Samenvatting Neuroanatomie 1 (BWB215)
Bewegingswetenschappen, Rijksuniversiteit Groningen
HC 1: Embryologie
Op alle zenuwstelsel zijn 2 principes van toepassing
1) Neuronen zijn dynamisch gepolariseerd (input= dendrieten/soma, output= axon)
2) Er is een gecombineerd/sequentieel elektrische-chemische informatie flow (actiepotentiaal-
neurotransmitter release)
Vergelijkende anatomie = anatomie van diersoorten met elkaar vergelijken om concepten te herkennen.
Dieren met een bilateraal symmetrisch en gesegmenteerd bauplan
Er is een linker en rechterhelft; lichaam bestaat uit verschillende stukjes lichaam die gekopieerd lijken te
zijn. Het lichaam is eigenlijk een serie van min of meer op elkaar lijkende blokjes, elk geïnnerveerd door
een zenuwpaar (1 L en 1 R) → hersenzenuwen en spinale zenuwen.
Er zijn 3 zenuwstelsels in de mens:
1) Centraal zenuwstelsel: clustering van neuronen in een centraal deel van een dier → hersenen
en ruggenmerg
2) Perifeer zenuwstelsel: neuronen in de periferie verbonden met CZS → spinale zenuwen,
hersenzenuwen, ganglia + perifere zenuwvezels
3) Enterisch zenuwstelsel: Netwerken van neuronen in de wand van spijsverteringskanaal
Assen voor centraal zenuwstelsel
● Rostrocaudal: van kop tot staart
● Dorsoventral: van rug naar buik
● Mediolateraal
○ Links en rechts
○ Unilateraal, bilateraal, contralateraal
Vertebraten vs. invertebraten
● Heet pas ruggenmerg als het dorsaal ligt → alleen vertebraten hebben een spinal cord.
● Mensen hebben een neuroaxis die in het brein en hoek van bijna 90 graden maakt.
● Voor een primaat hebben mensen echt een heel groot brein
,Van simpel naar complex: neurale plaat
Deze kant van het embryo gaat zich ontwikkelen tot alle zenuwstelsels.
Mediolaterale organisatie/centrale perifere organisatie
● Cellen CZS ontstaat in midden embryo
● Cellen PZS ontstaan aan de rand van de embryo
Rostro-caudale organisatie
Cellen die rostraal ontstaan gaan een andere functie uitoefenen dan cellen
die caudaal ontstaan. Je kan ook al segmenten ontdekken → neuromeren =
niveaus van de neuroaxis
Dorso-ventrale organisatie → veel onduidelijker
Neurale buis en neurale lijst
Eerste fase CZS-ontwikkeling → vouwen in de neurale plaat in het transversale vlak → neurale buis =
enkele laag neurale stamcellen met daarbinnen een kanaal.
Eerst fase PZS ontwikkeling → afsplitsing cellen aan de rand van de neurale plaat →
neurale lijst (neural crest) → neurale stamcellen die migreren naar de periferie
Hersenblaasjes
Eerst: 3 hersenblaasjes + myelum
● Prosencephalon (voorhersenen/forebrain)
● Mesencephalon (middenhersenen)
● Rhombencephalon (achterhersenen)
● Myelum (ruggenmerg)
Paar dagen later: 5 hersenblaasjes
● Prosencephalon gaat splitsen → telencephalon (eindhersenen) +
diencephalon (tussenhersenen)
○ Telencephalon heeft eigenlijk twee blaasjes → hemisferisatie
○ Diencephalon bevat oog bekers → zich ontwikkelende retina
● Rhombencephalon gaat splitsen → metencephalon (achterhersenen) + myelencephalon
,Differentiatie van de wand van de neurale buis
- Korte afstands migratie = diepe grijze stof
- Lange afstands migratie = cortex
→ Na de migratie blijft er nog een laag cellen in het lumen liggen → ependymcellen
Groei van CZS
Primair
● Rostrale deel neurale buis rolt op in een C-vorm
● Laterale delen van telencephalon groeien harder dan deel in de mediaan → zorgt voor
ontwikkeling van de twee hemisferen
○ Ontwikkeling van fissura longitudinalis cerebri
○ Ontwikkeling van telencephale hemisferen
Secundair
● Hersenkwabben (lobi) ontwikkelen
● Lobi groeien harder dan de insula → cerebrale cortex in de diepte
○ Ontwikkeling fissura lateralis
Tertiair
● Verder groei en migratie
○ Vele sulci en gyri (gyrencephalic aspect)
Rostrocaudale segmenten van de hersenen
Hersenstam = mesencephalon + metencephalon (zonder cerebellum) + myelenecephalon
Hersenen/brein = cerebrum + cerebellum + hersenstam
Cerebrale hemisfeer = helft van cerebrum
, Ventrale-dorsale gradiënt in het CZS
● Neuronen ontwikkelen zich eerst in het ventrale deel van de neurale buis → worden meestal
motoneuronen
● In het dorsale deel van de neurale buis ontwikkelen neuronen zich later → worden meestal
sensibele neuronen
● Deze delen worden in de neurale buis van elkaar ‘gescheiden’ door een ondiepe groeve (sulcus
limitans)
Bewegingswetenschappen, Rijksuniversiteit Groningen
HC 1: Embryologie
Op alle zenuwstelsel zijn 2 principes van toepassing
1) Neuronen zijn dynamisch gepolariseerd (input= dendrieten/soma, output= axon)
2) Er is een gecombineerd/sequentieel elektrische-chemische informatie flow (actiepotentiaal-
neurotransmitter release)
Vergelijkende anatomie = anatomie van diersoorten met elkaar vergelijken om concepten te herkennen.
Dieren met een bilateraal symmetrisch en gesegmenteerd bauplan
Er is een linker en rechterhelft; lichaam bestaat uit verschillende stukjes lichaam die gekopieerd lijken te
zijn. Het lichaam is eigenlijk een serie van min of meer op elkaar lijkende blokjes, elk geïnnerveerd door
een zenuwpaar (1 L en 1 R) → hersenzenuwen en spinale zenuwen.
Er zijn 3 zenuwstelsels in de mens:
1) Centraal zenuwstelsel: clustering van neuronen in een centraal deel van een dier → hersenen
en ruggenmerg
2) Perifeer zenuwstelsel: neuronen in de periferie verbonden met CZS → spinale zenuwen,
hersenzenuwen, ganglia + perifere zenuwvezels
3) Enterisch zenuwstelsel: Netwerken van neuronen in de wand van spijsverteringskanaal
Assen voor centraal zenuwstelsel
● Rostrocaudal: van kop tot staart
● Dorsoventral: van rug naar buik
● Mediolateraal
○ Links en rechts
○ Unilateraal, bilateraal, contralateraal
Vertebraten vs. invertebraten
● Heet pas ruggenmerg als het dorsaal ligt → alleen vertebraten hebben een spinal cord.
● Mensen hebben een neuroaxis die in het brein en hoek van bijna 90 graden maakt.
● Voor een primaat hebben mensen echt een heel groot brein
,Van simpel naar complex: neurale plaat
Deze kant van het embryo gaat zich ontwikkelen tot alle zenuwstelsels.
Mediolaterale organisatie/centrale perifere organisatie
● Cellen CZS ontstaat in midden embryo
● Cellen PZS ontstaan aan de rand van de embryo
Rostro-caudale organisatie
Cellen die rostraal ontstaan gaan een andere functie uitoefenen dan cellen
die caudaal ontstaan. Je kan ook al segmenten ontdekken → neuromeren =
niveaus van de neuroaxis
Dorso-ventrale organisatie → veel onduidelijker
Neurale buis en neurale lijst
Eerste fase CZS-ontwikkeling → vouwen in de neurale plaat in het transversale vlak → neurale buis =
enkele laag neurale stamcellen met daarbinnen een kanaal.
Eerst fase PZS ontwikkeling → afsplitsing cellen aan de rand van de neurale plaat →
neurale lijst (neural crest) → neurale stamcellen die migreren naar de periferie
Hersenblaasjes
Eerst: 3 hersenblaasjes + myelum
● Prosencephalon (voorhersenen/forebrain)
● Mesencephalon (middenhersenen)
● Rhombencephalon (achterhersenen)
● Myelum (ruggenmerg)
Paar dagen later: 5 hersenblaasjes
● Prosencephalon gaat splitsen → telencephalon (eindhersenen) +
diencephalon (tussenhersenen)
○ Telencephalon heeft eigenlijk twee blaasjes → hemisferisatie
○ Diencephalon bevat oog bekers → zich ontwikkelende retina
● Rhombencephalon gaat splitsen → metencephalon (achterhersenen) + myelencephalon
,Differentiatie van de wand van de neurale buis
- Korte afstands migratie = diepe grijze stof
- Lange afstands migratie = cortex
→ Na de migratie blijft er nog een laag cellen in het lumen liggen → ependymcellen
Groei van CZS
Primair
● Rostrale deel neurale buis rolt op in een C-vorm
● Laterale delen van telencephalon groeien harder dan deel in de mediaan → zorgt voor
ontwikkeling van de twee hemisferen
○ Ontwikkeling van fissura longitudinalis cerebri
○ Ontwikkeling van telencephale hemisferen
Secundair
● Hersenkwabben (lobi) ontwikkelen
● Lobi groeien harder dan de insula → cerebrale cortex in de diepte
○ Ontwikkeling fissura lateralis
Tertiair
● Verder groei en migratie
○ Vele sulci en gyri (gyrencephalic aspect)
Rostrocaudale segmenten van de hersenen
Hersenstam = mesencephalon + metencephalon (zonder cerebellum) + myelenecephalon
Hersenen/brein = cerebrum + cerebellum + hersenstam
Cerebrale hemisfeer = helft van cerebrum
, Ventrale-dorsale gradiënt in het CZS
● Neuronen ontwikkelen zich eerst in het ventrale deel van de neurale buis → worden meestal
motoneuronen
● In het dorsale deel van de neurale buis ontwikkelen neuronen zich later → worden meestal
sensibele neuronen
● Deze delen worden in de neurale buis van elkaar ‘gescheiden’ door een ondiepe groeve (sulcus
limitans)
