Uitwerkingen problemen
, Probleem 1: “stress”
Pinel
Wanneer het lichaam wordt blootgesteld aan een bedreiging, dan leidt dit tot een
cluster van fysiologische veranderingen. Dit noemen we ook wel de
stressrespons, ofwel stress. Volgens Selye produceren alle stressoren hetzelfde
kernpatroon van fysiologische veranderingen, dit is echter een simplificatie. In
werkelijkheid is stress complex, gevarieerd en afhankelijk van meerdere factoren
Selye benadrukte dat de stressrespons een dualistische aard heeft: op de korte
termijn produceert stress adaptieve veranderingen die een organisme helpen om
op een stressor te reageren. Op de lange termijn produceert het veranderingen
die niet goed zijn voor het welzijn.
Volgens Selye ontstaat de stressrespons door activatie van de HPA-as. Hij
concludeerde dat een stressor invloed uitoefende op neurale circuits waardoor de
vrijlating ACTH door de hypofyse wordt gestimuleerd. De ACTH zorgt ervoor dat
glucocorticoïden worden vrijgelaten in de bijnierschors.
Naast het bovenstaande systeem speelt ons sympatisch zenuwstelsel ook een rol
in de stressrespons. Stressoren activeren dit deel van het centrale zenuwstelsel,
wat ertoe leidt dat epinefrine en norepinefrine worden vrijgelaten vanuit het
bijniermerg. Dit noemen we ook wel het SAM-systeem.
Stressoren produceren ook fysiologische reacties die een rol spelen in de
ontstekingsreacties van het immuunsysteem. Wat opvalt is dat stressoren leiden
tot een toename in cytokinen – een groep peptidehormonen die leiden tot
ontsteking en koorts.
links: HPA-as (langzaam & gecontroleerd door
hormonen), rechts: autonoom zenuwstelsel (snel door neuronen)
,Sarafino hoofdstuk 3
Stress heeft twee componenten
Fysiek: dit zijn directe materiele of lichamelijke uitdagingen
Psychologisch: dit gaat over hoe individuen omstandigheden in hun
leven opvatten
Deze componenten kunnen op 3 manieren bekeken worden:
1. Stress wordt gezien als een stimulus (stressor), zoals een veeleisende
baan of een ondraaglijke pijn. Fysieke of psychologisch uitdagende
gebeurtenissen of omstandigheden noemen we stressoren.
2. Stress wordt gezien als een respons, dit houdt zich bezig met de reacties
op stress. Onze reacties kunnen psychologisch zijn of fysiologisch
(bijvoorbeeld een verhoogde hartslag). Deze reacties op een stressor
noemen we strain (spanning).
3. Stress is een proces dat bestaat uit stressoren en spanningen maar voegt
nog een belangrijke dimensie toe; de relatie tussen de persoon en de
omgeving. Dit proces omvat interacties en aanpassingen – genaamd
transacties – met de persoon en de omgeving. Volgens deze benadering
is stress geen stimulus of een respons maar eerder een proces waarin de
persoon een actieve agent is die de invloed van een stressor kan
beïnvloeden door strategieën.
Stress is de omstandigheid waarin interacties tussen de persoon en de
omgeving ervoor zorgen dat een persoon een tegenstrijdigheid waarneemt
tussen fysieke en psychologische eisen van een situatie en de bronnen van zijn of
haar biologische, psychologische of sociale systemen om hiermee om te gaan.
Zo’n tegenstrijdigheid kan zowel realistisch zijn of alleen denkbeeldig.
Transacties in stress hebben vaak cognitieve beoordeling nodig. Cognitieve
beoordeling is een mentaal proces waarbij mensen twee factoren beoordelen:
Primaire beoordeling: of een vraag hun fysieke of psychologische welzijn
bedreigt; is het relevant voor mij? Is het goed of slecht? Is het bedreigend?
Secundaire beoordeling: heb ik genoeg middelen om de situationele eis
te kunnen hanteren?
, Dit proces hoeft niet op volgorde van primair naar secundair te worden
doorlopen.
Er zijn verschillende factoren die bepalen of een situatie als stressvol wordt
ervaren. Deze factoren kunnen we onderverdelen in persoonlijke factoren
(persoonlijkheidseigenschappen) en situationele factoren.
Stressoren kunnen tot verschillende responsen leiden. Over het algemeen kunnen
we drie dimensies van stress onderscheiden; biologische, psychologische en
sociale aspecten.
Biologische aspecten van stress
Het fysieke aspect van de respons op een stressor noemen we reactiviteit. Dit
wordt gekenmerkt door een staat van opwinding. Genetische factoren hebben
een invloed op de mate van reactiviteit die een persoon vertoont. Mensen met
chronische stress hebben vaak een verhoogde reactiviteit.
General adaptation syndrome (GAS)(algemene adaptatiesyndroom): dit
model bestaat uit 3 fases:
1. Alarmreactie: tijdens deze fase treedt de fight-or-flight respons op als een
noodgeval. De functie hiervan is om energiebronnen te mobiliseren. Dit
wordt op snelle wijze gedaan door het SAM-systeem (epinefrine en
norepinefrine) en op iets tragere wijze door het HPA-systeem (cortisol)
2. Resistentie: tijdens deze face probeert het lichaam van een organisme
om zich aan te passen aan een stressor. Het SAM systeem heeft hier een
minder sterke rol, terwijl HPA activatie juist domineert. Er is nog steeds een
staat van opwinding
3. Uitputting: de effecten van het herhaaldelijk aanpassen van het lichaam
aan stressoren die zich in de loop van de tijd ophopen, worden
allostatische belasting genoemd. Mogelijke effecten zijn een verzwakt
immuunsysteem, ziekte en schade aan organen.
Er wordt gedacht dat de fysiologische reacties die de GAS omschrijft optreden bij
iedere soort stressor. Echter houdt deze assumptie geen rekening met belangrijke
psychosociale processen zoals;
1) sommige stressoren veroorzaken een sterkere emotionele reactie dan
andere.
2) het patroon van fysiologische opwinding is afhankelijk van eustress en
distress.
3) cognitieve beoordelingsprocessen spelen een rol in de fysiologische reactie
op stress.
Er zijn vier factoren die belangrijk zijn in de algehele hoeveelheid lichamelijke
activiteit die optreedt bij fysiologische stress:
hoeveelheid blootstelling: wanneer we te maken hebben met
stressoren die frequenter, intenser of langduriger optreden, dan volgt een
sterke lichaamsreactie
mate van reactiviteit: individuen verschillen van nature in de mate van
reactiviteit – oftewel hoe heftig hun lichaam reageert op een bepaalde
stressor
, Probleem 1: “stress”
Pinel
Wanneer het lichaam wordt blootgesteld aan een bedreiging, dan leidt dit tot een
cluster van fysiologische veranderingen. Dit noemen we ook wel de
stressrespons, ofwel stress. Volgens Selye produceren alle stressoren hetzelfde
kernpatroon van fysiologische veranderingen, dit is echter een simplificatie. In
werkelijkheid is stress complex, gevarieerd en afhankelijk van meerdere factoren
Selye benadrukte dat de stressrespons een dualistische aard heeft: op de korte
termijn produceert stress adaptieve veranderingen die een organisme helpen om
op een stressor te reageren. Op de lange termijn produceert het veranderingen
die niet goed zijn voor het welzijn.
Volgens Selye ontstaat de stressrespons door activatie van de HPA-as. Hij
concludeerde dat een stressor invloed uitoefende op neurale circuits waardoor de
vrijlating ACTH door de hypofyse wordt gestimuleerd. De ACTH zorgt ervoor dat
glucocorticoïden worden vrijgelaten in de bijnierschors.
Naast het bovenstaande systeem speelt ons sympatisch zenuwstelsel ook een rol
in de stressrespons. Stressoren activeren dit deel van het centrale zenuwstelsel,
wat ertoe leidt dat epinefrine en norepinefrine worden vrijgelaten vanuit het
bijniermerg. Dit noemen we ook wel het SAM-systeem.
Stressoren produceren ook fysiologische reacties die een rol spelen in de
ontstekingsreacties van het immuunsysteem. Wat opvalt is dat stressoren leiden
tot een toename in cytokinen – een groep peptidehormonen die leiden tot
ontsteking en koorts.
links: HPA-as (langzaam & gecontroleerd door
hormonen), rechts: autonoom zenuwstelsel (snel door neuronen)
,Sarafino hoofdstuk 3
Stress heeft twee componenten
Fysiek: dit zijn directe materiele of lichamelijke uitdagingen
Psychologisch: dit gaat over hoe individuen omstandigheden in hun
leven opvatten
Deze componenten kunnen op 3 manieren bekeken worden:
1. Stress wordt gezien als een stimulus (stressor), zoals een veeleisende
baan of een ondraaglijke pijn. Fysieke of psychologisch uitdagende
gebeurtenissen of omstandigheden noemen we stressoren.
2. Stress wordt gezien als een respons, dit houdt zich bezig met de reacties
op stress. Onze reacties kunnen psychologisch zijn of fysiologisch
(bijvoorbeeld een verhoogde hartslag). Deze reacties op een stressor
noemen we strain (spanning).
3. Stress is een proces dat bestaat uit stressoren en spanningen maar voegt
nog een belangrijke dimensie toe; de relatie tussen de persoon en de
omgeving. Dit proces omvat interacties en aanpassingen – genaamd
transacties – met de persoon en de omgeving. Volgens deze benadering
is stress geen stimulus of een respons maar eerder een proces waarin de
persoon een actieve agent is die de invloed van een stressor kan
beïnvloeden door strategieën.
Stress is de omstandigheid waarin interacties tussen de persoon en de
omgeving ervoor zorgen dat een persoon een tegenstrijdigheid waarneemt
tussen fysieke en psychologische eisen van een situatie en de bronnen van zijn of
haar biologische, psychologische of sociale systemen om hiermee om te gaan.
Zo’n tegenstrijdigheid kan zowel realistisch zijn of alleen denkbeeldig.
Transacties in stress hebben vaak cognitieve beoordeling nodig. Cognitieve
beoordeling is een mentaal proces waarbij mensen twee factoren beoordelen:
Primaire beoordeling: of een vraag hun fysieke of psychologische welzijn
bedreigt; is het relevant voor mij? Is het goed of slecht? Is het bedreigend?
Secundaire beoordeling: heb ik genoeg middelen om de situationele eis
te kunnen hanteren?
, Dit proces hoeft niet op volgorde van primair naar secundair te worden
doorlopen.
Er zijn verschillende factoren die bepalen of een situatie als stressvol wordt
ervaren. Deze factoren kunnen we onderverdelen in persoonlijke factoren
(persoonlijkheidseigenschappen) en situationele factoren.
Stressoren kunnen tot verschillende responsen leiden. Over het algemeen kunnen
we drie dimensies van stress onderscheiden; biologische, psychologische en
sociale aspecten.
Biologische aspecten van stress
Het fysieke aspect van de respons op een stressor noemen we reactiviteit. Dit
wordt gekenmerkt door een staat van opwinding. Genetische factoren hebben
een invloed op de mate van reactiviteit die een persoon vertoont. Mensen met
chronische stress hebben vaak een verhoogde reactiviteit.
General adaptation syndrome (GAS)(algemene adaptatiesyndroom): dit
model bestaat uit 3 fases:
1. Alarmreactie: tijdens deze fase treedt de fight-or-flight respons op als een
noodgeval. De functie hiervan is om energiebronnen te mobiliseren. Dit
wordt op snelle wijze gedaan door het SAM-systeem (epinefrine en
norepinefrine) en op iets tragere wijze door het HPA-systeem (cortisol)
2. Resistentie: tijdens deze face probeert het lichaam van een organisme
om zich aan te passen aan een stressor. Het SAM systeem heeft hier een
minder sterke rol, terwijl HPA activatie juist domineert. Er is nog steeds een
staat van opwinding
3. Uitputting: de effecten van het herhaaldelijk aanpassen van het lichaam
aan stressoren die zich in de loop van de tijd ophopen, worden
allostatische belasting genoemd. Mogelijke effecten zijn een verzwakt
immuunsysteem, ziekte en schade aan organen.
Er wordt gedacht dat de fysiologische reacties die de GAS omschrijft optreden bij
iedere soort stressor. Echter houdt deze assumptie geen rekening met belangrijke
psychosociale processen zoals;
1) sommige stressoren veroorzaken een sterkere emotionele reactie dan
andere.
2) het patroon van fysiologische opwinding is afhankelijk van eustress en
distress.
3) cognitieve beoordelingsprocessen spelen een rol in de fysiologische reactie
op stress.
Er zijn vier factoren die belangrijk zijn in de algehele hoeveelheid lichamelijke
activiteit die optreedt bij fysiologische stress:
hoeveelheid blootstelling: wanneer we te maken hebben met
stressoren die frequenter, intenser of langduriger optreden, dan volgt een
sterke lichaamsreactie
mate van reactiviteit: individuen verschillen van nature in de mate van
reactiviteit – oftewel hoe heftig hun lichaam reageert op een bepaalde
stressor
