Het spanningsveld tussen managers en
professionals
Middel erger dan de kwaal?
Naam Larissa van der Loop
Studentnummer 537422
Vak Kritische Studies
Management en
Innovatie
Tutor Syb Kuijper
Deadline 5 juli 2020
Aantal woorden 2746
1
, Introductie
De laatste jaren staat het spanningsveld tussen managers en professionals
steeds meer in de schijnwerpers (Michel, 2013). Het debat heeft vrijwel altijd
eenzelfde toonzetting: professionele organisaties zijn overmanaged (De Bruijn &
Noordegraaf, 2010). Professionals raken als het ware beklemd tussen een
managementlogica, die gekenmerkt wordt door processturing, procedures en
standaardisering van werkwijzen, en de professionele logica, welke
onvoorspelbaar is en vaak gekenmerkt wordt door emoties en complexiteit
(Labrie, 2011). Er is dus spanning, wat kan leiden tot deprofessionalisering en
het wegdrukken van de professionele waarden (De Bruin & Noordegraaf, 2010).
In Nederland is een gemeenschappelijke mening ontstaan dat managers onze
professionele organisaties hebben ontzield (De Bruijn, 2013). Er is een klimaat
gecreëerd dat verstikkend is voor de echte professional. Managementtaal zoals
prestatie-indicatoren en rankings staan centraal, waarbij het nooit gaat over de
echte inhoud van het vak van de professional. De manager wordt gezien als
grootste bedreiging voor en door de professional. De professional moet daarom
bevrijd worden van de in hun ogen dominante invloed van managers, met als
argument dat we moeten vertrouwen op de onderlinge professionele controle
(De Bruijn, 2013). De publieke sector lijkt in de praktijk nog niet zover te zijn om
een grotere vrijheid voor professionals te waarborgen, de regelreflex vanuit het
management is onverminderd aanwezig (Bommeljé & Folkerts, 2016). Daarnaast
moet men zich ervan bewust zijn dat het ideaalbeeld van professionals lang niet
altijd klopt (De Bruijn, 2013).
Om helder te krijgen hoe deze spanningsvelden ontstaan en hoe dit in de praktijk
functioneert, zal vanuit verschillende perspectieven naar de relatie tussen
managers en professionals gekeken worden. Dit brengt mij tot volgende
vraagstelling: ‘Hoe wordt vanuit de literatuur de spanningsvelden tussen
professionals en managers benaderd en leiden deze spanningsvelden tot
(de)professionalisering van professionals in de zorg?’
Professionele logica voorop?!
Wie dit spanningsveld ook erkent is Tonkens (2013), die haar inspiratie haalde
uit de terminologie van Freidson (2001). Zij haalt naast de professionele- en de
managementlogica (bureaucratie) nog een derde logica aan, de marktlogica.
Deze drie logica’s botsen met elkaar, ze draaien immers om andere
(kern)waarden. Tonkens (2013) pleit ervoor dat de professionele logica leidend
moet zijn. Deze sluit namelijk in haar opinie het beste aan bij de beroepseed die
zorgverleners hebben afgelegd, welke gezondheid en welzijn vooropstelt. Het is
cruciaal dat zorgverleners hierbij discretionaire ruimte hebben, zodat ze naar
eigen inzichten en autonomie kunnen handelen. “Markt en bureaucratie zijn
incidenteel welkom in de zorg, mits zij als gasten hun plaats weten en de zaak
2
professionals
Middel erger dan de kwaal?
Naam Larissa van der Loop
Studentnummer 537422
Vak Kritische Studies
Management en
Innovatie
Tutor Syb Kuijper
Deadline 5 juli 2020
Aantal woorden 2746
1
, Introductie
De laatste jaren staat het spanningsveld tussen managers en professionals
steeds meer in de schijnwerpers (Michel, 2013). Het debat heeft vrijwel altijd
eenzelfde toonzetting: professionele organisaties zijn overmanaged (De Bruijn &
Noordegraaf, 2010). Professionals raken als het ware beklemd tussen een
managementlogica, die gekenmerkt wordt door processturing, procedures en
standaardisering van werkwijzen, en de professionele logica, welke
onvoorspelbaar is en vaak gekenmerkt wordt door emoties en complexiteit
(Labrie, 2011). Er is dus spanning, wat kan leiden tot deprofessionalisering en
het wegdrukken van de professionele waarden (De Bruin & Noordegraaf, 2010).
In Nederland is een gemeenschappelijke mening ontstaan dat managers onze
professionele organisaties hebben ontzield (De Bruijn, 2013). Er is een klimaat
gecreëerd dat verstikkend is voor de echte professional. Managementtaal zoals
prestatie-indicatoren en rankings staan centraal, waarbij het nooit gaat over de
echte inhoud van het vak van de professional. De manager wordt gezien als
grootste bedreiging voor en door de professional. De professional moet daarom
bevrijd worden van de in hun ogen dominante invloed van managers, met als
argument dat we moeten vertrouwen op de onderlinge professionele controle
(De Bruijn, 2013). De publieke sector lijkt in de praktijk nog niet zover te zijn om
een grotere vrijheid voor professionals te waarborgen, de regelreflex vanuit het
management is onverminderd aanwezig (Bommeljé & Folkerts, 2016). Daarnaast
moet men zich ervan bewust zijn dat het ideaalbeeld van professionals lang niet
altijd klopt (De Bruijn, 2013).
Om helder te krijgen hoe deze spanningsvelden ontstaan en hoe dit in de praktijk
functioneert, zal vanuit verschillende perspectieven naar de relatie tussen
managers en professionals gekeken worden. Dit brengt mij tot volgende
vraagstelling: ‘Hoe wordt vanuit de literatuur de spanningsvelden tussen
professionals en managers benaderd en leiden deze spanningsvelden tot
(de)professionalisering van professionals in de zorg?’
Professionele logica voorop?!
Wie dit spanningsveld ook erkent is Tonkens (2013), die haar inspiratie haalde
uit de terminologie van Freidson (2001). Zij haalt naast de professionele- en de
managementlogica (bureaucratie) nog een derde logica aan, de marktlogica.
Deze drie logica’s botsen met elkaar, ze draaien immers om andere
(kern)waarden. Tonkens (2013) pleit ervoor dat de professionele logica leidend
moet zijn. Deze sluit namelijk in haar opinie het beste aan bij de beroepseed die
zorgverleners hebben afgelegd, welke gezondheid en welzijn vooropstelt. Het is
cruciaal dat zorgverleners hierbij discretionaire ruimte hebben, zodat ze naar
eigen inzichten en autonomie kunnen handelen. “Markt en bureaucratie zijn
incidenteel welkom in de zorg, mits zij als gasten hun plaats weten en de zaak
2
