Trends en ontwikkelingen in de maatschappij
Samenvatting artikel 10 Instituties rondom het gezin
, Artikel 10: Instituties rondom het gezin
Van Daalen beschrijft paradoxe ontwikkeling: enerzijds intieme relaties meer privé geworden anderszijs zij ze
in sterke mate verbonden geraakt met voorzieningen en regelingen. In jaren 60 en 70 hebben geliefden en
ouders en kinderen meer ruimte gekregen om bepalen hoe zij samenleven. Hun omgangsvormen werden
soepeler (Wouters). Toegenomen pluformiteit is zichtbaar is veranderende plaats huwelijk. Hetero- en
homoseksuele gingen samenwonen of trouwen, sommige hadden latrelaties, anderen vormden woongroepen.
Seksuele vervulling werd losgemaakt van het huwelijk. Trouwen kreeg betekenis van formalisering. (Schnabel).
Relaties tussen geliefden, mensen samen huishouden vormen of ouders en kinderen hebben intiem karakter.
Overheid houdt afstand van privé-domein maar is actief betrokken bij scheppen, regelen en controleren van
condities waaronder intimi samenleven. Overheidsbemoeienis is toegenomen met komst
verzorgingsinstellingen op het gebied van sociale zekerheid, onderwijs, gezondheidszorg en maatschappelijke
hulpverlening. Verzorgingsorganisaties vormen werkterrein van leger hoogopgeleide beroepgroepen
(Duyventak). Professionals fungeren als brug tussen wettenschappelijke kennis en overheidsbeleid.
Privatisering en verstatelijking van persoonlijke relaties hebben op gebied van liefde, huishouden en kinderen
verschillende gedaante aangenomen.
Liefde
In postindustriële samenlevingen staat liefde tussen geliefden gelijk aan romantische liefde, erotische en
seksuele relatie, die spontaniteit en inlevingsvermogen veronderstelt. Liefde speelt zich af tussen 2 mensen die
zich niet laten leiden door tradities (Edward Shorter). Kenmerkend voor leven in hecht samenhangende
boerengemeenschappen dat mensen elkaar kenden, in oog hielden en controleerden. Verloven en trouwen
werd gezien als zakelijke overeenkomst die bredere familie aangingen, manier om economische of politieke
verbintenis tussen families te bezegelen. Seksueel verkeer werd alleen tussen gehuwden verooloofd , al viel
norm en praktijk niet altijd samen. Eerst moest een man de hand van zijn bruid vragen om door zijn schoon-
familie te worden geaccepteerd, daarna konden besprekingen tussen families beginnen. Van poëtische
ontboezemingen over liefde was geen sprake (Shorter). Wouters onderzocht veranderingen in hofmakerij van
e e e
stedelijke bourgeoisie in verschillende westerse landen in 20 eeuw. Tot 1 decennia 20 eeuw mochten
geliefden zich nooit in elkaars aanwezigheid vertonen zonder ddat ze gechaperonneerd werden. Functie van
e e
sociale controle was seksualiteit van meisje beperken tot huwelijk. In 1 decennia 20 eeuw veranderde relaties
tussen jongen en meisje, gaan vaker samen naar school en sporten samen. Verkering hoeft niet langer tot
verloving te leiden, is gemakkelijker geworden verloving verbreken. Volwassenen vreesden dat jonge paren zich
weinig van familiebelangen zouden aantrekken. Verschuiving veronderstelde een groter vermogen tot zelf-
controle, tot reflectie en flexibiliteit. Huwelijkssluitingen met Turkse of Marokkaanse partners uit land herkomst
leiden tot bezorgdheid over integratiemogelijkheden van nieuwe generatie immigranten. Turkse en Marok-
kaanse jongeren houden bij het kiezen van partner meer rekening met familieoverwegingen (Bouw & Sterckx).
In Nederlandse samenleving zijn jongeren autonomer geworden in het kiezen van partner en bepalen van
grenzen van hun gedrag. Romantische liefdesideaal is norm geworden. In hun verlangen naar seksualiteit en
liefde moeten partners rekening houden met elkaar, aan norm ligt meer egalitaire verhouding ten grondslag
waarin wederzijdse instemming en aantrekkingskracht uitgangspunten vormen. Gearrangeerde, soms
gedwongen, karakter van relaties en sociale ongelijkheid wordt binnen Nederlandse verhoudingen als
onaanvaardbaar beschouwd.
Huishoudens
In samenwonen en gezinsleven is belang van familieleden kleiner geworden en van verzorgingsstaat groter.
Huishoudens werden kleiner, gedachte dat het vroeger gebruikelijk was om in extended family-verband te
leven is een misverstand. Vorm van nostalgie behoord tot de folklore van moderne samenleving. In Nederland
e
heeft het proces van privatisering van gezinsverhoudingen relatief vroeg en krachtig voorgedaan in de 17
eeuw. Gezinnen trokken terug achter eigen voordeur. Nieuw voor deze tijd was dat zij scheiding aanbrachten
tussen woon- en werkgedeelte van huizen. Deze vorm van privatisering van gezinsleven heeft parallel voor-
e
gedaan in liefdesrelaties. Buren worden in loop 17 eeuw op afstand gehouden en kraamkamer wordt intieme
plaats (van Daalen). In Gezinsnotitie van Nederlandse Gezinsraad luidt definitie van gezin: leefeenheid waar
e
minstens 1 kind deel van uitmaakt (Hooghiemstra). Gedurende 20 eeuw is gemiddelde grootte huishoudens
afgenomen. Percentage 1 persoonshuishoudens is gegroeid. Partners kunnen bij bekrachtigen relatie in
huwelijk of geregistreerd partnerschap kiezen tussen verschillende varianten. Vanaf jaren 70 is aantal paren
kiest voor huwelijkse voorwaarden toegenomen. Partners staan autonomer tegenover elkaar dan vroeger
(Mourik). Mensen die ongetrouwd samenwonen kunnen financiële rechten en verplichtingen door notaris in
samenlevingscontract laten vastleggen of partnerschap bij burgerlijke stand laten registreren. Het
geregistreerde partnerschap en burgerlijk huwelijk zijn in 1998 en 2001 opgesteld voor mensen van hetzelfde
geslacht. Verklaring die wel door deze omwenteling wordt gegeven is dat psychiaters en pastores met
Samenvatting artikel 10 Instituties rondom het gezin
, Artikel 10: Instituties rondom het gezin
Van Daalen beschrijft paradoxe ontwikkeling: enerzijds intieme relaties meer privé geworden anderszijs zij ze
in sterke mate verbonden geraakt met voorzieningen en regelingen. In jaren 60 en 70 hebben geliefden en
ouders en kinderen meer ruimte gekregen om bepalen hoe zij samenleven. Hun omgangsvormen werden
soepeler (Wouters). Toegenomen pluformiteit is zichtbaar is veranderende plaats huwelijk. Hetero- en
homoseksuele gingen samenwonen of trouwen, sommige hadden latrelaties, anderen vormden woongroepen.
Seksuele vervulling werd losgemaakt van het huwelijk. Trouwen kreeg betekenis van formalisering. (Schnabel).
Relaties tussen geliefden, mensen samen huishouden vormen of ouders en kinderen hebben intiem karakter.
Overheid houdt afstand van privé-domein maar is actief betrokken bij scheppen, regelen en controleren van
condities waaronder intimi samenleven. Overheidsbemoeienis is toegenomen met komst
verzorgingsinstellingen op het gebied van sociale zekerheid, onderwijs, gezondheidszorg en maatschappelijke
hulpverlening. Verzorgingsorganisaties vormen werkterrein van leger hoogopgeleide beroepgroepen
(Duyventak). Professionals fungeren als brug tussen wettenschappelijke kennis en overheidsbeleid.
Privatisering en verstatelijking van persoonlijke relaties hebben op gebied van liefde, huishouden en kinderen
verschillende gedaante aangenomen.
Liefde
In postindustriële samenlevingen staat liefde tussen geliefden gelijk aan romantische liefde, erotische en
seksuele relatie, die spontaniteit en inlevingsvermogen veronderstelt. Liefde speelt zich af tussen 2 mensen die
zich niet laten leiden door tradities (Edward Shorter). Kenmerkend voor leven in hecht samenhangende
boerengemeenschappen dat mensen elkaar kenden, in oog hielden en controleerden. Verloven en trouwen
werd gezien als zakelijke overeenkomst die bredere familie aangingen, manier om economische of politieke
verbintenis tussen families te bezegelen. Seksueel verkeer werd alleen tussen gehuwden verooloofd , al viel
norm en praktijk niet altijd samen. Eerst moest een man de hand van zijn bruid vragen om door zijn schoon-
familie te worden geaccepteerd, daarna konden besprekingen tussen families beginnen. Van poëtische
ontboezemingen over liefde was geen sprake (Shorter). Wouters onderzocht veranderingen in hofmakerij van
e e e
stedelijke bourgeoisie in verschillende westerse landen in 20 eeuw. Tot 1 decennia 20 eeuw mochten
geliefden zich nooit in elkaars aanwezigheid vertonen zonder ddat ze gechaperonneerd werden. Functie van
e e
sociale controle was seksualiteit van meisje beperken tot huwelijk. In 1 decennia 20 eeuw veranderde relaties
tussen jongen en meisje, gaan vaker samen naar school en sporten samen. Verkering hoeft niet langer tot
verloving te leiden, is gemakkelijker geworden verloving verbreken. Volwassenen vreesden dat jonge paren zich
weinig van familiebelangen zouden aantrekken. Verschuiving veronderstelde een groter vermogen tot zelf-
controle, tot reflectie en flexibiliteit. Huwelijkssluitingen met Turkse of Marokkaanse partners uit land herkomst
leiden tot bezorgdheid over integratiemogelijkheden van nieuwe generatie immigranten. Turkse en Marok-
kaanse jongeren houden bij het kiezen van partner meer rekening met familieoverwegingen (Bouw & Sterckx).
In Nederlandse samenleving zijn jongeren autonomer geworden in het kiezen van partner en bepalen van
grenzen van hun gedrag. Romantische liefdesideaal is norm geworden. In hun verlangen naar seksualiteit en
liefde moeten partners rekening houden met elkaar, aan norm ligt meer egalitaire verhouding ten grondslag
waarin wederzijdse instemming en aantrekkingskracht uitgangspunten vormen. Gearrangeerde, soms
gedwongen, karakter van relaties en sociale ongelijkheid wordt binnen Nederlandse verhoudingen als
onaanvaardbaar beschouwd.
Huishoudens
In samenwonen en gezinsleven is belang van familieleden kleiner geworden en van verzorgingsstaat groter.
Huishoudens werden kleiner, gedachte dat het vroeger gebruikelijk was om in extended family-verband te
leven is een misverstand. Vorm van nostalgie behoord tot de folklore van moderne samenleving. In Nederland
e
heeft het proces van privatisering van gezinsverhoudingen relatief vroeg en krachtig voorgedaan in de 17
eeuw. Gezinnen trokken terug achter eigen voordeur. Nieuw voor deze tijd was dat zij scheiding aanbrachten
tussen woon- en werkgedeelte van huizen. Deze vorm van privatisering van gezinsleven heeft parallel voor-
e
gedaan in liefdesrelaties. Buren worden in loop 17 eeuw op afstand gehouden en kraamkamer wordt intieme
plaats (van Daalen). In Gezinsnotitie van Nederlandse Gezinsraad luidt definitie van gezin: leefeenheid waar
e
minstens 1 kind deel van uitmaakt (Hooghiemstra). Gedurende 20 eeuw is gemiddelde grootte huishoudens
afgenomen. Percentage 1 persoonshuishoudens is gegroeid. Partners kunnen bij bekrachtigen relatie in
huwelijk of geregistreerd partnerschap kiezen tussen verschillende varianten. Vanaf jaren 70 is aantal paren
kiest voor huwelijkse voorwaarden toegenomen. Partners staan autonomer tegenover elkaar dan vroeger
(Mourik). Mensen die ongetrouwd samenwonen kunnen financiële rechten en verplichtingen door notaris in
samenlevingscontract laten vastleggen of partnerschap bij burgerlijke stand laten registreren. Het
geregistreerde partnerschap en burgerlijk huwelijk zijn in 1998 en 2001 opgesteld voor mensen van hetzelfde
geslacht. Verklaring die wel door deze omwenteling wordt gegeven is dat psychiaters en pastores met
