Sociologie Hoofdstuk 1
Sociologie
Systematisch onderzoek van de menselijke samenleving. De kern van deze term bestaat uit een eigen
gezichtspunt dat we de sociologische visie of het sociologisch perspectief noemen.
Sociologie helpt om in het gedrag van bepaalde mensen algemene patronen te ontdekken.
Sociale intergratie
De manieren waarop verschillende samenkomen om het geheel van de samenleving te vormen.
Kijken uit een sociologisch perspectief
Er bestaan 2 verschijnsels die hierbij kunnen helpen:
1. Een bestaan in de marges in de samenleving (je doet niet volledig mee aan de maatschappij, door
bv. Economie, sociaal etc.)
2. Het doormaken van een sociale crisis (verstoring in de sociale structuren, Vb. Netwerk, identiteit
etc.)
Mensen die aan de marge/rand van de samenleving staan kunnen het beste met een sociologisch
perspectief kijken op de situatie en gevolgen van iets.
Mondiaal of globaal perspectief
Het bestuderen van de wereld in zijn geheel en de plaats die onze samenleving daarin inneemt. Je
denkt na over gebeurtenissen, problemen en oplossingen die over de hele wereld plaats vinden. Vb.
Armoede en klimaatverandering.
Inkomenslanden
1. Hoge-inkomenslanden, rijkste landen met hoge levensstandaard.
2. Midden-inkomenslanden, levensstandaard die we als gemiddeld van de hele wereld kunnen
noemen.
3. Lage-inkomenslanden, lage levensstandaard, meeste mensen zijn arm.
Vergelijkingen tussen arm en rijk
Dit wordt gedaan om 4 redenen voor het sociologisch perspectief:
1. Het leven dat we leiden wordt gevormd door het land waarin we leven.
In rijke en arme landen worden situaties verschillend behandeld.
2. De contacten tussen samenlevingen zijn zeer sterk toegenomen.
Landen hebben invloed op elkaar, zoals productie voor rijke landen, of de komst van verschillend
voedsel uit de arme landen in de rijke landen.
3. Veel sociale problemen waarmee de westerse wereld geconfronteerd wordt, zijn elders veel
ernstiger.
Armoede bestaat bijvoorbeeld ook in de westerse wereld, maar doet zich in andere landen zoals
Afrika en Azië op veel grote schaal voor en vormt daarom een ernstiger probleem. Opwarming van
de aarde heeft veel eerder invloed op de arme landen dan de rijke. Vb. Coronapandemie ->
snelheid van het vaccineren erg verschillend tussen de bevolkingsgroepen.
4. Globaal denken helpt ons om meer inzicht in onszelf te krijgen.
Vb. Het is een hele andere ervaring om op straat te lopen in een stad in de westerse wereld dan in
een illegale woning wijk.
Hanteren van sociologisch perspectief
Handig omdat:
1. Sociologie speelt een belangrijke rol in de vorming van wetten en overheidsmaatregelen die ons
leven beïnvloeden.
2. Op individuele en gebied bevordert het onze persoonlijke groei en bewustwording.
Sociologie en overheidsbeleid
Sociologen helpen de overheid met het ontwikkelen van wetten met hun kennis. Vb. Het verminderen
van ongelijkheid tussen man en vrouw, wetten over klimaatverandering.
Sociologie en persoonlijke groei
Het hanteren van het sociologisch perspectief maakt ons actiever en bewuster, en zorgt voor kritisch
nadenken. De sociologie heeft 4 positieve effecten:
1. Door dit perspectief kunnen we nagaan wat er wel en niet klopt aan het ‘alledaagse denken’. Vb.
, Vooroordelen of interpretaties.
2. Het hanteren van dit perspectief geeft ons beter inzicht in de mogelijkheden en hindernissen die we
in het dagelijkse leven tegenkomen.
Door de sociologie komen we meer te weten over de wereld om ons heen, zodat we beter in staat zijn
onze doelen te behalen.
3. Het perspectief geeft ons de mogelijkheid on een actieve rol te spelen in de samenleving.
Onze effectiviteit neemt toe naarmate we beter begrijpen hoe die samenleving functioneert.
4. De sociologie helpt ons om in een wereld te leven die zich kenmerkt door diversiteit.
Het perspectief zet ons tot kritisch denken over de sterke en zwakke punten van lel denkbare
levenswijzen.
Het ontstaan van de sociologie
3 belangrijkste veranderingen uit de 18e en 19e eeuw die voor verandering van de samenleving
veroorzaakte:
1. De industrialisering
Tijdens de middeleeuwen werkten de meeste inwoners van de EU op een stuk land in de buurt van
hun huis. Einde van de 18e eeuw introduceerden uitvinders nieuwe energiebronnen (waterkracht
en stroom) waarmee ze grotere machines (molens en fabrieken) aan het werk konden zetten. ->
mensen die in kleine schaal of vanuit huis werk verrichtten, werden opgenomen in een groot en
anoniem leger van arbeidskrachten. Mensen moesten hun vertrouwde omgeving verlaten en er
ontstond een scheiding tussen werk en privé.
2. De groei van steden
Landeigenaren gingen hun eigen grond afbakenen voor de snelgroeiende textielindustrie,
waardoor kleine huurders geen land hadden en naar de stad moesten trekken on naar werk (in een
fabriek) te zoeken. De steden werden groter -> mensen van het platteland krijgen sociale
problemen (vervuiling, uitbuiting op werk, misdaad, gebrek aan woonruimte etc.
3. Politieke veranderingen
De industrialisering (economische onwikkeling) en de steden groei leidde ertoe dat mensen anders
gingen denken. In het denken van 3 filosofen van die tijd verschuift de aandacht van
verplichtingen tegenover God en de koning naar het nastreven van eigen belang.
In dit nieuwe klimaat werden nieuwe termen geïntroduceerd zoals: vrijheid en rechten van het
individu.
Franse revolutie
(1789-1799)
De Franse revolutie veroorzaakte een breuk met de politieke en sociale tradities.
Het verbrak de structuur dat de kerk, adel of de koning het voor het zeggen had (monarchie). De
revolutie zorgde voor nieuwe wetten en een burgerlijke republiek.
Positivisme
Inzicht verwerven op basis van wetenschappelijk onderzoek. Comte (filosoof) was van mening dat het
functioneren van de samenleving door bepaalde wetten wordt gereguleerd. Positivisme hamert veel op
de wetenschap, en nemen oncontroleerbare kennis niet aan.
Moderniteit en modernisering
Sociale patronen di het resultaat zijn van industrialisering, en het sociale veranderingsproces dat in
gang is gezet door de industrialisering.
Voorbeelden:
Grotere sociale diversiteit, vroeger waren het hechte groepen met dezelfde overtuigingen. Nu is er
meer keuzemogelijkheid en is er een grotere variatie.
Ferdinand Tonnies
Deze Duitse socioloog heeft in zijn theorie over Gemeinschaft en Gesellschaft verslag gemaakt over
modernisering.
Gemeinschaft: gemeenschap, wijst naar een hechte traditionele gemeenschap. Vb. Kleine dorpen,
familiebanden en religieuze gemeenschappen.
Gesellschaft: maatschappij, verwijst naar een grotere, meer anonieme samenleving. Een sociale
structuur is meer gebaseerd op economische overwegingen.
Vb. Een grote stad of een moderne samenleving waarin mensen voornamelijk met elkaar omgaan op
basis van werk, zakelijk of andere functionele doeleinden.
Emile Durkheim 1858-1917 (structureel functionalisme)
, De Franse socioloog heeft laten zien dat ook een uiterste persoonlijke handeling als zelfdoding erg
gebaseerd is op sociale factoren. Hiermee toonde hij aan hoe de sociale factoren het
individuele gedrag kun nen beïnvloeden.
Vb. Het zelfdodingscijfer bij mensen met sterke sociale banden zullen minder gauw tot
zelfdoding overgaan dan mensen met zwakke sociale banden. (Karakter van de
groepsnormen)’ in de door mannen gedomineerde samenleving die onderzocht is hebben
mannen meer vrijheid, maar dus ook een groter sociaal isolement.
Emile Durkheim deelde bovenstaande Tonnies belangstelling. Durkheim merkte de
modernisering door een toenemende arbeidsverdeling (een gespecialiseerde economische activiteit,
iedere werknemer heeft 1 taak).
‘moderne samenlevingen worden niet bijeengehouden door overeenkomsten, maar door verschillen’.
Organische solidariteit, arbeidsindeling en specialisatie. (Slaat op de theorie van Ferdinand Tonnies)
Anomie (Durkheim)
Een situatie waarin een samenleving het individu weinig morele richtlijnen (principes) te bieden heeft.
Het verwijst naar chaos en normloosheid. Dit gebeurt wanneer de regels en normen die de
samenleving zouden moeten sturen, niet sterk genoeg meer zijn.
Kortom: Anomie is een toestand van sociale verwarring en normloosheid, waarin mensen niet meer
weten welke gedragingen of waarden verwacht worden. Het ontstaat vaak in tijden van snelle
verandering of crisis.
Max Weber 1864-1920 (symbolisch interactionisme)
Voor de Duitse socioloog hield moderniteit in dat een traditioneel wereldbeeld
vervangen wordt door een rationele denkwijze. De moderne mens hecht waarde aan
efficiëntie, heeft weinig gevoel voor het verleden en zal vooral die sociale patronen
overnemen die hun doelen laten bereiken.
Onttovering, is het proces van de moderne cultuur, waarbij bovennatuurlijke krachten,
wezens en werkingen in de wereld een steeds minder dominante rol beginnen te
krijgen. (God, kerk, adel, koning etc) de magische gedachten etc verdwijnen.
Karl Marx 1818-1883 (conflictssociologie)
De moderne samenleving staat gelijk aan kapitalisme (systeem gebaseerd op winst).
Hij beschouwde de industriële revolutie eerst als een kapitalistische revolutie. Marx was
het eens met Tonnies over dat de moderniteit de kleine gemeenschappen verminderde.
Ferdinand Tönnies:
Gemeinschaft en Gesellschaft: Tönnies maakte een onderscheid tussen twee typen samenlevingen.
In Gemeinschaft (gemeenschap) is de samenleving hecht, gebaseerd op persoonlijke relaties en traditie.
In Gesellschaft (maatschappij) zijn de relaties meer rationeel en formeel, en gebaseerd op belangen en zakelijke
overwegingen. De moderne samenleving neigt naar Gesellschaft, gekarakteriseerd door individualisme en
verwantschap op afstand.
Émile Durkheim:
Solidariteit: Durkheim beschreef de moderne samenleving als gebaseerd op organische solidariteit, waarbij
mensen minder direct met elkaar verbonden zijn dan in traditionele samenlevingen, maar toch samenwerken
dankzij de gespecialiseerde arbeidsverdeling. In contrast, traditionele samenlevingen hadden mechanische
solidariteit, waar mensen sterk verbonden waren door gedeelde normen en waarden.
Max Weber:
Rationalisering en bureaucratisering: Weber stelde dat de moderne samenleving gekarakteriseerd wordt door
een proces van rationalisering, waarbij het dagelijks leven steeds meer beheerst wordt door logica, efficiëntie
en berekeningen. Dit proces vindt zijn uiting in de opkomst van bureaucratieën, die efficiëntie bevorderen, maar
ook leiden tot een "ijzeren kooi" van bureaucratische regels die de persoonlijke vrijheid beperken.
Karl Marx:
Klassenstrijd en kapitalisme: Marx beschreef de moderne samenleving als een systeem van kapitalisme, waarin
de bourgeoisie (kapitalisten) de productiemiddelen bezitten, terwijl de proletariërs (arbeiders) hun arbeid
verkopen. Hij stelde dat de sociale orde bepaald werd door de machtsverhoudingen tussen deze klassen, en dat
de conflicten tussen hen uiteindelijk zouden leiden tot een revolutie, waarin de arbeiders de macht zouden
overnemen.
, 3 hoofdvragen van de sociologie
1. Hoe is de sociale (on)gelijkheid mogelijk? Weber
2. Hoe is de sociale (wan)orde mogelijk? Marx
3. Hoe werkt het proces van rationalisering (modernisering) van de wereld? Durkheim
Ontwikkelen van de sociologie
De sociologie heeft aan het begin van de 20e eeuw een vaste plaats in de academische wereld
bemachtigd.
In Nederland begon de sociologie zich pas te ontwikkelen tussen de 2 wereldoorlogen in. Na de 2 e
wereldoorlog zien we een enorme groei.
Sociologie Hoofdstuk 2
Theorie
Een stelsel van uitspraken die met elkaar samenhangen. Het verklaart hoe verschijnselen met elkaar
samenhangen.
Theoretische benadering
Een fundamenteel beeld van de samenleving dat als richtlijn dient voor theorie en onderzoek.
Sociologen volgen bij het beantwoorden van vraagstukken verschillende benaderingen. Een
theoretische benadering geeft een beeld dat mens hanteert over de samenleving. Er zijn 4 theoretische
benaderingen:
1. Structureel functionalisme
2. Conflictsociologie
3. Symbolisch interactionisme
4. Rationele keuzebenadering
Structureel functionalisme (Durkheim)
Hierin wordt de samenleving als een complex systeem gezien en waarvan de samenwerking tussen de
verschillende delen het systeem stabiliteit bevordert.
Sociale structuur (stabiele sociale gedragspatronen), sociale functies (gevolgen van het sociaal patroon
voor het functioneren van de samenleving).
De samenwerking tussen sociale structuren heeft het in stand houden van de samenleving als doel.
Manifeste functies
De herkende en geplande gevolgen van een sociaal patroon.
Latente functies
De niet herkende en niet bedoelde gevolgen van een sociaal patroon.
Sociale disfuncties
Sociale patronen die het functioneren van de samenleving kunnen verstoren.
Sociologie
Systematisch onderzoek van de menselijke samenleving. De kern van deze term bestaat uit een eigen
gezichtspunt dat we de sociologische visie of het sociologisch perspectief noemen.
Sociologie helpt om in het gedrag van bepaalde mensen algemene patronen te ontdekken.
Sociale intergratie
De manieren waarop verschillende samenkomen om het geheel van de samenleving te vormen.
Kijken uit een sociologisch perspectief
Er bestaan 2 verschijnsels die hierbij kunnen helpen:
1. Een bestaan in de marges in de samenleving (je doet niet volledig mee aan de maatschappij, door
bv. Economie, sociaal etc.)
2. Het doormaken van een sociale crisis (verstoring in de sociale structuren, Vb. Netwerk, identiteit
etc.)
Mensen die aan de marge/rand van de samenleving staan kunnen het beste met een sociologisch
perspectief kijken op de situatie en gevolgen van iets.
Mondiaal of globaal perspectief
Het bestuderen van de wereld in zijn geheel en de plaats die onze samenleving daarin inneemt. Je
denkt na over gebeurtenissen, problemen en oplossingen die over de hele wereld plaats vinden. Vb.
Armoede en klimaatverandering.
Inkomenslanden
1. Hoge-inkomenslanden, rijkste landen met hoge levensstandaard.
2. Midden-inkomenslanden, levensstandaard die we als gemiddeld van de hele wereld kunnen
noemen.
3. Lage-inkomenslanden, lage levensstandaard, meeste mensen zijn arm.
Vergelijkingen tussen arm en rijk
Dit wordt gedaan om 4 redenen voor het sociologisch perspectief:
1. Het leven dat we leiden wordt gevormd door het land waarin we leven.
In rijke en arme landen worden situaties verschillend behandeld.
2. De contacten tussen samenlevingen zijn zeer sterk toegenomen.
Landen hebben invloed op elkaar, zoals productie voor rijke landen, of de komst van verschillend
voedsel uit de arme landen in de rijke landen.
3. Veel sociale problemen waarmee de westerse wereld geconfronteerd wordt, zijn elders veel
ernstiger.
Armoede bestaat bijvoorbeeld ook in de westerse wereld, maar doet zich in andere landen zoals
Afrika en Azië op veel grote schaal voor en vormt daarom een ernstiger probleem. Opwarming van
de aarde heeft veel eerder invloed op de arme landen dan de rijke. Vb. Coronapandemie ->
snelheid van het vaccineren erg verschillend tussen de bevolkingsgroepen.
4. Globaal denken helpt ons om meer inzicht in onszelf te krijgen.
Vb. Het is een hele andere ervaring om op straat te lopen in een stad in de westerse wereld dan in
een illegale woning wijk.
Hanteren van sociologisch perspectief
Handig omdat:
1. Sociologie speelt een belangrijke rol in de vorming van wetten en overheidsmaatregelen die ons
leven beïnvloeden.
2. Op individuele en gebied bevordert het onze persoonlijke groei en bewustwording.
Sociologie en overheidsbeleid
Sociologen helpen de overheid met het ontwikkelen van wetten met hun kennis. Vb. Het verminderen
van ongelijkheid tussen man en vrouw, wetten over klimaatverandering.
Sociologie en persoonlijke groei
Het hanteren van het sociologisch perspectief maakt ons actiever en bewuster, en zorgt voor kritisch
nadenken. De sociologie heeft 4 positieve effecten:
1. Door dit perspectief kunnen we nagaan wat er wel en niet klopt aan het ‘alledaagse denken’. Vb.
, Vooroordelen of interpretaties.
2. Het hanteren van dit perspectief geeft ons beter inzicht in de mogelijkheden en hindernissen die we
in het dagelijkse leven tegenkomen.
Door de sociologie komen we meer te weten over de wereld om ons heen, zodat we beter in staat zijn
onze doelen te behalen.
3. Het perspectief geeft ons de mogelijkheid on een actieve rol te spelen in de samenleving.
Onze effectiviteit neemt toe naarmate we beter begrijpen hoe die samenleving functioneert.
4. De sociologie helpt ons om in een wereld te leven die zich kenmerkt door diversiteit.
Het perspectief zet ons tot kritisch denken over de sterke en zwakke punten van lel denkbare
levenswijzen.
Het ontstaan van de sociologie
3 belangrijkste veranderingen uit de 18e en 19e eeuw die voor verandering van de samenleving
veroorzaakte:
1. De industrialisering
Tijdens de middeleeuwen werkten de meeste inwoners van de EU op een stuk land in de buurt van
hun huis. Einde van de 18e eeuw introduceerden uitvinders nieuwe energiebronnen (waterkracht
en stroom) waarmee ze grotere machines (molens en fabrieken) aan het werk konden zetten. ->
mensen die in kleine schaal of vanuit huis werk verrichtten, werden opgenomen in een groot en
anoniem leger van arbeidskrachten. Mensen moesten hun vertrouwde omgeving verlaten en er
ontstond een scheiding tussen werk en privé.
2. De groei van steden
Landeigenaren gingen hun eigen grond afbakenen voor de snelgroeiende textielindustrie,
waardoor kleine huurders geen land hadden en naar de stad moesten trekken on naar werk (in een
fabriek) te zoeken. De steden werden groter -> mensen van het platteland krijgen sociale
problemen (vervuiling, uitbuiting op werk, misdaad, gebrek aan woonruimte etc.
3. Politieke veranderingen
De industrialisering (economische onwikkeling) en de steden groei leidde ertoe dat mensen anders
gingen denken. In het denken van 3 filosofen van die tijd verschuift de aandacht van
verplichtingen tegenover God en de koning naar het nastreven van eigen belang.
In dit nieuwe klimaat werden nieuwe termen geïntroduceerd zoals: vrijheid en rechten van het
individu.
Franse revolutie
(1789-1799)
De Franse revolutie veroorzaakte een breuk met de politieke en sociale tradities.
Het verbrak de structuur dat de kerk, adel of de koning het voor het zeggen had (monarchie). De
revolutie zorgde voor nieuwe wetten en een burgerlijke republiek.
Positivisme
Inzicht verwerven op basis van wetenschappelijk onderzoek. Comte (filosoof) was van mening dat het
functioneren van de samenleving door bepaalde wetten wordt gereguleerd. Positivisme hamert veel op
de wetenschap, en nemen oncontroleerbare kennis niet aan.
Moderniteit en modernisering
Sociale patronen di het resultaat zijn van industrialisering, en het sociale veranderingsproces dat in
gang is gezet door de industrialisering.
Voorbeelden:
Grotere sociale diversiteit, vroeger waren het hechte groepen met dezelfde overtuigingen. Nu is er
meer keuzemogelijkheid en is er een grotere variatie.
Ferdinand Tonnies
Deze Duitse socioloog heeft in zijn theorie over Gemeinschaft en Gesellschaft verslag gemaakt over
modernisering.
Gemeinschaft: gemeenschap, wijst naar een hechte traditionele gemeenschap. Vb. Kleine dorpen,
familiebanden en religieuze gemeenschappen.
Gesellschaft: maatschappij, verwijst naar een grotere, meer anonieme samenleving. Een sociale
structuur is meer gebaseerd op economische overwegingen.
Vb. Een grote stad of een moderne samenleving waarin mensen voornamelijk met elkaar omgaan op
basis van werk, zakelijk of andere functionele doeleinden.
Emile Durkheim 1858-1917 (structureel functionalisme)
, De Franse socioloog heeft laten zien dat ook een uiterste persoonlijke handeling als zelfdoding erg
gebaseerd is op sociale factoren. Hiermee toonde hij aan hoe de sociale factoren het
individuele gedrag kun nen beïnvloeden.
Vb. Het zelfdodingscijfer bij mensen met sterke sociale banden zullen minder gauw tot
zelfdoding overgaan dan mensen met zwakke sociale banden. (Karakter van de
groepsnormen)’ in de door mannen gedomineerde samenleving die onderzocht is hebben
mannen meer vrijheid, maar dus ook een groter sociaal isolement.
Emile Durkheim deelde bovenstaande Tonnies belangstelling. Durkheim merkte de
modernisering door een toenemende arbeidsverdeling (een gespecialiseerde economische activiteit,
iedere werknemer heeft 1 taak).
‘moderne samenlevingen worden niet bijeengehouden door overeenkomsten, maar door verschillen’.
Organische solidariteit, arbeidsindeling en specialisatie. (Slaat op de theorie van Ferdinand Tonnies)
Anomie (Durkheim)
Een situatie waarin een samenleving het individu weinig morele richtlijnen (principes) te bieden heeft.
Het verwijst naar chaos en normloosheid. Dit gebeurt wanneer de regels en normen die de
samenleving zouden moeten sturen, niet sterk genoeg meer zijn.
Kortom: Anomie is een toestand van sociale verwarring en normloosheid, waarin mensen niet meer
weten welke gedragingen of waarden verwacht worden. Het ontstaat vaak in tijden van snelle
verandering of crisis.
Max Weber 1864-1920 (symbolisch interactionisme)
Voor de Duitse socioloog hield moderniteit in dat een traditioneel wereldbeeld
vervangen wordt door een rationele denkwijze. De moderne mens hecht waarde aan
efficiëntie, heeft weinig gevoel voor het verleden en zal vooral die sociale patronen
overnemen die hun doelen laten bereiken.
Onttovering, is het proces van de moderne cultuur, waarbij bovennatuurlijke krachten,
wezens en werkingen in de wereld een steeds minder dominante rol beginnen te
krijgen. (God, kerk, adel, koning etc) de magische gedachten etc verdwijnen.
Karl Marx 1818-1883 (conflictssociologie)
De moderne samenleving staat gelijk aan kapitalisme (systeem gebaseerd op winst).
Hij beschouwde de industriële revolutie eerst als een kapitalistische revolutie. Marx was
het eens met Tonnies over dat de moderniteit de kleine gemeenschappen verminderde.
Ferdinand Tönnies:
Gemeinschaft en Gesellschaft: Tönnies maakte een onderscheid tussen twee typen samenlevingen.
In Gemeinschaft (gemeenschap) is de samenleving hecht, gebaseerd op persoonlijke relaties en traditie.
In Gesellschaft (maatschappij) zijn de relaties meer rationeel en formeel, en gebaseerd op belangen en zakelijke
overwegingen. De moderne samenleving neigt naar Gesellschaft, gekarakteriseerd door individualisme en
verwantschap op afstand.
Émile Durkheim:
Solidariteit: Durkheim beschreef de moderne samenleving als gebaseerd op organische solidariteit, waarbij
mensen minder direct met elkaar verbonden zijn dan in traditionele samenlevingen, maar toch samenwerken
dankzij de gespecialiseerde arbeidsverdeling. In contrast, traditionele samenlevingen hadden mechanische
solidariteit, waar mensen sterk verbonden waren door gedeelde normen en waarden.
Max Weber:
Rationalisering en bureaucratisering: Weber stelde dat de moderne samenleving gekarakteriseerd wordt door
een proces van rationalisering, waarbij het dagelijks leven steeds meer beheerst wordt door logica, efficiëntie
en berekeningen. Dit proces vindt zijn uiting in de opkomst van bureaucratieën, die efficiëntie bevorderen, maar
ook leiden tot een "ijzeren kooi" van bureaucratische regels die de persoonlijke vrijheid beperken.
Karl Marx:
Klassenstrijd en kapitalisme: Marx beschreef de moderne samenleving als een systeem van kapitalisme, waarin
de bourgeoisie (kapitalisten) de productiemiddelen bezitten, terwijl de proletariërs (arbeiders) hun arbeid
verkopen. Hij stelde dat de sociale orde bepaald werd door de machtsverhoudingen tussen deze klassen, en dat
de conflicten tussen hen uiteindelijk zouden leiden tot een revolutie, waarin de arbeiders de macht zouden
overnemen.
, 3 hoofdvragen van de sociologie
1. Hoe is de sociale (on)gelijkheid mogelijk? Weber
2. Hoe is de sociale (wan)orde mogelijk? Marx
3. Hoe werkt het proces van rationalisering (modernisering) van de wereld? Durkheim
Ontwikkelen van de sociologie
De sociologie heeft aan het begin van de 20e eeuw een vaste plaats in de academische wereld
bemachtigd.
In Nederland begon de sociologie zich pas te ontwikkelen tussen de 2 wereldoorlogen in. Na de 2 e
wereldoorlog zien we een enorme groei.
Sociologie Hoofdstuk 2
Theorie
Een stelsel van uitspraken die met elkaar samenhangen. Het verklaart hoe verschijnselen met elkaar
samenhangen.
Theoretische benadering
Een fundamenteel beeld van de samenleving dat als richtlijn dient voor theorie en onderzoek.
Sociologen volgen bij het beantwoorden van vraagstukken verschillende benaderingen. Een
theoretische benadering geeft een beeld dat mens hanteert over de samenleving. Er zijn 4 theoretische
benaderingen:
1. Structureel functionalisme
2. Conflictsociologie
3. Symbolisch interactionisme
4. Rationele keuzebenadering
Structureel functionalisme (Durkheim)
Hierin wordt de samenleving als een complex systeem gezien en waarvan de samenwerking tussen de
verschillende delen het systeem stabiliteit bevordert.
Sociale structuur (stabiele sociale gedragspatronen), sociale functies (gevolgen van het sociaal patroon
voor het functioneren van de samenleving).
De samenwerking tussen sociale structuren heeft het in stand houden van de samenleving als doel.
Manifeste functies
De herkende en geplande gevolgen van een sociaal patroon.
Latente functies
De niet herkende en niet bedoelde gevolgen van een sociaal patroon.
Sociale disfuncties
Sociale patronen die het functioneren van de samenleving kunnen verstoren.
