Samenvatting economie 1ste bachlor TEW

MICRO-ECONOMIE
HOOFDSTUK 1: WAT IS ECONOMIE?

INLEIDING


WAT IS ECONOMIE?

 ECONOMIE = de (mens)wetenschap die probeert op een welbepaalde manier
inzicht te geven in hoe onze maatschappij zich organiseert
 Het bestudeert keuzeproblemen waar iedereen mee geconfronteerd wordt
 Waarom is economische kennis belangrijk
o Goed economisch inzicht leidt tot het maken van betere beslissingen
o Maakt het mogelijk om de problemen van de wereld beter te begrijpen
o Helpt bij het begrijpen van drastische maatschappelijke veranderingen
 MARKTPRIJZEN = het gevolg van alle geaggregeerde informatie van vragers &
aanbieders

HET ECONOMISCH PROBLEEM: VEELVOUDIGE BEHOEFTEN VERSUS SCHAARSE
MIDDELEN


E CON OMISC HE ANAL YSE

= het gevolg van de spanning die ontstaan tussen de individuele & collectieve behoeften
van een samenleving & de schaarse beschikbare middelen

B E HOE FTEN

Iedereen heeft oneindig veel behoeften  maar ook iedereen heeft schaarste problemen
 keuzes maken  wordt door de economische wetenschap bestudeert
o MENSELIJKE EN MAATSCHAPPELIJKE BEHOEFTEN
o BEHOEFTE = het aanvoelen van een tekort en het verlangen om dat tekort
aan te vullen  zeer verscheiden maar wel met rangorders verschillend van
persoon tot persoon
o Individuele behoeften (bv: eten)  consumentensoevereiniteit (= de voorkeur
van de mens bepaald welke goederen/diensten er geproduceerd worden)
o Collectieve behoeften (bv: veiligheid)
o SCHAARSE MIDDELEN EN DE NOODZAAK OM TE KIEZEN
o ECONOMISCHE GOEDEREN = schaarse middelen waarvan hoger sprake is 
hebben nut!  zowel nut als schaarste aanwezig zijn om van een economisch
goed te spreken  alles met een prijs
o VRIJE GOEDEREN = niet schaarse goederen dat in enorme hoeveelheden
aanwezig zijn
bv: lucht
o NIEUWE SCHAARSTE = vrije goederen die op bepaalde plaatsen toch
schaars zijn
bv: lucht in een diepzeeduiker
o Iedereen wordt met schaarste geconfronteerd want geld en tijd krijg je nooit
meer terug nadat je het hebt gebruikt
o Keuze tussen efficiëntie & gelijkheid  EFFICIËNTIE betekent dat we
proberen het maximum te halen uit de beschikbare middelen & GELIJKHEID

1

, heeft te maken met de verdeling van de voordelen van de kosten van de
gebruikte middelen
o HET MAKEN VAN KEUZES EN OPPORTUNITEITSKOSTEN
o OPPORTUNITEITSKOST = de waarde van het best mogelijke alternatief dat
men opgeeft door een bepaalde keuze te maken

ECONOMIE: EEN DEFINITIE

 Schaarste is de essentie van het economische keuzeprobleem
 ECONOMIE = een sociale wetenschap die tot voorwerp heeft het beheer van
schaarse middelen
 3 typische problemen
1) Allocatie van middelen = hoe worden de productiefactoren verdeeld en
ingezet om goederen en diensten te produceren?
2) Verdelingen/distributie probleem = hoe verdeel je de voordelen van de
geproduceerde G&D over de bevolking?
3) Stabiliteitsprobleem = een goed beheer van schaarse middelen vereist het
nastreven van de volledige aanwending van de beschikbare middelen
 Kernvragen
o Welke goederen en diensten worden aan welke hoeveelheden aangeboden?
(wat)
o Hoe gaan we een gegeven hoeveelheid productie realiseren met een
combinatie van schaarse productiefactoren? (arbeid, kapitaal, natuur &
ondernemingschap)
o Waar produceren/vestigen we het bedrijf rekening houdende met de locatie
van de markt?
o Naar wie gaan de voordelen van de productie? (voor wie)

MICRO-EN MACRO-ECONOMIE

 MICRO-ECONOMIE
o Vooral te maken met allocatie en distributieproblemen
o Studie van het gedrag van de individuelen economische agenten
bv: consumentengedrag maar ook producentengedrag
 MACRO-ECONOMIE
o Vooral te maken met stabiliteitsproblemen (bv: prijsstabiliteit, extern
evenwicht…)
o Studie van de invloed van het menselijk gedrag op de globale of
aggregatieve economische grootheden
o Behandeling van de probleemstelling inzet productiefactoren
o Gericht op lage inflatie, werkloosheid, aanvaardbare economische groei…
 Voor een volledige analyse van alle belangrijkste maatschappelijke problemen
hebben we zowel de micro als de macro-economie nodig

HET PRODUCTIEPROCES


DE PRODUCTIEFACTOREN

 Arbeid (L)
o Alle mogelijke arbeidsprestaties (fysiek & mentaal)
o Gerekend met het aantal gepresteerde arbeidsuren of arbeidsdagen




2

, o Beschikbare arbeid, bevolking op arbeidsleeftijd en ook de duur van de
arbeidsweken, vakanties en kwalificaties spelen een grote rol
 Kapitaal (K)
o REËLE KAPITAALGOEDEREN = geheel van de door de mens
geproduceerde productmiddelen
 Natuur (N)
o Natuurlijke rijkdommen (de bodem, ondergrond, water, lucht…)
o Ongelijk verdeeld en hangt af van de ligging, bereikbaarheid en
moeilijkheidsgraad van ontginning
 Ondernemingsinitiatief (O)
o Gecombineerd om productie/output te realiseren

HET PRODUCTIEPROCES

 Arbeid + kapitaal + natuur = productie
 OMWEGPRODUCTIE = als een goed indirect en
langs een omweg bijdraagt aan de uiteindelijke
bevrediging van een behoefte
 Kapitaal neemt deel aan een
omwegproductie en is hierdoor dus eerder
een afgeleide productiefactor
 Arbeid & Natuur zijn primaire
productiefactoren
 Finaal geproduceerde output bestaat uit
consumptiegoederen & kapitaal goederen
 CONSUMPTIE = de aankoop van economische
goederen door gezinnen met het oog op het verbruik/gebruik ervan
 DUURZAME CONSUMPTIEGOEDEREN = goederen die je meerdere keren
kan gebruiken
 INVESTEREN = het verhogen van de hoeveelheid reële kapitaalgoederen
o Investeren zorgt voor het uitstel van consumptie
 Op KT zijn consumptie en investeringen alternatieven waarbij het ene ten koste
gaat van het andere  op lange termijn is dit echter niet zo

DE PRODUCTIEFUNCTIE

= een technische relatie tussen de hoeveelheid productiefactoren (input) en de
maximale hoeveelheid economische goederen (output) die men daarmee kan
produceren
 Heeft betrekking op de productie van het bedrijf en de hele sector in de economie
 X = f(L,N,K, (T))
o X = output
o L = hoeveelheid ingezette arbeid
o N = hoeveelheid productiefactor natuur
o K = hoeveelheid kapitaal
o T = stand van de technologie
 Verhoging van elke productiefactor = verhoging output  recht evenredig
verband  MARGINAAL PRODUCT VAN ARBEID (= de toename in de productie
ten gevolge van een kleine verhoging in de ingezette hoeveelheid arbeid) is
positief

DE PRODUCTIEMOGELIJKHEDEN VAN EEN LAND



3

,  PRODUCTIEMOGELIJKHEDENCURVE = een curve die alle mogelijke
combinaties van de productie van economische goederen toont, die tot stand
komen bij volledige aanwending van de beschikbare productiefactoren
 In elk land zijn er met de gegeven hoeveelheid van de beschikbare inputs L,K & N
beperkte productiemogelijkheden!  moeten keuzes gemaakt worden
 Concave productiefunctie (a)  graan hoeveelheid neemt af
 Lineaire productiefunctie (b)  extra arbeid zorgt ervoor dat de hoeveelheid
kleding constant toeneemt
 “z” = de productiecombinatie
is niet
bereikbaar
met de
huidige
hoeveelheden
beschikbare




productiefactoren
 “u” = economisch inefficiënt  onderbenutting van beschikbare
productiefactoren
 productiemogelijkhedencurve kan ook gebruikt worden om verschillen tussen
landen te illustreren
 Allocatie van middelen komt tot uiting in de vraag  elk punt komt overeen met
een andere allocatie of aanwending van de productiefactoren

HET VERRUIMEN VAN DE PRODUCTIEMOGELIJKHEDEN VAN EEN LAND

 Productiemogelijkheden zijn NIET constant in de tijd
 TOENEMENDE PRODUCTIEMOGELIJKHEDEN = toenemende arbeidsverdeling
& specialisatie, vooruitgang van technologische kennis & verbetering in de
economische ordening
o ARBEIDSVERDELING = specialisatie in het productieproces 
arbeidsproductiviteit ↑
o Voordelen van specialisatie
+ Deeltaak kan beter in overeenstemming gebracht worden met de
aangeboren talenten
+ Aangepaste opleidingen kunnen gegeven worden
+ Routine verhoogt de vakbekwaamheid (= vakkennis)
o ALIËNATIE = term om de mentale toestand van de arbeiders in het
kapitalistische systeem te beschrijven
o VOORUITGANG IN DE TECHNOLOGISCHE KENNIS: verhoogt de
arbeidsproductiviteit  geeft aanleiding tot nieuwe en meer
geperfectioneerde kapitaalgoederen
o WIJZIGINGEN IN DE ECONOMISCHE ORDENING = omvat het gehele
institutionele kader waarbinnen een economie opereert  betrekking op
het geheel van wetten, regelementen, instellingen, gewoonten…
 Al deze onderdelen zorgen ervoor dat de productiemogelijkhedencurve naar
RECHTS gaat verschuiven

CENTRALE PLANNING VERSUS HET MARKTMECHANISME



4