Casus 1; horrible accident
Probleemstelling
- Welke delen van de hersenen functioneren voor bepaalde dingen?
- Welk deel is van het Phineas geraakt?
- Hoe kan zo'n wond herstellen?
- Persoonlijkheidsverandering
- Taalcentra van Broca en Wernicke
- Histologie van de hersenen
Brainstorm
Frontaalkwab heeft wat te maken met persoonlijkheid?
Lobotomie kan je persoonlijkheid weghalen?
Motorische functies → horen, voelen, praten, proeven, emoties, plannen en ruiken.
Bepaalde hormonen door de hersenen.
Hersenschade weefsel is best blijvend.
Hersenstam (pons, medulla).
Prefrontale cortex, motor cortex.
Tussenhersenen.
Grijze en witte stof → cellichamen (grijze in cortex), witte is axonen.
Hersenen staan in verbinding met lichaam door ruggenmerg (ganglia, spinale zenuwen),
oogzenuwen, olfactory bulb (reuk)
Hersenen worden beschermd door schedel, vloeistof (is dat statisch?), immuunsysteem.
Verschillende celtypen in de hersenen.
Bij zo’n ongeluk MRI scan maken → zie verschillende kwabben en delen. Kan vocht zien op
een MRI en niet op andere scans.
Leerdoelen
1) Anatomie van de hersenen
- brodmann
- hersenvliezen
- hersenstam
- hersencentra
- hersenkwabben
- ventrikels met liquor
- grijze en witte stof
2) Histologie van de hersenen
3) Wat zijn de functies van de hersenkwabben?
Uitwerken leerdoelen
1) Anatomie van de hersenen
- brodmann
- hersenvliezen
- hersenstam
- hersencentra
- hersenkwabben
- ventrikels met liquor
- grijze en witte stof
,Ontwikkeling hersenen
Er zijn drie primaire hersengebieden; het prosencephalon (voorhersenen), het
mesencephalon (middenhersenen), en het rhombencephalon (achterhersenen).
- Het prosencephalon kan worden onderverdeeld in het telencephalon en het
diencephalon.
- Het rhombencephalon vormt het metencephalon (pons en cerebellum) en het
myelencephalon (medulla).
- Het middenbrein is gewoon het mesencephalon.
De vier volwassen hersengebieden zijn; de hemisferen (hersenhelften), het diencephalon,
de hersenstam (metencephalon, pons en medulla) en het cerebellum (figuur 1).
Cerebrale hemisferen (hersenhelften)
De hersenhelften vormen het bovenste deel van de hersenen. Verhoogde richels van
weefsel, gyri genaamd, gescheiden door ondiepe groeven, de sulci genaamd, markeren
bijna het gehele oppervlak van de hersenhelften. Diepere groeven, die fissuren worden
genoemd, scheiden grote delen van de hersenen. De mediaan gelegen longitudinale fissuur
scheidt de hersenhelften. Een andere grote kloof, de transversale cerebrale kloof, scheidt de
hersenhelften van de daaronder liggende kleine hersenen. Verscheidene sulcus verdelen
elke hemisfeer in vijf kwabben (figuur 2);
- Lobus frontalis → De lobus frontalis is de kwab die zich aan de voorkant bevindt en
ventraal ligt. Dit gebied is verantwoordelijk voor het menselijk bewustzijn. De
prefrontale cortex is verantwoordelijk voor cognitieve, emotionele en motivationele
processen.
- Lobus parietalis → De lobus parietalis is de kwab tussen de lobus frontalis en de
lobus occipitalis. Deze kwab bevindt zich aan de craniale kant van de schedel. Deze
kwab wordt ook wel de wandbeenkwab genoemd. Het is betrokken bij zintuigelijke en
cognitieve functies, zoals aandacht, ruimtelijk inzicht, lezen en rekenen. Het voorste
gedeelte ontvangt zintuigelijke informatie vanuit de thalamus.
- Lobus occipitalis → De lobus occipitalis is de kwab die zich aan de achterkant
bevindt. Deze kwab ligt dorsaal. Deze kwab is betrokken bij het zien.
- Lobus temporalis → De lobus temporalis bevindt zich tussen de lobus frontalis en de
lobus occipitalis, maar dan aan de caudale kant van de schedel. Deze kwab bevat de
auditieve cortex en werkt nauw samen met de hippocampus (deel wat van belang is
bij het geheugen en opslaan van informatie). Ook het centrum van Wernicke (speelt
een rol bij het begrijpen van taal) ligt in de linker temporaalkwab.
- Lobus insula → Deze ligt diep begraven in de sulcus lateralis en maakt deel uit van
de bodem ervan, wordt bedekt door gedeelten van de temporale, pariëtale en
frontale kwabben. De insula is betrokken bij het bewustzijn van fysieke sensaties
zoals pijn, temperatuur, en honger, evenals bij het reguleren van emoties en het
nemen van beslissingen
- Lobus limbicus → De lobus limbus (behoort niet echt tot de lobuli) bevindt zich in het
midden tussen alle andere lobi en bestaat uit meerdere structuren zoals de
amygdala, hippocampus, cingulate gyrus en enkele andere gebieden die diep in de
hersenen liggen. Het heeft voornamelijk betrekking op emotie, geheugen en gedrag.
De centrale sulcus (fissuur van Orlando), die in het frontale vlak ligt, scheidt de frontale kwab
van de pariëtale kwab. Grenzend aan de centrale sulcus liggen de precentrale gyrus anterior
en de postcentrale gyrus posterior. De pariëto-occipitale suclus scheid de occiptalekwab van
de pariëtale kwab. De sulcus calcarinus zit in de occipitale kwab en scheidt deze daar in
, tweeën. De diepe laterale sulcus (fissuur van sylvius) omlijnd de temporale kwab en scheidt
deze temporale kwab van de pariëtale en frontale kwabben. Elke hersenhelft heeft drie
basisgebieden (figuur 3);
- Een oppervlakkige hersenschors van grijze stof, die er grijs uitziet in
hethersenweefsel door de aanwezige cellichamen (perikarya) van neuronen en de
ongemyeliniseerde vezels.
- Interne witte stof, die er wit uitziet door de wel gemyeliniseerde vezels.
- Basale nuclei, eilanden van grijze materie diep gelegen in de witte stof.
Cerebrale witte stof
Het tweede van de drie basisgebieden van elke hemisfeer is de interne cerebrale witte stof.
De communicatie binnen de hersenen is uitgebreid, de witte stof diep van de corticale grijze
stof is verantwoordelijk voor de communicatie tussen de hersengebieden onderling en
tussen de hersenschors en de lagere centra van het CZS. Witte stof bestaat grotendeels uit
gemyeliniseerde vezels gebundeld in grote banen. Deze vezels en banen worden
geclassificeerd volgens de richting waarin zij lopen als associatie, commissuraal of projectie.
- Associatievezels verbinden verschillende delen van dezelfde hemisfeer. De korte
associatievezels verbinden aangrenzende gyri. De lange associatievezels zijn
gebundeld in banen en verbinden verschillende corticale kwabben.
- Commissurale vezels verbinden overeenkomstige grijze gebieden van de twee
hemisferen om als een gecoördineerd geheel te functioneren. De grootste
commissuur is het corpus callosum, dat boven de laterale ventrikels ligt, diep in de
longitudinale fissuur. Minder opvallende voorbeelden zijn de commisuren anterior en
posterior.
- Projectievezels komen de hersenschors binnen vanuit lagere hersen- of ruggenmerg
centra of dalen vanuit de cortex af naar lagere gebieden. Zintuiglijke informatie
bereikt de hersenschors en motorische output verlaat hem via deze projectievezels.
Zij verbinden de cortex met de rest van het zenuwstelsel en met de receptoren en
effectoren van het lichaam. In tegenstelling tot de commissurale en associatieve
vezels, die horizontaal lopen, lopen de projectievezels verticaal. Aan de top van de
hersenstam vormen de projectievezels aan weerszijden een compacte band, het
interne kapsel genoemd, die tussen de thalamus en enkele basalekernen loopt.
Voorbij dat punt stralen de vezels waaiervormig door de witte hersenstof naar de
cortex. Deze kenmerkende rangschikking wordt de corona radiata genoemd (figuur
3).
Basale ganglia (nu kernen genoemd)
Diep in de witte hersenstof bevindt zich het derde basisgebied van elke hemisfeer, een
groep subcorticale kernen die de basale ganglia (kernen) worden genoemd. De basale
ganglia omvatten de nucleus caudatus, putamen en globus pallidus (twee kleine kernen, een
interne en externe). Samen met het putamen vormt de nucleus caudatus het striatum (van
binnen gestreept). De basale ganglia zijn functioneel geassocieerd met de nuclei
subthalamici (gelegen in de laterale vloer van het diencephalon) en de substantia nigra van
de middenhersenen. De basale ganglia ontvangen input van de gehele cerebrale cortex,
alsmede van andere subcorticale kernen en van elkaar. Via relais door de thalamus
projecteren de ‘output’ kern (globus pallidus kernen) en de substantia nigra naar de
premotorische en prefrontale cortex en beïnvloeden zij de spierbeweging die door de
primaire motorische cortex worden gestuurd. De basale ganglia hebben geen directe
Probleemstelling
- Welke delen van de hersenen functioneren voor bepaalde dingen?
- Welk deel is van het Phineas geraakt?
- Hoe kan zo'n wond herstellen?
- Persoonlijkheidsverandering
- Taalcentra van Broca en Wernicke
- Histologie van de hersenen
Brainstorm
Frontaalkwab heeft wat te maken met persoonlijkheid?
Lobotomie kan je persoonlijkheid weghalen?
Motorische functies → horen, voelen, praten, proeven, emoties, plannen en ruiken.
Bepaalde hormonen door de hersenen.
Hersenschade weefsel is best blijvend.
Hersenstam (pons, medulla).
Prefrontale cortex, motor cortex.
Tussenhersenen.
Grijze en witte stof → cellichamen (grijze in cortex), witte is axonen.
Hersenen staan in verbinding met lichaam door ruggenmerg (ganglia, spinale zenuwen),
oogzenuwen, olfactory bulb (reuk)
Hersenen worden beschermd door schedel, vloeistof (is dat statisch?), immuunsysteem.
Verschillende celtypen in de hersenen.
Bij zo’n ongeluk MRI scan maken → zie verschillende kwabben en delen. Kan vocht zien op
een MRI en niet op andere scans.
Leerdoelen
1) Anatomie van de hersenen
- brodmann
- hersenvliezen
- hersenstam
- hersencentra
- hersenkwabben
- ventrikels met liquor
- grijze en witte stof
2) Histologie van de hersenen
3) Wat zijn de functies van de hersenkwabben?
Uitwerken leerdoelen
1) Anatomie van de hersenen
- brodmann
- hersenvliezen
- hersenstam
- hersencentra
- hersenkwabben
- ventrikels met liquor
- grijze en witte stof
,Ontwikkeling hersenen
Er zijn drie primaire hersengebieden; het prosencephalon (voorhersenen), het
mesencephalon (middenhersenen), en het rhombencephalon (achterhersenen).
- Het prosencephalon kan worden onderverdeeld in het telencephalon en het
diencephalon.
- Het rhombencephalon vormt het metencephalon (pons en cerebellum) en het
myelencephalon (medulla).
- Het middenbrein is gewoon het mesencephalon.
De vier volwassen hersengebieden zijn; de hemisferen (hersenhelften), het diencephalon,
de hersenstam (metencephalon, pons en medulla) en het cerebellum (figuur 1).
Cerebrale hemisferen (hersenhelften)
De hersenhelften vormen het bovenste deel van de hersenen. Verhoogde richels van
weefsel, gyri genaamd, gescheiden door ondiepe groeven, de sulci genaamd, markeren
bijna het gehele oppervlak van de hersenhelften. Diepere groeven, die fissuren worden
genoemd, scheiden grote delen van de hersenen. De mediaan gelegen longitudinale fissuur
scheidt de hersenhelften. Een andere grote kloof, de transversale cerebrale kloof, scheidt de
hersenhelften van de daaronder liggende kleine hersenen. Verscheidene sulcus verdelen
elke hemisfeer in vijf kwabben (figuur 2);
- Lobus frontalis → De lobus frontalis is de kwab die zich aan de voorkant bevindt en
ventraal ligt. Dit gebied is verantwoordelijk voor het menselijk bewustzijn. De
prefrontale cortex is verantwoordelijk voor cognitieve, emotionele en motivationele
processen.
- Lobus parietalis → De lobus parietalis is de kwab tussen de lobus frontalis en de
lobus occipitalis. Deze kwab bevindt zich aan de craniale kant van de schedel. Deze
kwab wordt ook wel de wandbeenkwab genoemd. Het is betrokken bij zintuigelijke en
cognitieve functies, zoals aandacht, ruimtelijk inzicht, lezen en rekenen. Het voorste
gedeelte ontvangt zintuigelijke informatie vanuit de thalamus.
- Lobus occipitalis → De lobus occipitalis is de kwab die zich aan de achterkant
bevindt. Deze kwab ligt dorsaal. Deze kwab is betrokken bij het zien.
- Lobus temporalis → De lobus temporalis bevindt zich tussen de lobus frontalis en de
lobus occipitalis, maar dan aan de caudale kant van de schedel. Deze kwab bevat de
auditieve cortex en werkt nauw samen met de hippocampus (deel wat van belang is
bij het geheugen en opslaan van informatie). Ook het centrum van Wernicke (speelt
een rol bij het begrijpen van taal) ligt in de linker temporaalkwab.
- Lobus insula → Deze ligt diep begraven in de sulcus lateralis en maakt deel uit van
de bodem ervan, wordt bedekt door gedeelten van de temporale, pariëtale en
frontale kwabben. De insula is betrokken bij het bewustzijn van fysieke sensaties
zoals pijn, temperatuur, en honger, evenals bij het reguleren van emoties en het
nemen van beslissingen
- Lobus limbicus → De lobus limbus (behoort niet echt tot de lobuli) bevindt zich in het
midden tussen alle andere lobi en bestaat uit meerdere structuren zoals de
amygdala, hippocampus, cingulate gyrus en enkele andere gebieden die diep in de
hersenen liggen. Het heeft voornamelijk betrekking op emotie, geheugen en gedrag.
De centrale sulcus (fissuur van Orlando), die in het frontale vlak ligt, scheidt de frontale kwab
van de pariëtale kwab. Grenzend aan de centrale sulcus liggen de precentrale gyrus anterior
en de postcentrale gyrus posterior. De pariëto-occipitale suclus scheid de occiptalekwab van
de pariëtale kwab. De sulcus calcarinus zit in de occipitale kwab en scheidt deze daar in
, tweeën. De diepe laterale sulcus (fissuur van sylvius) omlijnd de temporale kwab en scheidt
deze temporale kwab van de pariëtale en frontale kwabben. Elke hersenhelft heeft drie
basisgebieden (figuur 3);
- Een oppervlakkige hersenschors van grijze stof, die er grijs uitziet in
hethersenweefsel door de aanwezige cellichamen (perikarya) van neuronen en de
ongemyeliniseerde vezels.
- Interne witte stof, die er wit uitziet door de wel gemyeliniseerde vezels.
- Basale nuclei, eilanden van grijze materie diep gelegen in de witte stof.
Cerebrale witte stof
Het tweede van de drie basisgebieden van elke hemisfeer is de interne cerebrale witte stof.
De communicatie binnen de hersenen is uitgebreid, de witte stof diep van de corticale grijze
stof is verantwoordelijk voor de communicatie tussen de hersengebieden onderling en
tussen de hersenschors en de lagere centra van het CZS. Witte stof bestaat grotendeels uit
gemyeliniseerde vezels gebundeld in grote banen. Deze vezels en banen worden
geclassificeerd volgens de richting waarin zij lopen als associatie, commissuraal of projectie.
- Associatievezels verbinden verschillende delen van dezelfde hemisfeer. De korte
associatievezels verbinden aangrenzende gyri. De lange associatievezels zijn
gebundeld in banen en verbinden verschillende corticale kwabben.
- Commissurale vezels verbinden overeenkomstige grijze gebieden van de twee
hemisferen om als een gecoördineerd geheel te functioneren. De grootste
commissuur is het corpus callosum, dat boven de laterale ventrikels ligt, diep in de
longitudinale fissuur. Minder opvallende voorbeelden zijn de commisuren anterior en
posterior.
- Projectievezels komen de hersenschors binnen vanuit lagere hersen- of ruggenmerg
centra of dalen vanuit de cortex af naar lagere gebieden. Zintuiglijke informatie
bereikt de hersenschors en motorische output verlaat hem via deze projectievezels.
Zij verbinden de cortex met de rest van het zenuwstelsel en met de receptoren en
effectoren van het lichaam. In tegenstelling tot de commissurale en associatieve
vezels, die horizontaal lopen, lopen de projectievezels verticaal. Aan de top van de
hersenstam vormen de projectievezels aan weerszijden een compacte band, het
interne kapsel genoemd, die tussen de thalamus en enkele basalekernen loopt.
Voorbij dat punt stralen de vezels waaiervormig door de witte hersenstof naar de
cortex. Deze kenmerkende rangschikking wordt de corona radiata genoemd (figuur
3).
Basale ganglia (nu kernen genoemd)
Diep in de witte hersenstof bevindt zich het derde basisgebied van elke hemisfeer, een
groep subcorticale kernen die de basale ganglia (kernen) worden genoemd. De basale
ganglia omvatten de nucleus caudatus, putamen en globus pallidus (twee kleine kernen, een
interne en externe). Samen met het putamen vormt de nucleus caudatus het striatum (van
binnen gestreept). De basale ganglia zijn functioneel geassocieerd met de nuclei
subthalamici (gelegen in de laterale vloer van het diencephalon) en de substantia nigra van
de middenhersenen. De basale ganglia ontvangen input van de gehele cerebrale cortex,
alsmede van andere subcorticale kernen en van elkaar. Via relais door de thalamus
projecteren de ‘output’ kern (globus pallidus kernen) en de substantia nigra naar de
premotorische en prefrontale cortex en beïnvloeden zij de spierbeweging die door de
primaire motorische cortex worden gestuurd. De basale ganglia hebben geen directe
