Prestatie-indicatoren nep of echt?
Realistisch of niet?
Naam Larissa van der Loop
Studentnummer 537422
Vak Kritische Studies
Management en Innovatie
Tutor Syb Kuijper
Deadline 7 juni 2020
Aantal woorden 1649
1
, Inleiding
Vanuit de samenleving is een toenemende druk aanwezig om meer informatie te krijgen over de
kwaliteit van de gezondheidszorg. Hierbij spelen zogenoemde ‘prestatie-indicatoren’ een
belangrijke rol. Deze maken namelijk kwaliteit van zorg zichtbaar en vergelijkbaar, zodat helder
is op welk niveau de zorg is en waar deze achterblijft. Het doel van prestatie-indicatoren is dus
tweedelig, namelijk het realiseren van transparantie en -kwaliteitsverbetering (Wollersheim,
Faber, Grol, Dondorp & Struijs, 2006). Aan de hand van prestatie-indicatoren houdt de Inspectie
voor de Gezondheidszorg toezicht op de kwaliteit van zorg in Nederland. Deze indicatoren
blijken echter nadelen te hebben en bestaat er een kloof met de bruikbaarheid van prestatie-
indicatoren op de dagelijkse werkvloer (Stalpers, 2017). Uit verschillende onderzoeken komt
naar voren dat prestatie-indicatoren niet automatisch leiden tot kwaliteitsverbetering (Van Der
Aar, 2008). Van Dalen (2012) stelt dat het gebruik van prestatie-indicatoren dreigt te leiden tot
precies het tegenovergestelde van wat men nastreeft.
Er is een spanningsveld tussen publieke verantwoording en organisatie- interne leerprocessen
bij het gebruik van prestatie-indicatoren om de kwaliteit van zorg te verbeteren. In dit essay
wordt hier verder op ingegaan waarbij de volgende vraag centraal staat: “Kunnen prestatie-
indicatoren beide doelen tegelijkertijd dienen of streeft het gebruik ervan dan zijn doelen
voorbij?”.
Allereerst worden de visies van verschillende auteurs ten aanzien van prestatie-indicatoren
besproken en tegen elkaar afgezet. Vervolgens worden deze gekoppeld aan de paradigma’s van
Thomas (2003).
Verschillende visies op prestatie-indicatoren
Berwick (2002) kijkt positief naar het gebruik van prestatie-indicatoren. Deze dragen namelijk
bij aan publieke verantwoording en kwaliteitsverbetering. Berwick (2002) vindt dat gebruikers
van zorg gezien moeten worden als consumenten, die recht hebben op kwaliteitsinformatie.
Prestatie-indicatoren fungeren hierbij als middel om transparantie in de zorg te bereiken,
waarbij hij pleit dat deze verplicht moeten worden. Zonder deze verplichting en druk van
buitenaf daalt in zijn optiek de waarde van prestatie-indicatoren. Organisaties zullen nooit
vrijwillig de vuile was buiten hangen. Berwick (2002, p. 1484) zegt hierover: “Yet the basic
finding is strong: the poorer its performance, the less likely an HMO is to admit it publicly”.
Berwick (2002) ziet de spanning tussen publieke verantwoording en organisatie-interne
leerprocessen als iets positiefs. Bij slechte prestaties ontstaat een urgentie om leerprocessen
binnen een organisatie te stimuleren. Zijn voorkeur is niet dat prestaties naar individuen
2
Realistisch of niet?
Naam Larissa van der Loop
Studentnummer 537422
Vak Kritische Studies
Management en Innovatie
Tutor Syb Kuijper
Deadline 7 juni 2020
Aantal woorden 1649
1
, Inleiding
Vanuit de samenleving is een toenemende druk aanwezig om meer informatie te krijgen over de
kwaliteit van de gezondheidszorg. Hierbij spelen zogenoemde ‘prestatie-indicatoren’ een
belangrijke rol. Deze maken namelijk kwaliteit van zorg zichtbaar en vergelijkbaar, zodat helder
is op welk niveau de zorg is en waar deze achterblijft. Het doel van prestatie-indicatoren is dus
tweedelig, namelijk het realiseren van transparantie en -kwaliteitsverbetering (Wollersheim,
Faber, Grol, Dondorp & Struijs, 2006). Aan de hand van prestatie-indicatoren houdt de Inspectie
voor de Gezondheidszorg toezicht op de kwaliteit van zorg in Nederland. Deze indicatoren
blijken echter nadelen te hebben en bestaat er een kloof met de bruikbaarheid van prestatie-
indicatoren op de dagelijkse werkvloer (Stalpers, 2017). Uit verschillende onderzoeken komt
naar voren dat prestatie-indicatoren niet automatisch leiden tot kwaliteitsverbetering (Van Der
Aar, 2008). Van Dalen (2012) stelt dat het gebruik van prestatie-indicatoren dreigt te leiden tot
precies het tegenovergestelde van wat men nastreeft.
Er is een spanningsveld tussen publieke verantwoording en organisatie- interne leerprocessen
bij het gebruik van prestatie-indicatoren om de kwaliteit van zorg te verbeteren. In dit essay
wordt hier verder op ingegaan waarbij de volgende vraag centraal staat: “Kunnen prestatie-
indicatoren beide doelen tegelijkertijd dienen of streeft het gebruik ervan dan zijn doelen
voorbij?”.
Allereerst worden de visies van verschillende auteurs ten aanzien van prestatie-indicatoren
besproken en tegen elkaar afgezet. Vervolgens worden deze gekoppeld aan de paradigma’s van
Thomas (2003).
Verschillende visies op prestatie-indicatoren
Berwick (2002) kijkt positief naar het gebruik van prestatie-indicatoren. Deze dragen namelijk
bij aan publieke verantwoording en kwaliteitsverbetering. Berwick (2002) vindt dat gebruikers
van zorg gezien moeten worden als consumenten, die recht hebben op kwaliteitsinformatie.
Prestatie-indicatoren fungeren hierbij als middel om transparantie in de zorg te bereiken,
waarbij hij pleit dat deze verplicht moeten worden. Zonder deze verplichting en druk van
buitenaf daalt in zijn optiek de waarde van prestatie-indicatoren. Organisaties zullen nooit
vrijwillig de vuile was buiten hangen. Berwick (2002, p. 1484) zegt hierover: “Yet the basic
finding is strong: the poorer its performance, the less likely an HMO is to admit it publicly”.
Berwick (2002) ziet de spanning tussen publieke verantwoording en organisatie-interne
leerprocessen als iets positiefs. Bij slechte prestaties ontstaat een urgentie om leerprocessen
binnen een organisatie te stimuleren. Zijn voorkeur is niet dat prestaties naar individuen
2
