niet voor
overdracht vatbaar zonder dat het hoofdrecht ook wordt overgedragen. De wet bevat enkele
bepalingen die het de rechter mogelijk maken een erfdienstbaarheid te wijzigen of op te heffen.
Artikel 5:78 maakt dit mogelijk op grond van onvoorziene omstandigheden. De erfdienstbaarheid kan
daarnaast worden opgeheven indien de uitoefening daarvan onmogelijk is geworden of de eigenaar
van het heersende erf hier geen redelijk belang meer bij heeft ex. artikel 5:79. Op grond van artikel
5:81 kan de rechter voorwaarden verbinden aan de toewijzing van een vordering tot wijziging of
opheffing van een erfdienstbaarheid. Erfdienstbaarheid kan daarnaast tenietgaan door vermenging
dan wel verjaring dan wel gedeeltelijk door afstand door het heersende erf.
