Casus 9; een pijnlijk been … of meer?
Moeilijke woorden
Asdrukpijn → Pijn op de as van het bot
Probleemstelling
- Pijn
- Pijnmedicatie
- Botmetastase
- Waarom wordt pijn minder als je er over wrijft
- Acute pijn
- Zeurende pijn
- Waarom is er minder pijn als hij gaat liggen
- Waarom bestralen ze tegen de pijn
Brainstorm
Als je bot bestraalt wordt hij zwakker
Bestraling van kanker, zorgt er voor dat het weg gaat
Leerdoelen
1) Wat zijn verschillende soorten pijn?
- Acute, chronische en zeurende pijn
2) Hoe werkt pijnregulatie?
- Pathways van de pijn
- Receptoren van pijn
- Verschillende soorten prikkels voor verschillende soorten pijn
- Verwerking in de hersenen
- Pijnbeleving, gedrag en hoe je het ervaart (hoe kan de een bij dezelfde
impact meer pijn beleven dan een ander)
3) Wat is de toepassing van de WHO pijnladder?
- Wat zijn de verschillende soorten pijn medicaties en hun mechanismen,
bijwerkingen en contra indicaties
- Medicatie voor de palliatieve zorg (algemeen)
4) Wat is de poorttheorie?
Uitwerken leerdoelen
1) Wat zijn verschillende soorten pijn?
- Acute, chronische en zeurende pijn
Algemeen
Pijn is van onschatbare waarde omdat het ons waarschuwt voor feitelijke of dreigende
weefselschade en ons sterk motiveert om beschermende maatregelen te nemen. Het
beheersen van de pijn van een patiënt kan moeilijk zijn omdat pijn een intens persoonlijke
ervaring is die niet objectief kan worden gemeten. Pijn receptoren worden geactiveerd door
extreme druk en temperatuur, evenals een mengsel van chemicaliën dat vrijkomt uit
beschadigd weefsel. Histamine, K+, ATP, zuren en bradykinine behoren tot de krachtigste
pijn producerende chemicaliën. Al deze chemicaliën werken in op vezels met een kleine
diameter.
,Snelle en langzame pijn
Als je in je vinger snijdt, heb je vaak eerst een scherpe pijn en daarna een branderig gevoel
of pijn. Scherpe pijn wordt veroorzaakt door de kleinste gemyeliniseerde sensorische vezels,
de A vezels, terwijl brandende pijn langzamer wordt gedragen door kleine
niet-gemyeliniseerde C vezels. Deze beide soorten vezels geven de neurotransmitters
glutamaat en substantie P af, die sensorische neuronen van de twee orde activeren. Pijn is
ingedeeld in twee hoofdtypen; snelle pijn en langzame pijn. De snelle pijn wordt gevoeld
binnen ongeveer 0,1 seconde nadat een pijnprikkel is toegepast, terwijl langzame pijn pas
na 1 seconde of langer begint en dan langzaam toeneemt gedurende vele seconden en
soms zelf minuten. Snelle pijn wordt ook beschreven door veel alternatieve namen, zoals
scherpe pijn, prikkelende pijn, acute pijn en elektrische pijn. Dit soort pijn wordt gevoeld
wanneer een naald in de huid wordt gestoken, wanneer de huid met een mes wordt
gesneden of wanneer de huid acuut wordt verbrand. Het wordt ook gevoeld wanneer de huid
wordt blootgesteld aan elektrische schokken. Snelle scherpe pijn wordt niet gevoeld in de
meeste diepere weefsels van het lichaam. Langzame pijn kent ook vele namen, zoals
langzaam brandende pijn, zeurende pijn, kloppende pijn, misselijke pijn en chronische pijn.
Dit soort pijn wordt meestal geassocieerd met weefsel vernietiging. Het kan leiden tot
langdurige, ondraaglijk lijden. Het kan zowel in de huid als in bijna elk diep weefsel of orgaan
voorkomen.
Viscerale en gerefereerde pijn
Viscerale pijn (ingewanden) is het gevolg van schadelijke stimulatie van receptoren in de
organen van de thorax en buikholte. Net als diepe somatische pijn (huid, bindweefsel,
spierweefsel en bot) is het meestal een vaag gevoel van doffe pijn, knagend of branderig
gevoel. De belangrijkste prikkels voor viscerale pijn zijn extreem uitrekken van weefsels,
ischemie (lage doorbloeding), irriterende chemicaliën en spierspasmen. Bij de klinische
diagnose is pijn van de verschillende ingewanden van de buik en borst een van de weinige
criteria die kunnen worden gebruikt voor het diagnosticeren van viscerale ontstekingen,
viscerale infectieziekten en andere viscerale aandoeningen. Vaak hebben de ingewanden
sensorische receptoren voor geen andere sensatie modaliteiten dan pijn. Ook verschilt
viscerale pijn in verschillende aspecten van oppervlaktepijn. Het feit dat afferente van de
viscerale pijn langs dezelfde paden reizen als somatische pijnvezels, helpt het fenomeen
van gerefereerde pijn te verklaren, waarbij pijnprikkels die in een deel van het lichaam
ontstaan, worden waargenomen als afkomstig van een ander deel. Een persoon die een
hartaanval krijgt, kan bijvoorbeeld pijn voelen die langs het mediale aspect van de linkerarm
straat. Omdat dezelfde spinale segmenten (T1-T5) zowel het hart als de arm innerveren,
interpreteren de hersenen deze input als afkomstig van de meer algemene somatische
route.
Soorten pijn
Pijn kan worden onderverdeeld in verschillende categorieën op basis van verschillende
criteria, zoals de oorzaak, de locatie, de duur en de perceptie ervan. Hier zijn enkele
veelvoorkomende categorieën van pijn:
Nociceptieve pijn → Dit is pijn die wordt veroorzaakt door schade aan weefsels, zoals
weefselschade door letsel, ontsteking, ziekte of operatie. Nociceptieve pijn kan verder
worden onderverdeeld in twee subtypes; somatische en viscerale pijn.
, Somatische pijn → Deze pijn wordt gevoeld in de huid, spieren, gewrichten, botten en
bindweefsel. Het kan worden veroorzaakt door verwondingen, kneuzingen, breuken, artritis
en andere aandoeningen.
Viscerale pijn → Deze pijn wordt gevoeld in de interne organen van het lichaam, zoals de
maag, darmen, lever en nieren. Het kan worden veroorzaakt door ziekten, ontstekingen,
obstructies en rek van de organen.
Neuropathische pijn → Dit is pijn die ontstaat als gevolg van beschadiging of disfunctie van
het zenuwstelsel zelf. Neuropathische pijn kan worden veroorzaakt door aandoeningen
zoals diabetes, multiple sclerose, letsel aan de zenuwen, hernia's of beroertes.
Psychogene pijn → Dit is pijn die wordt beïnvloed door psychologische factoren, zoals
stress, angst, depressie of andere emotionele toestanden. Het kan ook verwijzen naar pijn
die wordt ervaren zonder duidelijke fysieke oorzaak.
Referred pijn → Dit is pijn die wordt gevoeld op een locatie die niet de oorspronkelijke bron
van de pijn is. Een bekend voorbeeld hiervan is pijn in de linkerschouder en arm tijdens een
hartaanval.
Fantoompijn → Dit is pijn die wordt gevoeld in een lichaamsdeel dat niet langer aanwezig is,
zoals bijvoorbeeld bij amputatie. Het kan variëren van mild tot ernstig en kan het gevolg zijn
van de manier waarop het zenuwstelsel reageert op de afwezigheid van het geamputeerde
lichaamsdeel.
Centrale sensitisatiepijn → Dit is een vorm van pijn waarbij het centrale zenuwstelsel (de
hersenen en het ruggenmerg) overgevoelig wordt, resulterend in een verhoogde
pijngevoeligheid en een verandering in de manier waarop pijn wordt waargenomen en
verwerkt.
2) Hoe werkt pijnregulatie?
- Pathways van de pijn
- Receptoren van pijn
- Verschillende soorten prikkels voor verschillende soorten pijn
- Verwerking in de hersenen
- Pijnbeleving, gedrag en hoe je het ervaart (hoe kan de een bij dezelfde
impact meer pijn beleven dan een ander)
Stappen van pijn
Volgens het model van de Amerikaanse pijnspecialist Loeser;
- Allereerst is er de pijnprikkel, de nociceptie; bijvoorbeeld een vinger zit tussen de
deur.
- Vervolgens ontstaat er pijn, de pijngewaarwording; het signaal van de geklemde
vinger bereikt de hersenen. Men voelt de pijn.
- Dit wordt gevolgd door het ‘lijden aan pijn’, de emotionele pijnbeleving.
- Het pijn lijden wordt omgezet in pijngedrag zoals roepen of medicatie innemen. Hier
ontstaat communicatie tussen de pijnlijder en de omgeving.
Nociceptie
‘Pijn is een onplezierige, sensorische en emotionele ervaring die gepaard gaat met feitelijke
of mogelijke weefselbeschadiging of die beschreven wordt in termen van een dergelijke
beschadiging ergens’. Nociceptie is het zintuiglijke proces dat de signalen afgeeft die pijn
veroorzaken.
Moeilijke woorden
Asdrukpijn → Pijn op de as van het bot
Probleemstelling
- Pijn
- Pijnmedicatie
- Botmetastase
- Waarom wordt pijn minder als je er over wrijft
- Acute pijn
- Zeurende pijn
- Waarom is er minder pijn als hij gaat liggen
- Waarom bestralen ze tegen de pijn
Brainstorm
Als je bot bestraalt wordt hij zwakker
Bestraling van kanker, zorgt er voor dat het weg gaat
Leerdoelen
1) Wat zijn verschillende soorten pijn?
- Acute, chronische en zeurende pijn
2) Hoe werkt pijnregulatie?
- Pathways van de pijn
- Receptoren van pijn
- Verschillende soorten prikkels voor verschillende soorten pijn
- Verwerking in de hersenen
- Pijnbeleving, gedrag en hoe je het ervaart (hoe kan de een bij dezelfde
impact meer pijn beleven dan een ander)
3) Wat is de toepassing van de WHO pijnladder?
- Wat zijn de verschillende soorten pijn medicaties en hun mechanismen,
bijwerkingen en contra indicaties
- Medicatie voor de palliatieve zorg (algemeen)
4) Wat is de poorttheorie?
Uitwerken leerdoelen
1) Wat zijn verschillende soorten pijn?
- Acute, chronische en zeurende pijn
Algemeen
Pijn is van onschatbare waarde omdat het ons waarschuwt voor feitelijke of dreigende
weefselschade en ons sterk motiveert om beschermende maatregelen te nemen. Het
beheersen van de pijn van een patiënt kan moeilijk zijn omdat pijn een intens persoonlijke
ervaring is die niet objectief kan worden gemeten. Pijn receptoren worden geactiveerd door
extreme druk en temperatuur, evenals een mengsel van chemicaliën dat vrijkomt uit
beschadigd weefsel. Histamine, K+, ATP, zuren en bradykinine behoren tot de krachtigste
pijn producerende chemicaliën. Al deze chemicaliën werken in op vezels met een kleine
diameter.
,Snelle en langzame pijn
Als je in je vinger snijdt, heb je vaak eerst een scherpe pijn en daarna een branderig gevoel
of pijn. Scherpe pijn wordt veroorzaakt door de kleinste gemyeliniseerde sensorische vezels,
de A vezels, terwijl brandende pijn langzamer wordt gedragen door kleine
niet-gemyeliniseerde C vezels. Deze beide soorten vezels geven de neurotransmitters
glutamaat en substantie P af, die sensorische neuronen van de twee orde activeren. Pijn is
ingedeeld in twee hoofdtypen; snelle pijn en langzame pijn. De snelle pijn wordt gevoeld
binnen ongeveer 0,1 seconde nadat een pijnprikkel is toegepast, terwijl langzame pijn pas
na 1 seconde of langer begint en dan langzaam toeneemt gedurende vele seconden en
soms zelf minuten. Snelle pijn wordt ook beschreven door veel alternatieve namen, zoals
scherpe pijn, prikkelende pijn, acute pijn en elektrische pijn. Dit soort pijn wordt gevoeld
wanneer een naald in de huid wordt gestoken, wanneer de huid met een mes wordt
gesneden of wanneer de huid acuut wordt verbrand. Het wordt ook gevoeld wanneer de huid
wordt blootgesteld aan elektrische schokken. Snelle scherpe pijn wordt niet gevoeld in de
meeste diepere weefsels van het lichaam. Langzame pijn kent ook vele namen, zoals
langzaam brandende pijn, zeurende pijn, kloppende pijn, misselijke pijn en chronische pijn.
Dit soort pijn wordt meestal geassocieerd met weefsel vernietiging. Het kan leiden tot
langdurige, ondraaglijk lijden. Het kan zowel in de huid als in bijna elk diep weefsel of orgaan
voorkomen.
Viscerale en gerefereerde pijn
Viscerale pijn (ingewanden) is het gevolg van schadelijke stimulatie van receptoren in de
organen van de thorax en buikholte. Net als diepe somatische pijn (huid, bindweefsel,
spierweefsel en bot) is het meestal een vaag gevoel van doffe pijn, knagend of branderig
gevoel. De belangrijkste prikkels voor viscerale pijn zijn extreem uitrekken van weefsels,
ischemie (lage doorbloeding), irriterende chemicaliën en spierspasmen. Bij de klinische
diagnose is pijn van de verschillende ingewanden van de buik en borst een van de weinige
criteria die kunnen worden gebruikt voor het diagnosticeren van viscerale ontstekingen,
viscerale infectieziekten en andere viscerale aandoeningen. Vaak hebben de ingewanden
sensorische receptoren voor geen andere sensatie modaliteiten dan pijn. Ook verschilt
viscerale pijn in verschillende aspecten van oppervlaktepijn. Het feit dat afferente van de
viscerale pijn langs dezelfde paden reizen als somatische pijnvezels, helpt het fenomeen
van gerefereerde pijn te verklaren, waarbij pijnprikkels die in een deel van het lichaam
ontstaan, worden waargenomen als afkomstig van een ander deel. Een persoon die een
hartaanval krijgt, kan bijvoorbeeld pijn voelen die langs het mediale aspect van de linkerarm
straat. Omdat dezelfde spinale segmenten (T1-T5) zowel het hart als de arm innerveren,
interpreteren de hersenen deze input als afkomstig van de meer algemene somatische
route.
Soorten pijn
Pijn kan worden onderverdeeld in verschillende categorieën op basis van verschillende
criteria, zoals de oorzaak, de locatie, de duur en de perceptie ervan. Hier zijn enkele
veelvoorkomende categorieën van pijn:
Nociceptieve pijn → Dit is pijn die wordt veroorzaakt door schade aan weefsels, zoals
weefselschade door letsel, ontsteking, ziekte of operatie. Nociceptieve pijn kan verder
worden onderverdeeld in twee subtypes; somatische en viscerale pijn.
, Somatische pijn → Deze pijn wordt gevoeld in de huid, spieren, gewrichten, botten en
bindweefsel. Het kan worden veroorzaakt door verwondingen, kneuzingen, breuken, artritis
en andere aandoeningen.
Viscerale pijn → Deze pijn wordt gevoeld in de interne organen van het lichaam, zoals de
maag, darmen, lever en nieren. Het kan worden veroorzaakt door ziekten, ontstekingen,
obstructies en rek van de organen.
Neuropathische pijn → Dit is pijn die ontstaat als gevolg van beschadiging of disfunctie van
het zenuwstelsel zelf. Neuropathische pijn kan worden veroorzaakt door aandoeningen
zoals diabetes, multiple sclerose, letsel aan de zenuwen, hernia's of beroertes.
Psychogene pijn → Dit is pijn die wordt beïnvloed door psychologische factoren, zoals
stress, angst, depressie of andere emotionele toestanden. Het kan ook verwijzen naar pijn
die wordt ervaren zonder duidelijke fysieke oorzaak.
Referred pijn → Dit is pijn die wordt gevoeld op een locatie die niet de oorspronkelijke bron
van de pijn is. Een bekend voorbeeld hiervan is pijn in de linkerschouder en arm tijdens een
hartaanval.
Fantoompijn → Dit is pijn die wordt gevoeld in een lichaamsdeel dat niet langer aanwezig is,
zoals bijvoorbeeld bij amputatie. Het kan variëren van mild tot ernstig en kan het gevolg zijn
van de manier waarop het zenuwstelsel reageert op de afwezigheid van het geamputeerde
lichaamsdeel.
Centrale sensitisatiepijn → Dit is een vorm van pijn waarbij het centrale zenuwstelsel (de
hersenen en het ruggenmerg) overgevoelig wordt, resulterend in een verhoogde
pijngevoeligheid en een verandering in de manier waarop pijn wordt waargenomen en
verwerkt.
2) Hoe werkt pijnregulatie?
- Pathways van de pijn
- Receptoren van pijn
- Verschillende soorten prikkels voor verschillende soorten pijn
- Verwerking in de hersenen
- Pijnbeleving, gedrag en hoe je het ervaart (hoe kan de een bij dezelfde
impact meer pijn beleven dan een ander)
Stappen van pijn
Volgens het model van de Amerikaanse pijnspecialist Loeser;
- Allereerst is er de pijnprikkel, de nociceptie; bijvoorbeeld een vinger zit tussen de
deur.
- Vervolgens ontstaat er pijn, de pijngewaarwording; het signaal van de geklemde
vinger bereikt de hersenen. Men voelt de pijn.
- Dit wordt gevolgd door het ‘lijden aan pijn’, de emotionele pijnbeleving.
- Het pijn lijden wordt omgezet in pijngedrag zoals roepen of medicatie innemen. Hier
ontstaat communicatie tussen de pijnlijder en de omgeving.
Nociceptie
‘Pijn is een onplezierige, sensorische en emotionele ervaring die gepaard gaat met feitelijke
of mogelijke weefselbeschadiging of die beschreven wordt in termen van een dergelijke
beschadiging ergens’. Nociceptie is het zintuiglijke proces dat de signalen afgeeft die pijn
veroorzaken.
