Leerlijn labvaardigheden: het labjournaal
Johan Rozenbrand, Renske van Gestel, Joop Hoogvliet, versie 1 augustus 2016
Inleiding
Verslag doen van wetenschappelijk onderzoek is een belangrijk aspect van onderzoek.
Door verslag te doen van de resultaten van het onderzoek, door middel van een
meetrapport, verslag of wetenschappelijk artikel, worden anderen deelgenoot gemaakt
van werkwijze, bevindingen en resultaten/conclusies. Dit kan weer leiden naar zinvol
vervolgonderzoek. De eerste stap van noteren van experimentele resultaten, direct op
de werkvloer, is het zogenaamde labjournaal. In deze notitie wordt de papieren versie
van het labjournaal besproken. Een elektronische versie van het labjournaal zal in een
ander document aan bod komen.
Labjournaal
Het doel van het bijhouden van een labjournaal bij praktisch werk is dat doel,
methode, uitvoering en conclusies van een experiment eenduidig en traceerbaar
gedocumenteerd worden. Hierdoor wordt de bewijsvoering en de informatie-
overdracht controleerbaar. In geval van twijfel over wetenschappelijke waarnemingen
en/of resultaten kan altijd teruggegrepen worden naar dit document. De documentatie
van de meetresultaten is dus een belangrijk aspect om de kwaliteit van onderzoek te
waarborgen. Een overzichtelijke en juiste administratie is daarom van groot belang.
Richtlijnen papieren labjournaal
Op de voorzijde/het titelblad van het labjournaal staat de naam van de
eigenaar/schrijver en de titels van de experimenten, practica en/of blokken
waarop de inhoud van het labjournaal betrekking heeft.
Het journaal wordt met onuitwisbare inkt ingevuld.
De bladzijden van het journaal worden vooraf genummerd zodat niet achteraf
ongemerkt bladzijden verwijderd of ingevoegd kunnen worden.
Het journaal heeft een inhoudsopgave die wordt bijgehouden.
Het experiment begint met een plan op de rechterpagina. Dit plan bevat een
opsteldatum, titel, een omschrijving van het doel van de proef en een
omschrijving van de onderzoeksmethode (bij een bestaand voorschrift volstaat
een verwijzing naar de literatuur en dienen alleen afwijkingen genoteerd te
worden). Waar mogelijk wordt een schatting aangegeven van de te
verwachten waarnemingen. Bij de voorbereiding behoort ook een
inventarisatie van de risico’s: geef aan of er met gevaarlijke stoffen of micro-
organismes gewerkt wordt en welke beschermende maatregelen moeten
worden genomen (bv. handschoenen, mondkapjes, zuurkasten).
Op de rechterpagina worden de uitvoering (met datum), de waarnemingen en
meetgegevens, of de verwijzingen naar bijlagen met meetgegevens genoteerd.
Noteer dus de gegevens van gebruikte chemicaliën (kwaliteit, fabrikant, enz.),
aanduidingen en instellingen apparatuur. De uitvoering wordt afgesloten met
een conclusie en eventueel een voorstel voor verder onderzoek.
Waarnemingen moeten direct in het labjournaal worden vastgelegd (dus niet
op kladblaadjes). Na uitvoering van het experiment worden de resultaten in
het labjournaal controleerbaar uitgewerkt.
Op de linkerpagina kunnen aantekeningen gemaakt worden.
Fouten worden op een zodanige wijze doorgehaald dat zij leesbaar blijven.
Doorhalingen worden voorzien van datum en paraaf met een omschrijving van
Johan Rozenbrand, Renske van Gestel, Joop Hoogvliet, versie 1 augustus 2016
Inleiding
Verslag doen van wetenschappelijk onderzoek is een belangrijk aspect van onderzoek.
Door verslag te doen van de resultaten van het onderzoek, door middel van een
meetrapport, verslag of wetenschappelijk artikel, worden anderen deelgenoot gemaakt
van werkwijze, bevindingen en resultaten/conclusies. Dit kan weer leiden naar zinvol
vervolgonderzoek. De eerste stap van noteren van experimentele resultaten, direct op
de werkvloer, is het zogenaamde labjournaal. In deze notitie wordt de papieren versie
van het labjournaal besproken. Een elektronische versie van het labjournaal zal in een
ander document aan bod komen.
Labjournaal
Het doel van het bijhouden van een labjournaal bij praktisch werk is dat doel,
methode, uitvoering en conclusies van een experiment eenduidig en traceerbaar
gedocumenteerd worden. Hierdoor wordt de bewijsvoering en de informatie-
overdracht controleerbaar. In geval van twijfel over wetenschappelijke waarnemingen
en/of resultaten kan altijd teruggegrepen worden naar dit document. De documentatie
van de meetresultaten is dus een belangrijk aspect om de kwaliteit van onderzoek te
waarborgen. Een overzichtelijke en juiste administratie is daarom van groot belang.
Richtlijnen papieren labjournaal
Op de voorzijde/het titelblad van het labjournaal staat de naam van de
eigenaar/schrijver en de titels van de experimenten, practica en/of blokken
waarop de inhoud van het labjournaal betrekking heeft.
Het journaal wordt met onuitwisbare inkt ingevuld.
De bladzijden van het journaal worden vooraf genummerd zodat niet achteraf
ongemerkt bladzijden verwijderd of ingevoegd kunnen worden.
Het journaal heeft een inhoudsopgave die wordt bijgehouden.
Het experiment begint met een plan op de rechterpagina. Dit plan bevat een
opsteldatum, titel, een omschrijving van het doel van de proef en een
omschrijving van de onderzoeksmethode (bij een bestaand voorschrift volstaat
een verwijzing naar de literatuur en dienen alleen afwijkingen genoteerd te
worden). Waar mogelijk wordt een schatting aangegeven van de te
verwachten waarnemingen. Bij de voorbereiding behoort ook een
inventarisatie van de risico’s: geef aan of er met gevaarlijke stoffen of micro-
organismes gewerkt wordt en welke beschermende maatregelen moeten
worden genomen (bv. handschoenen, mondkapjes, zuurkasten).
Op de rechterpagina worden de uitvoering (met datum), de waarnemingen en
meetgegevens, of de verwijzingen naar bijlagen met meetgegevens genoteerd.
Noteer dus de gegevens van gebruikte chemicaliën (kwaliteit, fabrikant, enz.),
aanduidingen en instellingen apparatuur. De uitvoering wordt afgesloten met
een conclusie en eventueel een voorstel voor verder onderzoek.
Waarnemingen moeten direct in het labjournaal worden vastgelegd (dus niet
op kladblaadjes). Na uitvoering van het experiment worden de resultaten in
het labjournaal controleerbaar uitgewerkt.
Op de linkerpagina kunnen aantekeningen gemaakt worden.
Fouten worden op een zodanige wijze doorgehaald dat zij leesbaar blijven.
Doorhalingen worden voorzien van datum en paraaf met een omschrijving van
