Samenvatting SDEN4 - Vinoloog Boek 5: Overig Europa
H. van Beek, 17-04-2025
,(25) Oostenrijk
25.1 Inleiding
- 45.000 ha (helft van Duitsland)
- 2,4 mln hl
- Kwalitatief een wereldspeler van formaat, kwaliteit staat hoog in het vaandel
- Pas na 1985 als wijnland doorgebroken
- Wijnbouw in oosten en zuidoosten van het land
- Niederösterreich 60%, Burgenland 26%, Steiermark 11%
- 2/3 wit inclusief zoet en 1/3 rood, rosé speelt geen rol van betekenis
- Slechts 25% wordt geëxporteerd
- Paradepaardje… grüner veltliner (Groovy Gru of Gru-Vee)
25.2 Historie
Kerk en adel hebben wederom een belangrijke rol gespeeld, met name de monniken in de late
middeleeuwen. Toen Hongarije door het Ottomaanse Rijk werd bezet betekende dat een enorme
opleving voor de oostenrijkse wijnbouw t/m 1700. Na de Eerste Wereldoorlog werd Oostenrijk-
Hongarije opgesplitst. Oostenrijk verloor toen belangrijke wijngebieden, zoals Zuid-Tirol aan Italië. Na
de Tweede Wereldoorlog bleef Oostenrijk t/m 1955 door de geallieerden bezet. Het
wijngaardoppervlak was in die tijd teruggelopen tot 10% van wat het was. In de jaren ’60 en ’70 was
er sterke groei, vooral vanwege aanplant van müller-thurgau. Het ging toen om volume. Grote
ommekeer was het ‘antivriesschandaal’ in 1985. Wat de genadeklap leek, bleek achteraf een zegen.
Stringente wijnwetgeving en focus op kwaliteit volgden.
25.3 Bodem
In het algemeen kan men zeggen dat de bodem in veel Oostenrijkse wijngaarden wordt gekenmerkt
door kalkrijke löss, zanderige gravelbodems, stenige alluviale terrassen en siltbodems. Waar de
,hellingen steil zijn, zijn de bodems dun, zuur en zeer arm. Lager op de hellingen worden de bodems
dieper en rijker, met meer klei, kiezels en löss. Uniek zijn de vulkanische gesteenten in het zuidoosten
van Steiermark (Vulkanland Steiermark).
25.4 Klimaat
Tussen 47-49 breedtegraad vgl. Noord-Bourgogne en Zuid-Champagne). Hoofdzakelijk continentaal
klimaat. Warme zomers, koude winters. De wijnen zijn rijper, voller en krachtiger dan de Duitse en
aromatischer dan de Italiaanse. Wijnbouwgebieden behoren tot klimaatzone B (vgl. Baden en Elzas).
De 3 belangrijkste invloeden op het klimaat zijn:
a. Koele lucht uit het noorden
b. Warme Pannonische klimaat uit het oosten
c. Gematigde, mediterrane klimaat uit het zuiden
Grote verschillen in mesoklimaat. Zonnigste en warmste is Burgenland met een continentaal klimaat
(+33 / -11 graden). Door o.a. ligging t.o.v. de Donau, bodemkenmerken, koude lucht uit het noorden,
warme uit het zuiden kan het zijn dat de ene wijngaard wel en de andere geen irrigatie nodig heeft.
25.5 Druivenrassen
- Blauer burgunder / blauburgunder = pinot noir
- Grauer burgunder / rülander = pinot gris
- Weissburgunder = pinot blanc
- Morillon = chardonnay (Steiermark)
- Traminer = gewürztraminer
Witte druivenrassen
Belangrijkste witte druivenras is grüner veltliner, goed voor 32,5% van de aanplant. Niet-aromatisch
ras. Typerend is een zekere peperigheid, met name voor wijnen uit Weinviertel. Grüner veltliner uit
Wachau heeft dit pepertje veel minder.
In Oostenrijk spreekt men van de rheinriesling als men de echte riesling bedoelt. Ter onderscheid van
de welschriesling die niets met de ‘echte’ riesling te maken heeft. En zo hebben de witte (!!) rassen
roter veltliner en frühroter veltliner niets te maken met grüner veltliner.
Veelgebruikte witte rassen:
- Grüner veltliner: 32,5%
- Welschriesling: 6,6%, in Steiermark meest aangeplant, o.a. voor zoete wijnen
- Weissburgunder: 4,2%
- Riesling: 4,5%, slechts 2.000 ha
- Chardonnay: 4,3%, ‘morillon’ in Steiermark
- Sauvignon blanc: 3,7%, specialiteit van Südsteiermark
- Neuburger: Wachau
- (Gelber) muskateller: 3,1%, = muscat blanc a petit grains.
Verder komen we o.a. nog tegen: frühroter veltliner, roter veltliner, traminer, scheurebe (=sämling 88),
furmint, grauburgunder, müller thurgau e.a.
,Blauwe druivenrassen
Veelgebruikte blauwe rassen:
- (Blauer) zweigelt: 14%, belangrijkste ras. Staat in het hele land. Wijnen zijn soepel en lijken
met hun fruitigheid op een krachtige Beaujolais of wijn van pinot noir. Kruising van st. laurent
en blaufränkisch, vernoemd naar zijn bedenker.
- Blaufränkisch: 5,9%, inheems ras, vooral in Mittelburgenland. Steviger en robuuster dan
zweigelt. In Duitsland noemen ze hem lemberger, in Hongarije kékfrankos.
- Blauer portugieser (vöslauer): 1,2%, vooral in Niederösterreich
- Blauburger: kruising blauer portugieser en blaufränkisch. Niederösterreich.
- St. laurent: lijkt op pinot noir. Veel in assemblages gebruikt
- Blauer wildbacher: veel zuur. Gebruikt voor rosé Schlicher uit Weststeiermark
- Rösler: hybride druivenras; diepgekleurde rode wijnen
25.6 Wijnbouw
Oostenrijk is het land waar de Hochkultur is ontwikkeld, een geleidingssysteem dat naar zijn bedenker
Lens Moser wordt genoemd. Stokken staan 3-3,5 meter uit elkaar, terwijl de ranken 120-140 cm de
hoogte in worden geleid. Dat geeft grotere opbrengsten, minder vorstschade en besparing in
arbeidstijd door machinale verwerking. Niet geschikt voor steile terrashellingen, zoals bv in Wachau.
Tegenwoordig zie je ook andere geleidingssystemen.
Oostenrijk behoort tot de koplopers op het gebied van biologische wijnbouw (7.000 ha = 15%).
Gemiddelde opbrengst is 50 hl/ha, veel minder dan bv in Duitsland (90 hl/ha).
25.7 Vinificatie
Vinificatie heeft revolutie doorgemaakt. Nu overwegend droge vinificatie. Reductief, met nadruk op
aromatische expressie en frisheid. Om de zuiverheid te bewaren gebruiken de meeste wijnmakers
een schroefdop.
Chaptalisatie is niet toegestaan voor Kabinettsweine, Prädikatsweine en de categorieën Steinfeder,
Federspiel en Smaragd in Wachau. Vooral rvs voor vergisting en rijping van witte wijnen. De opmars
van rode wijn lijkt voorbij. Het houtgebruik is daarbij de laatste jaren subtieler geworden vanwege de
vraag naar lichte rode wijnen die je ook licht gekoeld kunt drinken.
De meeste Oostenrijkse wijnen zijn monocépage, vooral wit. Specialiteit van Wien is de Gemischter
Satz, denk wederom aan ‘Complantation’ uit de Elzas en de ‘field blends’ uit Portugal. Uit Neusiedler
See (Burgenland) komen edelzoete wijnen. Oostenrijk produceert ook mousserende kwaliteitswijn.
Sommige producenten maken (witte) vins naturels en orange wines, waarbij de vinificatie minimaal
wordt gemanipuleerd en oxidatief wordt opgevoed. In het grensgebied met Slovenië en Noordoost-
Italië wordt relatief veel orange wine gemaakt.
,25.8 Wijngebieden en herkomstbenamingen
Wetgeving, kwaliteitsindeling en etikettering
Na drama van 1985 snel een nieuwe wijnwet, die is aangepast aan EU-regelgeving. De oostenrijkse
wijnwetgeving vertoont overeenkomsten met de Duitse. Ook in Oostenrijk een organoleptische
kwaliteitsbeoordeling. Strengste wijnwetgeving ter wereld, maar tegelijk weinig regels voor de
wijnbouwdistricten (m.u.v. DAC). Alleen het gerede product, de wijn, krijgt een beoordeling. Het
wettelijk toegestane basisrendement voor Oostenrijkse wijnen is 9.000 kg/ha of 67,5 hl/ha. Geldt voor
alle categorieën.
Naast de Europese wijnwetgeving heeft Oostenrijk extra regels opgesteld voor:
- Wijnbereiding (o.a. chaptalisatie)
- Definities en benamingen van kwaliteitsniveaus
- Controlemiddelen en procedures
-----------------------------------------
<KMW>
Klosterneuburger Mostwaage (KMW) voor meting mostgewicht (suikergehalte). Vergelijkbaar met
graden Oechsle. 15 procent restsuiker is 15 graden KMW. 1 graad KMW is 4,86 graden Oechsle.
Oechsle is 5x KMW.
-----------------------------------------
Het suikergehalte van de most is een medebepalende factor voor de indeling van kwaliteitsniveaus.
We onderscheiden de volgende categorieën (zie ook Duitsland):
- Wein ohne geographische Angabe (Wein)
- Wein mit geschützter geographischer Angabe (Landwein)
- Wein mit geschützter Ursprungsbezeichnung (Qualitätswein). Hiertoe behoren ook:
o Kabinettswein
o Prädikatswein (Qualitätswein mit Prädikat)
De eerste 2 categorieën alleen voor binnenlands gebruik. Staat er een druif op het etiket dan moet de
wijn voor minimaal 85% daarvan zijn gemaakt. Dat geldt ook voor het oogstjaar. Op Qualitätsweine
moet ook het Staatliche Prüfungsnummer worden vermeld. Iedere fles Qualitätswein heeft een
capsule in de kleuren van de Oostenrijkse vlag.
Wein ohne geographische Angabe (Wein)
Heette tot 2009 Tafelwein, nu gewoon Wein. Alleen land van herkomst mag op het etiket. Eisen aan
druivenrassen en rendementen. Dit niveau komt in Oostenrijk nauwelijks voor. De wijntypes Bergwein
(van hellingen met minimaal 26% stijging) en Heuriger (vermelding oogstjaar) vallen hier ook onder.
Wein mit geschützter geographischer Angabe (Landwein)
Is onze BGA. Als herkomst mag alleen Weinland, Steirerland of Bergland genoemd worden. Max 6
gr/l restzoet. Max rendement 67,5 hl/ha.
,Wein mit geschützter Ursprungsbezeichnung (Qualitätswein)
Is onze BOB. Als herkomst kan elk van de 9 Bundesländer genoemd worden of een specifiek
herkomstgebied uit Niederösterreich, Burgenland, Steiermark of Wien. Ook de 17 DAC’s behoren
hiertoe. Tot slot kan er ook een specifieke wijngaard benoemd worden in combinatie met het woord
Ried.
De gebruikte (belangrijkste) druivenrassen moeten op het etiket vermeld worden. Ook het smaaktype
moet op de wijn staan. Max rendement 67,5 hl/ha. Chaptalisatie is toegestaan (!) tot max 3,5 kg
suiker per hl en max 18 graden KMW.
Qualitätswein wordt vanuit staatswege zowel chemisch als organoleptisch getest. Goedgekeurd
betekent rood-wit-rode banderol of schroefdop en SP-nummer erop.
Kabinettswein
Is een Qualitätswein met enkele aanvullende regels. Is dus een subcategorie Qualitätswein.
Mostgewicht tussen 17-19 graden KMW. Alcoholpercentage mag niet boven 13% liggen.
Chaptalisatie verboden. Max 9 gr/l restsuiker, mits het zuurgehalte minimaal 7 gr/l is. Anders dan in
Duitsland is Kabinett in Oostenrijk geen Prädikatswein. De categorie Kabinett komt weinig voor in
Oostenrijk.
-----------------------------------------
<Restsuikergehalte>
- Trocken: Restsuiker tussen 4 en 9 gr/l, mits zuurgehalte max 2 gr/l lager
- Halbtrocken: tot max 18 gr/l, mits totaal zuren niet meer dan 10 gr/l lager
- Lieblich: tot 45 gr/l
- Süß: 45 gr/l en hoger
----------------------------------------
Prädikatswein (Qualitätswein mit Prädikat)
Gemaakt van druiven met een bepaalde rijpingsgraad. Kan op de markt worden gebracht onder
dezelfde herkomstbenamingen als gewone Qualitätswein. We kennen de volgende typen:
- Spätlese: minimaal mostgewicht 19 graden KMW
- Auslese: minimaal mostgewicht 21 graden KMW
- Beerenauslese: minimaal mostgewicht 25 graden KMW; overrijpe en/of
gebotrytiseerde druiven
- Eiswein: druiven bij oogst minimaal -7 graden; mostgewicht >25 graden KMW
- Strohwein/Schilfwein: druiven minimaal 3 maanden gedroogd; vergelijk vin de paille
- Ausbruch: volledig overrijpe, ingedroogde, gebotrytiseerde druiven met minimaal
mostgewicht van 30 graden KMW. Alleen voor stadje Rust aan de Neusiedler See
- Trockenbeerenauslese: Ook wel TBA. Ingedroogde, gebotrytiseerde druiven met minimaal
mostgewicht van 30 graden KMW
In augustus 2023 is de Weinrecht-Sammelverordnung aangenomen. Wettelijke basis voor classificatie
van oostenrijkse afzonderlijke wijngaarden. Twee niveaus: Erste Lage (premier cru) en Große Lage
(grand cru). Eerste classificaties worden pas in 2025 verwacht. Strenge regels. Alleen toegestaan
voor DAC-wijnen uit geclassificeerde wijngaarden. De wijnregio waar de wijn vandaan komt heeft de
3 DAC-niveaus Gebietswein (regionale wijn), Ortswein (dorpswijn) en Riedenwein (wijngaardwijn)
,gedefinieerd. Zoals gezegd, diverse andere strenge regels waaronder eerst 5 jaar Erste Lage
alvorens je Große Lage kunt worden.
Districtus Austriae Controllatus (DAC)
Kwaliteitswijnen met een typisch regionale herkomst en een duidelijk smaakprofiel. Is dus een
gereglementeerd en gecontroleerd type Qualitätswein. Doet denken aan Franse AOP-systeem.
Diverse regels voor toekenning, waaronder chemische en organoleptische keuring. Bij meer dan 13%
alcohol en enkele andere voorwaarden mag de term Reserve worden toegevoegd. De gewone DAC
wordt in dat geval Klassik Bij DAC-wijnen mag de naam van een Ried vermeld worden. Zie pagina
32-35 voor een overzicht van DAC-wijnen.
Classificatie van mousserende wijnen (Sekt Austria)
Heet vanaf 2022 Sekt Austria. Dosages en indeling in brut, extra brut enz. zijn hetzelfde als bij
champagne. De categorieën zijn van laag naar hoog:
1. Sekt Austria:
Zowel tankmethode als methode traditionnelle; wit, rood, rosé, alle stijlen
2. Sekt Austria Reserve:
Alleen methode traditionnelle, 18 maanden rijping sur lie. Alleen brut en extra brut en wit en
rosé. Handgeplukt uit 1 deelstaat. Diverse ander regels.
3. Sekt Austria Grosse Reserve:
Alleen methode traditionnelle, 36 maanden rijping sur lie. Alleen brut en extra brut en wit en
rosé. Handgeplukt uit 1 deelstaat. Druiven moeten uit 1 wijngemeente komen. Er mogen geen
witte en rode basiswijnen gemengd worden bij productie van rosé-Sekt (anders dan in
Champagne). Diverse ander regels.
Typeaanduidingen Wachau
Eisen gaan verder dan de Oostenrijkse wijnwet. Steinfeder, Federspiel en Smaragd.
Niederösterreich
Noordoosten. Belangrijkste deelstaat voor wijnbouw. 61% van alle wijngaarden. Ten noorden van de
Donau, om Wenen heen. Met 45% aanplant is grüner veltliner veruit de belangrijkste druif. Flinke
verschillen tussen de deelgebieden. Rode wijn circa 25%. 8 deelgebieden, waarvan er 7 een DAC-
status hebben. Alleen Thermenregion niet.
Wachau DAC
1.300 ha. Internationale prestige. Steile hellingen. Meeste wijngaarden op noordelijke oever van de
Donau. Hogere plantdichtheid dan Lenz Moser (7.000-7.500 per ha), maar lagere opbrengst, 40 hl/ha.
Zowel Atlantische als continentale klimaatinvloeden. Door ligging in dal en dichte bebossing rondom
zijn de wijngaarden goed beschermt tegen koude winden. Urgestein (oude stollingsgesteenten, zoals
graniet en metamorfe vormen daarvan), vormt de basisbodem van veel beroemde wijngaarden. Het
bewerken van de terraswijngaarden is erg kostbaar, 2.000 manuren per ha tegenover 400 manuren in
een vlakke, machinaal bewerkte wijngaard. Dat verklaart deels de hoge prijzen. Op de steile hellingen
minder vruchtbare bodems van gneiss en graniet. Daar veel Riesling. In lagere delen veel löss en
zand. Daar veel grüner veltliner.
,Kremstal DAC
2.200 ha. Ten oosten van Wachau. Het diepe rivierdal beschermt wederom tegen de koude winden.
Ook hier voornamelijk riesling en grüner veltliner.
Kamptal DAC
3.500 ha. Bekendste Ried is Heiligenstein. Ook hier grüner veltliner en riesling. Wijngaarden zijn door
de bergen in het noorden goed beschut. Meer hoogteverschillen dan Kremstal. Löss, kiezel en
zandsteen. Hoger en warmer levert krachtigere wijnen op dan uit Kremstal.
Traisental DAC
850 ha. Ten zuidoosten van Wachau, rechteroever Donau. Kleinste wijndistrict van Niederösterreich.
Hier veel kalk en krijt in de bodem. Aanzienlijke temperatuurverschillen tussen dag en nacht. Ook hier
steile terrassen. Extreme kleinschaligheid. Goed klimaat voor wijnbouw. 55% grüner veltliner, daarna
riesling. Allebei DAC.
Wagram DAC
2.400 ha. Dynamisch wijngebied met vele experimenten. Druivenrassen hier zijn grüner veltliner,
riesling en weissburgunder. De Grüner Veltliners van löss-bodem zijn Wagrams trots. Specialiteit van
het gebied is het witte ras roter veltliner.
Carnuntum DAC
800 ha. Ten oosten en zuidoosten van Wenen. Zuidelijke oever van de Donau. Bodems van grind en
löss. Hier meer rood dan wit van blaufränkisch, zweigelt of st. laurent. Zweigelt is de belangrijkste. Wit
van grüner veltliner en welschriesling.
Thermenregion
1.900 ha. Ten zuiden van Wenen. Warmste deel van Niederösterreich. Diverse witte en blauwe
rassen, ook autochtone.
Weinviertel DAC
14.000 ha. Grootste wijnstreek van Oostenrijk. Echt uitzonderlijke terroirs zijn in Weinviertel
zeldzaam. Droog klimaat met gemiddeld vrij lage temperatuur. Daardoor rijping beperkt en daarom
minder riesling aangeplant. Veel variatie in bodems. Voor wit grüner veltliner, voor rood blauer
portugieser en zweigelt. Maar je ziet ook müller-thurgau en welschriesling. Voor Weinviertel DAC is
grüner veltliner (Klassik en Reserve) het verplicht ras.
Burgenland
12.000 ha. 60% rood, 40% wit. Behoorde vroeger toe aan Hongarije. Na Phylloxera vooral
blaufränkisch aangeplant. In de jaren ’60 en ’70 verschoof het accent naar zoete witte wijn voor de
Duitse markt. Midden in Burgenland ligt de Neusiedler See (32 km lang, gemiddelde diepte 1 meter).
Dit steppemeer is een belangrijke klimaatfactor in Burgenland. Samen met het Pannonische
landklimaat. Dat geeft een hoge luchtvochtigheid in de wijde omtrek. In het vroege najaar geeft dat
botrytis. Burgenland is de generieke naam voor wijnen die niet binnen een DAC-classificatie vallen.
Uit Burgenland komen de meeste Oostenrijkse rode wijnen. Ook zoete wijnen. Voor wit welschriesling
en grüner veltliner. Blaufränkisch is het dominante blauwe ras, vooral in Mittelburgenland. In
Neusiedlersee DAC is dat zweigelt.
Neusiedlersee DAC
6.200 ha. Warme zomers, koude winters. De beroemde Beerenauslesen en Trockenbeerenauslesen
komen uit het gebied Seewinkel, ten oosten van de Neusiedler See. Meerdere druivenrassen worden
,hiervoor gebruikt. Een specialiteit uit dit deel van Burgenland vormen Strohweine en Schilfweine,
o.b.v. ingedroogde druiven op matten van stro of riet (zie pag. 6 van deze samenvatting).
Welschriesling is het meest aangeplante witte ras. Voor rood diverse rassen. De wijngaarden hiervoor
liggen iets verder weg van de Neusiedler See. Niet DAC-wijnen uit dit gebied komen op de markt
onder de naam Burgenland.
Leithaberg DAC
2.800 ha. Ten westen van de Neusiedler See. Niet DAC-wijnen uit dit gebied komen op de markt
onder de naam Burgenland.
Hier ligt ook het plaatsje Rust, bekend van de zoete wijn Rust Ausbruch en beroemdste wijnstad van
Burgenland. De wijnen uit Rust maken géén deel uit van Leithaberg DAC. Uit Rust komen met
regelmaat Beerenauslese, Ausbruch en Trockenbeerenauslese o.a. door de hoge vochtigheid die
botrytis bevordert. Ruster Ausbruch is sinds 2020 een eigen DAC. Ruster Ausbruch is een edelzoete
wijn die net zo gemaakt wordt als Trockenbeerenauslese. Het is een combinatie van edelrotte en
gewone druiven die voldoende zoetheid oplevert. Gelber muskateller en Furmint zijn de belangrijkste
druiven.
Mittelburgenland DAC
2.000 ha. Zware zanderige bodems. Bijgenaamd ‘Blaufränkischland’. Hier vooral rode wijnen door het
warme klimaat. 50% blaufränkisch. Enige druif die is toegestaan voor de regionale DAC. Niet DAC-
wijnen uit dit gebied komen op de markt onder de naam Burgenland.
Eisenberg DAC
420 ha. 70% rood. Hier komen het continentale klimaat en mediterrane klimaat bij elkaar. Hoogste
wijngebied van Oostenrijk. Vooral verweerd leisteen. Vooral rood wederom van blaufränkisch. Voor
wit welschriesling. Rond Heiligenbrunn en Moschendorf vind je een curiosum: Uhudler. Dat is
(licht)rode of roséwijn van ongeënte Amerikaanse hybriden. Kenmerken zijn een foxy smaak en
aroma van aardbeienkauwgum. Niet DAC-wijnen uit dit gebied komen op de markt onder de naam
Burgenland.
Rosalia DAC
Niet verder in boek besproken.
Steiermark
5.000 ha, 9% van wijnproductie van Oostenrijk. Ligt in zuiden tegen Slovenië aan. 77% wit van
voornamelijk welschriesling. Verder o.a. ook sauvignon blanc, de specialiteit van de streek. Het kan
hier veel regenen. In combinatie met de ligging aan de voet van de Alpen betekent dat meer zuren en
minder alcohol. De eerste wijn van een nieuwe jaargang (november) wordt hier traditioneel Junker
genoemd. Steiermark is opgesplitst in 3 districten:
- DAC Südsteiermark
- DAC Vulkanland Steiermark
- DAC Weststeiermark
Weststeiermark
Slechts 600 ha. Meer neerslag. Hier vooral de zeldzame blauer wildbacher. Daar maken ze rode wijn
van, maar wordt vooral gebruikt voor de lokale rosé-specialiteit Schilcher. Geen allemansvriend.
, Vulkanland Steiermark
1650 ha. Hier is het warmer dan in Südsteiermark. Vulkaanbodem met basalt en tufsteen geeft een
specifiek karakter aan de wijn. Hier met name welschriesling, weissburgunder, grauburgunder en
morillon. Voor rood zweigelt.
Südsteiermark
250 ha. Kleinste gebied, maar grootste aanplant. Hier komen de beste wijnen uit Steiermark vandaan.
Mediterraan klimaat. Ook wel ‘Toscane van Oostenrijk’ genoemd vanwege klimaat en heuvels. Voor
wit sauvignon blanc, welschriesling en gelber muskateller. Twee stijlen: klassiek (rvs zonder malo) en
internationaal (vergisting op hout).
Wien
Circa 600 ha ten noorden rond stad Wenen. 80% is witte wijn met grüner veltliner in de hoofdrol.
Weense wijn, met name witte, wordt automatisch geassocieerd met het typisch oostenrijkse
fenomeen Heuriger. Verder is typisch Weens de Gemischter Satz, een eigen DAC. Minimaal 3
aangeplante rassen die goedgekeurd zijn voor Qualitätswein tegelijk oogsten en vinificeren.
------------------------
<Heuriger>
Betekent ‘van dit jaar’. Wijn van de laatste oogst. Wordt vanaf 11 november officieel Heuriger. Een
jaar later wordt de wijn Altwein genoemd. Heuriger is ook de naam van de lokale wijnherbergen, waar
ook eten geserveerd wordt en die graag door toeristen bezocht worden.
------------------------
Bergland
Verzamelnaam voor de deelstaten Tirol, Vorarlberg, Salzburg, Kärnten en Oberösterreich. Slechts
215 ha aan wijngaarden. 20 hl/ha! Kärnten is het belangrijkste.
H. van Beek, 17-04-2025
,(25) Oostenrijk
25.1 Inleiding
- 45.000 ha (helft van Duitsland)
- 2,4 mln hl
- Kwalitatief een wereldspeler van formaat, kwaliteit staat hoog in het vaandel
- Pas na 1985 als wijnland doorgebroken
- Wijnbouw in oosten en zuidoosten van het land
- Niederösterreich 60%, Burgenland 26%, Steiermark 11%
- 2/3 wit inclusief zoet en 1/3 rood, rosé speelt geen rol van betekenis
- Slechts 25% wordt geëxporteerd
- Paradepaardje… grüner veltliner (Groovy Gru of Gru-Vee)
25.2 Historie
Kerk en adel hebben wederom een belangrijke rol gespeeld, met name de monniken in de late
middeleeuwen. Toen Hongarije door het Ottomaanse Rijk werd bezet betekende dat een enorme
opleving voor de oostenrijkse wijnbouw t/m 1700. Na de Eerste Wereldoorlog werd Oostenrijk-
Hongarije opgesplitst. Oostenrijk verloor toen belangrijke wijngebieden, zoals Zuid-Tirol aan Italië. Na
de Tweede Wereldoorlog bleef Oostenrijk t/m 1955 door de geallieerden bezet. Het
wijngaardoppervlak was in die tijd teruggelopen tot 10% van wat het was. In de jaren ’60 en ’70 was
er sterke groei, vooral vanwege aanplant van müller-thurgau. Het ging toen om volume. Grote
ommekeer was het ‘antivriesschandaal’ in 1985. Wat de genadeklap leek, bleek achteraf een zegen.
Stringente wijnwetgeving en focus op kwaliteit volgden.
25.3 Bodem
In het algemeen kan men zeggen dat de bodem in veel Oostenrijkse wijngaarden wordt gekenmerkt
door kalkrijke löss, zanderige gravelbodems, stenige alluviale terrassen en siltbodems. Waar de
,hellingen steil zijn, zijn de bodems dun, zuur en zeer arm. Lager op de hellingen worden de bodems
dieper en rijker, met meer klei, kiezels en löss. Uniek zijn de vulkanische gesteenten in het zuidoosten
van Steiermark (Vulkanland Steiermark).
25.4 Klimaat
Tussen 47-49 breedtegraad vgl. Noord-Bourgogne en Zuid-Champagne). Hoofdzakelijk continentaal
klimaat. Warme zomers, koude winters. De wijnen zijn rijper, voller en krachtiger dan de Duitse en
aromatischer dan de Italiaanse. Wijnbouwgebieden behoren tot klimaatzone B (vgl. Baden en Elzas).
De 3 belangrijkste invloeden op het klimaat zijn:
a. Koele lucht uit het noorden
b. Warme Pannonische klimaat uit het oosten
c. Gematigde, mediterrane klimaat uit het zuiden
Grote verschillen in mesoklimaat. Zonnigste en warmste is Burgenland met een continentaal klimaat
(+33 / -11 graden). Door o.a. ligging t.o.v. de Donau, bodemkenmerken, koude lucht uit het noorden,
warme uit het zuiden kan het zijn dat de ene wijngaard wel en de andere geen irrigatie nodig heeft.
25.5 Druivenrassen
- Blauer burgunder / blauburgunder = pinot noir
- Grauer burgunder / rülander = pinot gris
- Weissburgunder = pinot blanc
- Morillon = chardonnay (Steiermark)
- Traminer = gewürztraminer
Witte druivenrassen
Belangrijkste witte druivenras is grüner veltliner, goed voor 32,5% van de aanplant. Niet-aromatisch
ras. Typerend is een zekere peperigheid, met name voor wijnen uit Weinviertel. Grüner veltliner uit
Wachau heeft dit pepertje veel minder.
In Oostenrijk spreekt men van de rheinriesling als men de echte riesling bedoelt. Ter onderscheid van
de welschriesling die niets met de ‘echte’ riesling te maken heeft. En zo hebben de witte (!!) rassen
roter veltliner en frühroter veltliner niets te maken met grüner veltliner.
Veelgebruikte witte rassen:
- Grüner veltliner: 32,5%
- Welschriesling: 6,6%, in Steiermark meest aangeplant, o.a. voor zoete wijnen
- Weissburgunder: 4,2%
- Riesling: 4,5%, slechts 2.000 ha
- Chardonnay: 4,3%, ‘morillon’ in Steiermark
- Sauvignon blanc: 3,7%, specialiteit van Südsteiermark
- Neuburger: Wachau
- (Gelber) muskateller: 3,1%, = muscat blanc a petit grains.
Verder komen we o.a. nog tegen: frühroter veltliner, roter veltliner, traminer, scheurebe (=sämling 88),
furmint, grauburgunder, müller thurgau e.a.
,Blauwe druivenrassen
Veelgebruikte blauwe rassen:
- (Blauer) zweigelt: 14%, belangrijkste ras. Staat in het hele land. Wijnen zijn soepel en lijken
met hun fruitigheid op een krachtige Beaujolais of wijn van pinot noir. Kruising van st. laurent
en blaufränkisch, vernoemd naar zijn bedenker.
- Blaufränkisch: 5,9%, inheems ras, vooral in Mittelburgenland. Steviger en robuuster dan
zweigelt. In Duitsland noemen ze hem lemberger, in Hongarije kékfrankos.
- Blauer portugieser (vöslauer): 1,2%, vooral in Niederösterreich
- Blauburger: kruising blauer portugieser en blaufränkisch. Niederösterreich.
- St. laurent: lijkt op pinot noir. Veel in assemblages gebruikt
- Blauer wildbacher: veel zuur. Gebruikt voor rosé Schlicher uit Weststeiermark
- Rösler: hybride druivenras; diepgekleurde rode wijnen
25.6 Wijnbouw
Oostenrijk is het land waar de Hochkultur is ontwikkeld, een geleidingssysteem dat naar zijn bedenker
Lens Moser wordt genoemd. Stokken staan 3-3,5 meter uit elkaar, terwijl de ranken 120-140 cm de
hoogte in worden geleid. Dat geeft grotere opbrengsten, minder vorstschade en besparing in
arbeidstijd door machinale verwerking. Niet geschikt voor steile terrashellingen, zoals bv in Wachau.
Tegenwoordig zie je ook andere geleidingssystemen.
Oostenrijk behoort tot de koplopers op het gebied van biologische wijnbouw (7.000 ha = 15%).
Gemiddelde opbrengst is 50 hl/ha, veel minder dan bv in Duitsland (90 hl/ha).
25.7 Vinificatie
Vinificatie heeft revolutie doorgemaakt. Nu overwegend droge vinificatie. Reductief, met nadruk op
aromatische expressie en frisheid. Om de zuiverheid te bewaren gebruiken de meeste wijnmakers
een schroefdop.
Chaptalisatie is niet toegestaan voor Kabinettsweine, Prädikatsweine en de categorieën Steinfeder,
Federspiel en Smaragd in Wachau. Vooral rvs voor vergisting en rijping van witte wijnen. De opmars
van rode wijn lijkt voorbij. Het houtgebruik is daarbij de laatste jaren subtieler geworden vanwege de
vraag naar lichte rode wijnen die je ook licht gekoeld kunt drinken.
De meeste Oostenrijkse wijnen zijn monocépage, vooral wit. Specialiteit van Wien is de Gemischter
Satz, denk wederom aan ‘Complantation’ uit de Elzas en de ‘field blends’ uit Portugal. Uit Neusiedler
See (Burgenland) komen edelzoete wijnen. Oostenrijk produceert ook mousserende kwaliteitswijn.
Sommige producenten maken (witte) vins naturels en orange wines, waarbij de vinificatie minimaal
wordt gemanipuleerd en oxidatief wordt opgevoed. In het grensgebied met Slovenië en Noordoost-
Italië wordt relatief veel orange wine gemaakt.
,25.8 Wijngebieden en herkomstbenamingen
Wetgeving, kwaliteitsindeling en etikettering
Na drama van 1985 snel een nieuwe wijnwet, die is aangepast aan EU-regelgeving. De oostenrijkse
wijnwetgeving vertoont overeenkomsten met de Duitse. Ook in Oostenrijk een organoleptische
kwaliteitsbeoordeling. Strengste wijnwetgeving ter wereld, maar tegelijk weinig regels voor de
wijnbouwdistricten (m.u.v. DAC). Alleen het gerede product, de wijn, krijgt een beoordeling. Het
wettelijk toegestane basisrendement voor Oostenrijkse wijnen is 9.000 kg/ha of 67,5 hl/ha. Geldt voor
alle categorieën.
Naast de Europese wijnwetgeving heeft Oostenrijk extra regels opgesteld voor:
- Wijnbereiding (o.a. chaptalisatie)
- Definities en benamingen van kwaliteitsniveaus
- Controlemiddelen en procedures
-----------------------------------------
<KMW>
Klosterneuburger Mostwaage (KMW) voor meting mostgewicht (suikergehalte). Vergelijkbaar met
graden Oechsle. 15 procent restsuiker is 15 graden KMW. 1 graad KMW is 4,86 graden Oechsle.
Oechsle is 5x KMW.
-----------------------------------------
Het suikergehalte van de most is een medebepalende factor voor de indeling van kwaliteitsniveaus.
We onderscheiden de volgende categorieën (zie ook Duitsland):
- Wein ohne geographische Angabe (Wein)
- Wein mit geschützter geographischer Angabe (Landwein)
- Wein mit geschützter Ursprungsbezeichnung (Qualitätswein). Hiertoe behoren ook:
o Kabinettswein
o Prädikatswein (Qualitätswein mit Prädikat)
De eerste 2 categorieën alleen voor binnenlands gebruik. Staat er een druif op het etiket dan moet de
wijn voor minimaal 85% daarvan zijn gemaakt. Dat geldt ook voor het oogstjaar. Op Qualitätsweine
moet ook het Staatliche Prüfungsnummer worden vermeld. Iedere fles Qualitätswein heeft een
capsule in de kleuren van de Oostenrijkse vlag.
Wein ohne geographische Angabe (Wein)
Heette tot 2009 Tafelwein, nu gewoon Wein. Alleen land van herkomst mag op het etiket. Eisen aan
druivenrassen en rendementen. Dit niveau komt in Oostenrijk nauwelijks voor. De wijntypes Bergwein
(van hellingen met minimaal 26% stijging) en Heuriger (vermelding oogstjaar) vallen hier ook onder.
Wein mit geschützter geographischer Angabe (Landwein)
Is onze BGA. Als herkomst mag alleen Weinland, Steirerland of Bergland genoemd worden. Max 6
gr/l restzoet. Max rendement 67,5 hl/ha.
,Wein mit geschützter Ursprungsbezeichnung (Qualitätswein)
Is onze BOB. Als herkomst kan elk van de 9 Bundesländer genoemd worden of een specifiek
herkomstgebied uit Niederösterreich, Burgenland, Steiermark of Wien. Ook de 17 DAC’s behoren
hiertoe. Tot slot kan er ook een specifieke wijngaard benoemd worden in combinatie met het woord
Ried.
De gebruikte (belangrijkste) druivenrassen moeten op het etiket vermeld worden. Ook het smaaktype
moet op de wijn staan. Max rendement 67,5 hl/ha. Chaptalisatie is toegestaan (!) tot max 3,5 kg
suiker per hl en max 18 graden KMW.
Qualitätswein wordt vanuit staatswege zowel chemisch als organoleptisch getest. Goedgekeurd
betekent rood-wit-rode banderol of schroefdop en SP-nummer erop.
Kabinettswein
Is een Qualitätswein met enkele aanvullende regels. Is dus een subcategorie Qualitätswein.
Mostgewicht tussen 17-19 graden KMW. Alcoholpercentage mag niet boven 13% liggen.
Chaptalisatie verboden. Max 9 gr/l restsuiker, mits het zuurgehalte minimaal 7 gr/l is. Anders dan in
Duitsland is Kabinett in Oostenrijk geen Prädikatswein. De categorie Kabinett komt weinig voor in
Oostenrijk.
-----------------------------------------
<Restsuikergehalte>
- Trocken: Restsuiker tussen 4 en 9 gr/l, mits zuurgehalte max 2 gr/l lager
- Halbtrocken: tot max 18 gr/l, mits totaal zuren niet meer dan 10 gr/l lager
- Lieblich: tot 45 gr/l
- Süß: 45 gr/l en hoger
----------------------------------------
Prädikatswein (Qualitätswein mit Prädikat)
Gemaakt van druiven met een bepaalde rijpingsgraad. Kan op de markt worden gebracht onder
dezelfde herkomstbenamingen als gewone Qualitätswein. We kennen de volgende typen:
- Spätlese: minimaal mostgewicht 19 graden KMW
- Auslese: minimaal mostgewicht 21 graden KMW
- Beerenauslese: minimaal mostgewicht 25 graden KMW; overrijpe en/of
gebotrytiseerde druiven
- Eiswein: druiven bij oogst minimaal -7 graden; mostgewicht >25 graden KMW
- Strohwein/Schilfwein: druiven minimaal 3 maanden gedroogd; vergelijk vin de paille
- Ausbruch: volledig overrijpe, ingedroogde, gebotrytiseerde druiven met minimaal
mostgewicht van 30 graden KMW. Alleen voor stadje Rust aan de Neusiedler See
- Trockenbeerenauslese: Ook wel TBA. Ingedroogde, gebotrytiseerde druiven met minimaal
mostgewicht van 30 graden KMW
In augustus 2023 is de Weinrecht-Sammelverordnung aangenomen. Wettelijke basis voor classificatie
van oostenrijkse afzonderlijke wijngaarden. Twee niveaus: Erste Lage (premier cru) en Große Lage
(grand cru). Eerste classificaties worden pas in 2025 verwacht. Strenge regels. Alleen toegestaan
voor DAC-wijnen uit geclassificeerde wijngaarden. De wijnregio waar de wijn vandaan komt heeft de
3 DAC-niveaus Gebietswein (regionale wijn), Ortswein (dorpswijn) en Riedenwein (wijngaardwijn)
,gedefinieerd. Zoals gezegd, diverse andere strenge regels waaronder eerst 5 jaar Erste Lage
alvorens je Große Lage kunt worden.
Districtus Austriae Controllatus (DAC)
Kwaliteitswijnen met een typisch regionale herkomst en een duidelijk smaakprofiel. Is dus een
gereglementeerd en gecontroleerd type Qualitätswein. Doet denken aan Franse AOP-systeem.
Diverse regels voor toekenning, waaronder chemische en organoleptische keuring. Bij meer dan 13%
alcohol en enkele andere voorwaarden mag de term Reserve worden toegevoegd. De gewone DAC
wordt in dat geval Klassik Bij DAC-wijnen mag de naam van een Ried vermeld worden. Zie pagina
32-35 voor een overzicht van DAC-wijnen.
Classificatie van mousserende wijnen (Sekt Austria)
Heet vanaf 2022 Sekt Austria. Dosages en indeling in brut, extra brut enz. zijn hetzelfde als bij
champagne. De categorieën zijn van laag naar hoog:
1. Sekt Austria:
Zowel tankmethode als methode traditionnelle; wit, rood, rosé, alle stijlen
2. Sekt Austria Reserve:
Alleen methode traditionnelle, 18 maanden rijping sur lie. Alleen brut en extra brut en wit en
rosé. Handgeplukt uit 1 deelstaat. Diverse ander regels.
3. Sekt Austria Grosse Reserve:
Alleen methode traditionnelle, 36 maanden rijping sur lie. Alleen brut en extra brut en wit en
rosé. Handgeplukt uit 1 deelstaat. Druiven moeten uit 1 wijngemeente komen. Er mogen geen
witte en rode basiswijnen gemengd worden bij productie van rosé-Sekt (anders dan in
Champagne). Diverse ander regels.
Typeaanduidingen Wachau
Eisen gaan verder dan de Oostenrijkse wijnwet. Steinfeder, Federspiel en Smaragd.
Niederösterreich
Noordoosten. Belangrijkste deelstaat voor wijnbouw. 61% van alle wijngaarden. Ten noorden van de
Donau, om Wenen heen. Met 45% aanplant is grüner veltliner veruit de belangrijkste druif. Flinke
verschillen tussen de deelgebieden. Rode wijn circa 25%. 8 deelgebieden, waarvan er 7 een DAC-
status hebben. Alleen Thermenregion niet.
Wachau DAC
1.300 ha. Internationale prestige. Steile hellingen. Meeste wijngaarden op noordelijke oever van de
Donau. Hogere plantdichtheid dan Lenz Moser (7.000-7.500 per ha), maar lagere opbrengst, 40 hl/ha.
Zowel Atlantische als continentale klimaatinvloeden. Door ligging in dal en dichte bebossing rondom
zijn de wijngaarden goed beschermt tegen koude winden. Urgestein (oude stollingsgesteenten, zoals
graniet en metamorfe vormen daarvan), vormt de basisbodem van veel beroemde wijngaarden. Het
bewerken van de terraswijngaarden is erg kostbaar, 2.000 manuren per ha tegenover 400 manuren in
een vlakke, machinaal bewerkte wijngaard. Dat verklaart deels de hoge prijzen. Op de steile hellingen
minder vruchtbare bodems van gneiss en graniet. Daar veel Riesling. In lagere delen veel löss en
zand. Daar veel grüner veltliner.
,Kremstal DAC
2.200 ha. Ten oosten van Wachau. Het diepe rivierdal beschermt wederom tegen de koude winden.
Ook hier voornamelijk riesling en grüner veltliner.
Kamptal DAC
3.500 ha. Bekendste Ried is Heiligenstein. Ook hier grüner veltliner en riesling. Wijngaarden zijn door
de bergen in het noorden goed beschut. Meer hoogteverschillen dan Kremstal. Löss, kiezel en
zandsteen. Hoger en warmer levert krachtigere wijnen op dan uit Kremstal.
Traisental DAC
850 ha. Ten zuidoosten van Wachau, rechteroever Donau. Kleinste wijndistrict van Niederösterreich.
Hier veel kalk en krijt in de bodem. Aanzienlijke temperatuurverschillen tussen dag en nacht. Ook hier
steile terrassen. Extreme kleinschaligheid. Goed klimaat voor wijnbouw. 55% grüner veltliner, daarna
riesling. Allebei DAC.
Wagram DAC
2.400 ha. Dynamisch wijngebied met vele experimenten. Druivenrassen hier zijn grüner veltliner,
riesling en weissburgunder. De Grüner Veltliners van löss-bodem zijn Wagrams trots. Specialiteit van
het gebied is het witte ras roter veltliner.
Carnuntum DAC
800 ha. Ten oosten en zuidoosten van Wenen. Zuidelijke oever van de Donau. Bodems van grind en
löss. Hier meer rood dan wit van blaufränkisch, zweigelt of st. laurent. Zweigelt is de belangrijkste. Wit
van grüner veltliner en welschriesling.
Thermenregion
1.900 ha. Ten zuiden van Wenen. Warmste deel van Niederösterreich. Diverse witte en blauwe
rassen, ook autochtone.
Weinviertel DAC
14.000 ha. Grootste wijnstreek van Oostenrijk. Echt uitzonderlijke terroirs zijn in Weinviertel
zeldzaam. Droog klimaat met gemiddeld vrij lage temperatuur. Daardoor rijping beperkt en daarom
minder riesling aangeplant. Veel variatie in bodems. Voor wit grüner veltliner, voor rood blauer
portugieser en zweigelt. Maar je ziet ook müller-thurgau en welschriesling. Voor Weinviertel DAC is
grüner veltliner (Klassik en Reserve) het verplicht ras.
Burgenland
12.000 ha. 60% rood, 40% wit. Behoorde vroeger toe aan Hongarije. Na Phylloxera vooral
blaufränkisch aangeplant. In de jaren ’60 en ’70 verschoof het accent naar zoete witte wijn voor de
Duitse markt. Midden in Burgenland ligt de Neusiedler See (32 km lang, gemiddelde diepte 1 meter).
Dit steppemeer is een belangrijke klimaatfactor in Burgenland. Samen met het Pannonische
landklimaat. Dat geeft een hoge luchtvochtigheid in de wijde omtrek. In het vroege najaar geeft dat
botrytis. Burgenland is de generieke naam voor wijnen die niet binnen een DAC-classificatie vallen.
Uit Burgenland komen de meeste Oostenrijkse rode wijnen. Ook zoete wijnen. Voor wit welschriesling
en grüner veltliner. Blaufränkisch is het dominante blauwe ras, vooral in Mittelburgenland. In
Neusiedlersee DAC is dat zweigelt.
Neusiedlersee DAC
6.200 ha. Warme zomers, koude winters. De beroemde Beerenauslesen en Trockenbeerenauslesen
komen uit het gebied Seewinkel, ten oosten van de Neusiedler See. Meerdere druivenrassen worden
,hiervoor gebruikt. Een specialiteit uit dit deel van Burgenland vormen Strohweine en Schilfweine,
o.b.v. ingedroogde druiven op matten van stro of riet (zie pag. 6 van deze samenvatting).
Welschriesling is het meest aangeplante witte ras. Voor rood diverse rassen. De wijngaarden hiervoor
liggen iets verder weg van de Neusiedler See. Niet DAC-wijnen uit dit gebied komen op de markt
onder de naam Burgenland.
Leithaberg DAC
2.800 ha. Ten westen van de Neusiedler See. Niet DAC-wijnen uit dit gebied komen op de markt
onder de naam Burgenland.
Hier ligt ook het plaatsje Rust, bekend van de zoete wijn Rust Ausbruch en beroemdste wijnstad van
Burgenland. De wijnen uit Rust maken géén deel uit van Leithaberg DAC. Uit Rust komen met
regelmaat Beerenauslese, Ausbruch en Trockenbeerenauslese o.a. door de hoge vochtigheid die
botrytis bevordert. Ruster Ausbruch is sinds 2020 een eigen DAC. Ruster Ausbruch is een edelzoete
wijn die net zo gemaakt wordt als Trockenbeerenauslese. Het is een combinatie van edelrotte en
gewone druiven die voldoende zoetheid oplevert. Gelber muskateller en Furmint zijn de belangrijkste
druiven.
Mittelburgenland DAC
2.000 ha. Zware zanderige bodems. Bijgenaamd ‘Blaufränkischland’. Hier vooral rode wijnen door het
warme klimaat. 50% blaufränkisch. Enige druif die is toegestaan voor de regionale DAC. Niet DAC-
wijnen uit dit gebied komen op de markt onder de naam Burgenland.
Eisenberg DAC
420 ha. 70% rood. Hier komen het continentale klimaat en mediterrane klimaat bij elkaar. Hoogste
wijngebied van Oostenrijk. Vooral verweerd leisteen. Vooral rood wederom van blaufränkisch. Voor
wit welschriesling. Rond Heiligenbrunn en Moschendorf vind je een curiosum: Uhudler. Dat is
(licht)rode of roséwijn van ongeënte Amerikaanse hybriden. Kenmerken zijn een foxy smaak en
aroma van aardbeienkauwgum. Niet DAC-wijnen uit dit gebied komen op de markt onder de naam
Burgenland.
Rosalia DAC
Niet verder in boek besproken.
Steiermark
5.000 ha, 9% van wijnproductie van Oostenrijk. Ligt in zuiden tegen Slovenië aan. 77% wit van
voornamelijk welschriesling. Verder o.a. ook sauvignon blanc, de specialiteit van de streek. Het kan
hier veel regenen. In combinatie met de ligging aan de voet van de Alpen betekent dat meer zuren en
minder alcohol. De eerste wijn van een nieuwe jaargang (november) wordt hier traditioneel Junker
genoemd. Steiermark is opgesplitst in 3 districten:
- DAC Südsteiermark
- DAC Vulkanland Steiermark
- DAC Weststeiermark
Weststeiermark
Slechts 600 ha. Meer neerslag. Hier vooral de zeldzame blauer wildbacher. Daar maken ze rode wijn
van, maar wordt vooral gebruikt voor de lokale rosé-specialiteit Schilcher. Geen allemansvriend.
, Vulkanland Steiermark
1650 ha. Hier is het warmer dan in Südsteiermark. Vulkaanbodem met basalt en tufsteen geeft een
specifiek karakter aan de wijn. Hier met name welschriesling, weissburgunder, grauburgunder en
morillon. Voor rood zweigelt.
Südsteiermark
250 ha. Kleinste gebied, maar grootste aanplant. Hier komen de beste wijnen uit Steiermark vandaan.
Mediterraan klimaat. Ook wel ‘Toscane van Oostenrijk’ genoemd vanwege klimaat en heuvels. Voor
wit sauvignon blanc, welschriesling en gelber muskateller. Twee stijlen: klassiek (rvs zonder malo) en
internationaal (vergisting op hout).
Wien
Circa 600 ha ten noorden rond stad Wenen. 80% is witte wijn met grüner veltliner in de hoofdrol.
Weense wijn, met name witte, wordt automatisch geassocieerd met het typisch oostenrijkse
fenomeen Heuriger. Verder is typisch Weens de Gemischter Satz, een eigen DAC. Minimaal 3
aangeplante rassen die goedgekeurd zijn voor Qualitätswein tegelijk oogsten en vinificeren.
------------------------
<Heuriger>
Betekent ‘van dit jaar’. Wijn van de laatste oogst. Wordt vanaf 11 november officieel Heuriger. Een
jaar later wordt de wijn Altwein genoemd. Heuriger is ook de naam van de lokale wijnherbergen, waar
ook eten geserveerd wordt en die graag door toeristen bezocht worden.
------------------------
Bergland
Verzamelnaam voor de deelstaten Tirol, Vorarlberg, Salzburg, Kärnten en Oberösterreich. Slechts
215 ha aan wijngaarden. 20 hl/ha! Kärnten is het belangrijkste.
