Samenvatting Taaltopics Argumenteren - Cees Braas e.a.

Argumenteren
Cees Braas, Ellie van der Geest, Annemieke de Schepper

,1 Basisbegrippen
Argumentatie
Een samenstel van uitspraken waarbij een of meer uitspaken ter ondersteuning van een andere
uitspraak (het standpunt) naar voren worden gebracht met het kennelijke doel anderen van dat
standpunt te overtuigen.

We gaan ervan uit dat argumentatie tot overtuigen heeft geleid, als de andere partij geen
tegenwerpingen doet en kritische vragen stelt → wie zwijgt, stemt toe, al blijkt echte instemming
vaak pas later uit het feitelijk vertoonde gedrag.

We kunnen twee soorten uitspraken onderscheiden: standpunten en argumenten.

Standpunt
De uitspraak waarvan je de juistheid of terechtheid probeert aan te tonen. Iedere uitspraak die
naar het oordeel van anderen betwistbaar is, noemen we een standpunt.

Standpunt en argument zijn pas echt aan elkaar te relateren als men er nog een verbindende
uitspraak bij denkt. De verbindende uitspraak blijft gewoonlijk onuitgesproken.

Voorbeeld:

1. Volgens mij moet je die dvd-recorder zeker niet kopen (standpunt). In een test in de
Consumentengids werd-ie laatst heel kritisch beoordeeld (argument).

2. Volgens mij moet je die dvd-recorder zeker niet kopen (standpunt). In een test in de
Consumentengids werd-ie laatst heel kritisch beoordeeld (argument). Als de
consumentengids een product kritisch beoordeelt, dan is het af te raden dat te kopen
(verbindende uitspraak).

Met toevoeging van een verbindende uitspraak is een complete optelsom van drie uitspraken
(argument, verbindende uitspraak, standpunt) ontstaan: een redenering.

Elk betoog wordt opgebouwd uit combinaties van argumentatiestructuren:
- Enkelvoudige argumentatie
Als een standpunt door één argument wordt onderbouwd.
- Meervoudige argumentatie
Als een standpunt door meerdere argumenten wordt onderbouwd. Draag niet te snel
ongevraagd een overdreven groot aantal argumenten aan voor je standpunt. Houd nog wat
achter de hand.
- Nevenschikkende argumentatie
Ieder deelargument los is onvoldoende om het standpunt te ondersteunen. Pas de
combinatie van twee of meer deelargumenten geldt als voldoende ondersteuning (zie
figuur 1.5 boek)
- Onderschikkende argumentatie
Argumenten kunnen op hun beurt ook weer door argumenten worden ondersteunt
(subargumenten). Als men een eigen betoog opstelt, zal men onderschikkingen
aanbrengen als valt te voorzien dat bepaalde argumenten zullen worden aangevallen
door (mogelijke) tegenstanders.

Want/dus-proef

, Hierbij probeer je uit of je tussen twee als argumentatie bedoelde uitspraken want of dus kunt
zetten. Na dus kan je de conclusie of het standpunt invullen. Na want hoor je het argument. Deze
proef werkt altijd.

Als/dan-proef
Deze proef helpt je om een verbindende uitspraak op te sporen.

Argumenten en standpunten worden soms wat creatiever verpakt. Ze worden dan bijvoorbeeld
geformuleerd als vraag of als uitroep. Wie een betoog hoort of leest, ziet zich dus soms voor de
taak gesteld bepaalde passages in de tekst eerst als argument te ontmaskeren.

Niet elk onderdeel van een betogende tekst vervult een directe ondersteunende rol in de
argumentatie. Een betoog kan bijvoorbeeld ook informatieve passages bevatten.

Redundant
De schrijver kiest ervoor hetzelfde in andere bewoordingen te herhalen, bijvoorbeeld omdat hij
weet dat het publiek er moeite mee zal hebben het verhaal in één keer te begrijpen.

Toevoeging
De spreker/schrijver realiseert zich dat het standpunt dat hij inneemt, als onplezierig wordt
ervaren door (een deel van zijn publiek). Hij kan het publiek dan tegemoetkomen door op een
ondergeschikt punt toe te geven, waardoor het eigenlijke standpunt acceptabeler wordt voor
zijn hoorders of lezers (psychologische functie).