Casus 9; ‘vaccinatie, verworven immuniteit zonder ziekte’
Leerdoelen
1) Wat is het verworven immuunsysteem en waaruit bestaat het?
- Verschillende onderdelen
- Weefsels, cellen en circulerend
2) Functies verschillende onderdelen verworven immuunsysteem
3) Vergelijken verworven versus aangeboren immuunsysteem
4) T-cellen
- Hoe neemt dendritische cel iets op, hoe presenteert hij dat (MHC1 en MHC2)
en hoe migreert hij naar infectieplek
- Activatie van T-cellen door dendritische cellen
- Functie van T-cellen
- Hoe komt T-cel naar de infectieplek
- Hoe worden T-geheugencellen gemaakt en wat is hun functie?
Uitwerken leerdoelen
1) Wat is het verworven immuunsysteem en waaruit bestaat het?
- Verschillende onderdelen
- Weefsels, cellen en circulerend
Onderdelen
De verworven immuniteit is een onderdeel van het adaptieve immuunsysteem. Dit systeem
is onder te verdelen in 2 organen (figuur 1);
Generatieve (centrale/primaire) lymfoide organen → In deze organen vindt de rijping van
T-en B-lymfocyten plaats, in de thymus allen de T-lymfocyten. Hierdoor worden ze
klaargestoomd om antigenen die het lichaam binnenkomen te bestrijden.
Perifere (secundaire) lymfoide organen → In deze organen vindt de adaptieve
immuunreactie plaats, liggen verspreid door het lichaam.
De T-lymfocyten rijpen uit in de thymus en de B-lymfocyten rijpen uit in het beenmerg. Het
begint allemaal vanuit een stamcel die begint te prolifereren. Ze gaan bepaalde processen
door, namelijk (1) de rijping van de onvolwassen cellen, (2) de expressie van de receptor
voor de antigenen en (3) het selecteren van de lymfocyten welke gebruikt gaat worden om
de bruikbare antigen-receptoren uit te drukken.
De adaptieve immuunreacties daarentegen komen vanuit de lymfeknopen, milt, mucosale en
cutane immuunsystemen. Het is hun functie om de reacties van antigenen, APC’s
(antigeenpresenterende cel) en lymfocyten zo correct mogelijk te laten verlopen, zodat het
adaptieve immuunsysteem zo goed mogelijk zijn werk kan doen.
Weefsels, cellen en stoffen
De lymfoide organen (weefsels) zijn belangrijk voor de aanmaak van cytokinen, deze
noemen we dan lymfokines (stoffen). De milt is het belangrijkste lymfatische orgaan, het ligt
links in de bovenbuik. Elke dag passeert het bloed de milt. De milt bevat
bindweefseltrabekels waartussen miltpulpa ligt, dit kunnen we verdelen in rode- en witte
pulpa. De rode heeft holle ruimte met een goede doorbloeding en kan dus het bloed goed
verschonen door rode bloedcellen te elimineren. De witte heeft miltknopen (ophoping van
, lymfocyten) en ze bevatten dus lymfefollikels met B-lymfocyten en periarteriolaire
lymfocytenscheden met T-lymfocyten (cellen).
Humorale immuniteit wordt geleid door B-cellen, die antilichamen produceren om
ziekteverwekkers in de cellen te bestrijden. De cellulaire immuniteit draait om T-cellen, die
directe cellulaire responsen coördineren om pathogenen tussen de cellen te vernietigen.
Verschillende stappen
Lymfocyten van de adaptieve immuunrespons werken via een stappenschema (figuur 3);
Antigen herkenningsfase → Het opmerken van een antigen door een B-lymfocyt, de
T-lymfocyten krijgen de antigenen gepresenteerd door de APC’s.
Activatiefase → Het opmerken van een antigen heeft tot gevolg dat lymfocyten geactiveerd
worden en lymfoblast vormen. Zij zullen proliferen, de clonale expansie, en vormen
effector-cellen.
Effectorfase → De effector B-cellen, ook plasmacellen genoemd, vormen antilichamen en de
effector T-cellen verdelen zich in T-helper cellen en T-cytotoxische cellen die cytokinen
produceren en target cellen kunnen doden.
Homeostase fase → Na eliminatie van de antigenen komt er apoptose in het spel en ruimt
alles, inclusief de lymfocyten, netjes op.
Geheugen fase → Een deel van de B- en T-lymfocyten vormt geheugen cellen en neemt dus
deel aan de verworven immuniteit.
Figuur 1; primaire en secundaire systeem
Leerdoelen
1) Wat is het verworven immuunsysteem en waaruit bestaat het?
- Verschillende onderdelen
- Weefsels, cellen en circulerend
2) Functies verschillende onderdelen verworven immuunsysteem
3) Vergelijken verworven versus aangeboren immuunsysteem
4) T-cellen
- Hoe neemt dendritische cel iets op, hoe presenteert hij dat (MHC1 en MHC2)
en hoe migreert hij naar infectieplek
- Activatie van T-cellen door dendritische cellen
- Functie van T-cellen
- Hoe komt T-cel naar de infectieplek
- Hoe worden T-geheugencellen gemaakt en wat is hun functie?
Uitwerken leerdoelen
1) Wat is het verworven immuunsysteem en waaruit bestaat het?
- Verschillende onderdelen
- Weefsels, cellen en circulerend
Onderdelen
De verworven immuniteit is een onderdeel van het adaptieve immuunsysteem. Dit systeem
is onder te verdelen in 2 organen (figuur 1);
Generatieve (centrale/primaire) lymfoide organen → In deze organen vindt de rijping van
T-en B-lymfocyten plaats, in de thymus allen de T-lymfocyten. Hierdoor worden ze
klaargestoomd om antigenen die het lichaam binnenkomen te bestrijden.
Perifere (secundaire) lymfoide organen → In deze organen vindt de adaptieve
immuunreactie plaats, liggen verspreid door het lichaam.
De T-lymfocyten rijpen uit in de thymus en de B-lymfocyten rijpen uit in het beenmerg. Het
begint allemaal vanuit een stamcel die begint te prolifereren. Ze gaan bepaalde processen
door, namelijk (1) de rijping van de onvolwassen cellen, (2) de expressie van de receptor
voor de antigenen en (3) het selecteren van de lymfocyten welke gebruikt gaat worden om
de bruikbare antigen-receptoren uit te drukken.
De adaptieve immuunreacties daarentegen komen vanuit de lymfeknopen, milt, mucosale en
cutane immuunsystemen. Het is hun functie om de reacties van antigenen, APC’s
(antigeenpresenterende cel) en lymfocyten zo correct mogelijk te laten verlopen, zodat het
adaptieve immuunsysteem zo goed mogelijk zijn werk kan doen.
Weefsels, cellen en stoffen
De lymfoide organen (weefsels) zijn belangrijk voor de aanmaak van cytokinen, deze
noemen we dan lymfokines (stoffen). De milt is het belangrijkste lymfatische orgaan, het ligt
links in de bovenbuik. Elke dag passeert het bloed de milt. De milt bevat
bindweefseltrabekels waartussen miltpulpa ligt, dit kunnen we verdelen in rode- en witte
pulpa. De rode heeft holle ruimte met een goede doorbloeding en kan dus het bloed goed
verschonen door rode bloedcellen te elimineren. De witte heeft miltknopen (ophoping van
, lymfocyten) en ze bevatten dus lymfefollikels met B-lymfocyten en periarteriolaire
lymfocytenscheden met T-lymfocyten (cellen).
Humorale immuniteit wordt geleid door B-cellen, die antilichamen produceren om
ziekteverwekkers in de cellen te bestrijden. De cellulaire immuniteit draait om T-cellen, die
directe cellulaire responsen coördineren om pathogenen tussen de cellen te vernietigen.
Verschillende stappen
Lymfocyten van de adaptieve immuunrespons werken via een stappenschema (figuur 3);
Antigen herkenningsfase → Het opmerken van een antigen door een B-lymfocyt, de
T-lymfocyten krijgen de antigenen gepresenteerd door de APC’s.
Activatiefase → Het opmerken van een antigen heeft tot gevolg dat lymfocyten geactiveerd
worden en lymfoblast vormen. Zij zullen proliferen, de clonale expansie, en vormen
effector-cellen.
Effectorfase → De effector B-cellen, ook plasmacellen genoemd, vormen antilichamen en de
effector T-cellen verdelen zich in T-helper cellen en T-cytotoxische cellen die cytokinen
produceren en target cellen kunnen doden.
Homeostase fase → Na eliminatie van de antigenen komt er apoptose in het spel en ruimt
alles, inclusief de lymfocyten, netjes op.
Geheugen fase → Een deel van de B- en T-lymfocyten vormt geheugen cellen en neemt dus
deel aan de verworven immuniteit.
Figuur 1; primaire en secundaire systeem
