Auteur: Sabine Truijens I Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar
Vrienden en Vrije Tijd
Hoorcollege 1 ............................................................................................................................... 3
Literatuur.................................................................................................................................. 6
Hoorcollege 2 ............................................................................................................................... 7
Basiscollege .............................................................................................................................. 7
Verdiepingscollege: Genetica en vriendschap .............................................................................10
Literatuur.................................................................................................................................17
Hoorcollege 3 ..............................................................................................................................23
Basiscollege .............................................................................................................................23
Verdiepingscollege: Populariteit bekeken vanuit ethologie ..........................................................25
Literatuur.................................................................................................................................30
Hoorcollege 4 ..............................................................................................................................35
Basiscollege .............................................................................................................................35
Verdiepingscollege: Sociale ontwikkeling van jonge kinderen.......................................................37
Literatuur.................................................................................................................................40
Hoorcollege 5 ..............................................................................................................................47
Basiscollege .............................................................................................................................47
Verdiepingscollege: Effect van sport op de ontwikkeling van jongeren ..........................................48
Literatuur.................................................................................................................................51
Hoorcollege 6 ..............................................................................................................................54
Basiscollege .............................................................................................................................54
Verdiepingscollege: Agressie .....................................................................................................56
Literatuur.................................................................................................................................61
Hoorcollege 7 ..............................................................................................................................66
Basiscollege .............................................................................................................................66
Verdiepingscollege: Sociaal emotionele vaardigheden ................................................................69
Literatuur.................................................................................................................................74
Hoorcollege 8 ..............................................................................................................................78
Basiscollege .............................................................................................................................78
Verdiepingscollege: Games .......................................................................................................81
Literatuur.................................................................................................................................85
Hoorcollege 9 ..............................................................................................................................93
Basiscollege .............................................................................................................................93
1
,Auteur: Sabine Truijens I Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar
Verdiepingscollege: De ontwikkeling van romantische relaties en seksualiteit in de adolescentie ...94
Literatuur.................................................................................................................................98
Hoorcollege 10........................................................................................................................... 105
Basiscollege ........................................................................................................................... 105
Verdiepingscollege: vriendschappen tussen jongeren met een verschillende migratieachtergrond
............................................................................................................................................. 108
Literatuur............................................................................................................................... 113
Hoorcollege 11........................................................................................................................... 119
Basiscollege ........................................................................................................................... 119
Verdiepingscollege: Sociale media en vriendschapsrelaties ........................................................ 121
Literatuur............................................................................................................................... 125
Hoorcollege 12........................................................................................................................... 130
Basiscollege ........................................................................................................................... 131
Verdiepingscollege: Ontwikkeling van seksualiteit en intimiteits-relaties bij adolescenten en jonge
volwassenen .......................................................................................................................... 133
Literatuur............................................................................................................................... 137
Made by: Sabine Truijens
Student Pedagogische wetenschappen, Universiteit van Amsterdam (2024)
2
,Auteur: Sabine Truijens I Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar
Hoorcollege 1
Theoretische inleiding
Integratieve benadering
Psychosociale ontwikkeling benaderen vanuit:
• Cognities
• Emoties
• Gedrag
• Biologie
• Sociale context
Model van Bronfenbrenner
• Microsysteem: De relaties tussen het kind en de personen uit zijn directe omgeving.
• Mesosysteem: De relaties tussen de verschillende microsystemen waarvan het kind deel
uitmaakt.
• Exosysteem: De meerdere maatschappelijke systemen waarvan het kind niet direct deel
uitmaakt.
• Macrosysteem: Een systeemlaag zonder mensen, met wetten, instituties en de daar
bijhorende waarden en normen.
• Chronosysteem: De tijd van ontwikkeling
Peers komen eigenlijk in alle bronfenbrenner voor
Normale en abnormale ontwikkeling
Er is een continuüm tussen normale en abnormale / problematische / psychopathologische
ontwikkeling:
• Er is een vage grens tussen normale en abnormale ontwikkeling.
• Aan normale en abnormale ontwikkeling liggen dezelfde processen ten grondslag
Grafiek normal distribution -> zelfwaardering bijvoorbeeld
Peer relations Past, present and promise
Twee belangrijke domeinen
(die zich bezig hielden met peers)
3
, Auteur: Sabine Truijens I Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar
Individuele verschillen (normaal verdeling -> hoger of lager dan gemiddeld, hoge of lage autonomie,
enz.)
Psychopathologie -> waarom is het gedrag het afwijkend en hoe komt dat?
Waarom zijn relaties met leeftijdgenoten interessant?
• Familierelaties zijn bestaande relaties en verticaal
• Relaties met leeftijdsgenoten zijn gekozen relaties en horizontaal
Leeftijdsgenoten die kies je en dat maakt die relaties zo bijzonder, waarom kies je de ene en de
andere niet? -> zijn horizontale relaties
Thema's
Kenmerken -> Hoe zien interacties tussen leeftijdgenoten er uit?
Effecten -> Wat zijn de antecedenten en consequenties van deze interacties?
Proces -> Welke mechanismes zijn verantwoordelijk voor deze effecten?
Kenmerken
(hoe zien interacties tussen leeftijdsgenoten eruit?)
Oriëntatie (naar wie is het gericht)
Sociale complexiteit
• Individu (wat wil je bereiken met de interactie en je geschiedenis (wat je hiervoor allemaal
hebt meegemaakt) speelt hierin een belangrijke rol)
De rol van de cultuur
• Macro (individu = westerse(autonomie, individu staat centraal), collectivistisch= oosterse (de
groep staat centraal, de familie))
• Micro (school, leeftijdsgenoten, buurt, sport)
Effecten
1. Wat gaat er vooraf aan interacties tussen leeftijdsgenoten?
2. Hoe zien de interacties tussen de leeftijdsgenoten eruit?
3. Wat volgt er op de interacties tussen leeftijdsgenoten?
Twee benaderingen voor het onderzoeken van effecten:
1. Oorzaak - gevolg
• Enkelvoudige causale relaties
2. Levensloop perspectief
• Voortdurende wisselwerking tussen oorzaak en gevolg (circulair)
4
Vrienden en Vrije Tijd
Hoorcollege 1 ............................................................................................................................... 3
Literatuur.................................................................................................................................. 6
Hoorcollege 2 ............................................................................................................................... 7
Basiscollege .............................................................................................................................. 7
Verdiepingscollege: Genetica en vriendschap .............................................................................10
Literatuur.................................................................................................................................17
Hoorcollege 3 ..............................................................................................................................23
Basiscollege .............................................................................................................................23
Verdiepingscollege: Populariteit bekeken vanuit ethologie ..........................................................25
Literatuur.................................................................................................................................30
Hoorcollege 4 ..............................................................................................................................35
Basiscollege .............................................................................................................................35
Verdiepingscollege: Sociale ontwikkeling van jonge kinderen.......................................................37
Literatuur.................................................................................................................................40
Hoorcollege 5 ..............................................................................................................................47
Basiscollege .............................................................................................................................47
Verdiepingscollege: Effect van sport op de ontwikkeling van jongeren ..........................................48
Literatuur.................................................................................................................................51
Hoorcollege 6 ..............................................................................................................................54
Basiscollege .............................................................................................................................54
Verdiepingscollege: Agressie .....................................................................................................56
Literatuur.................................................................................................................................61
Hoorcollege 7 ..............................................................................................................................66
Basiscollege .............................................................................................................................66
Verdiepingscollege: Sociaal emotionele vaardigheden ................................................................69
Literatuur.................................................................................................................................74
Hoorcollege 8 ..............................................................................................................................78
Basiscollege .............................................................................................................................78
Verdiepingscollege: Games .......................................................................................................81
Literatuur.................................................................................................................................85
Hoorcollege 9 ..............................................................................................................................93
Basiscollege .............................................................................................................................93
1
,Auteur: Sabine Truijens I Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar
Verdiepingscollege: De ontwikkeling van romantische relaties en seksualiteit in de adolescentie ...94
Literatuur.................................................................................................................................98
Hoorcollege 10........................................................................................................................... 105
Basiscollege ........................................................................................................................... 105
Verdiepingscollege: vriendschappen tussen jongeren met een verschillende migratieachtergrond
............................................................................................................................................. 108
Literatuur............................................................................................................................... 113
Hoorcollege 11........................................................................................................................... 119
Basiscollege ........................................................................................................................... 119
Verdiepingscollege: Sociale media en vriendschapsrelaties ........................................................ 121
Literatuur............................................................................................................................... 125
Hoorcollege 12........................................................................................................................... 130
Basiscollege ........................................................................................................................... 131
Verdiepingscollege: Ontwikkeling van seksualiteit en intimiteits-relaties bij adolescenten en jonge
volwassenen .......................................................................................................................... 133
Literatuur............................................................................................................................... 137
Made by: Sabine Truijens
Student Pedagogische wetenschappen, Universiteit van Amsterdam (2024)
2
,Auteur: Sabine Truijens I Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar
Hoorcollege 1
Theoretische inleiding
Integratieve benadering
Psychosociale ontwikkeling benaderen vanuit:
• Cognities
• Emoties
• Gedrag
• Biologie
• Sociale context
Model van Bronfenbrenner
• Microsysteem: De relaties tussen het kind en de personen uit zijn directe omgeving.
• Mesosysteem: De relaties tussen de verschillende microsystemen waarvan het kind deel
uitmaakt.
• Exosysteem: De meerdere maatschappelijke systemen waarvan het kind niet direct deel
uitmaakt.
• Macrosysteem: Een systeemlaag zonder mensen, met wetten, instituties en de daar
bijhorende waarden en normen.
• Chronosysteem: De tijd van ontwikkeling
Peers komen eigenlijk in alle bronfenbrenner voor
Normale en abnormale ontwikkeling
Er is een continuüm tussen normale en abnormale / problematische / psychopathologische
ontwikkeling:
• Er is een vage grens tussen normale en abnormale ontwikkeling.
• Aan normale en abnormale ontwikkeling liggen dezelfde processen ten grondslag
Grafiek normal distribution -> zelfwaardering bijvoorbeeld
Peer relations Past, present and promise
Twee belangrijke domeinen
(die zich bezig hielden met peers)
3
, Auteur: Sabine Truijens I Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar
Individuele verschillen (normaal verdeling -> hoger of lager dan gemiddeld, hoge of lage autonomie,
enz.)
Psychopathologie -> waarom is het gedrag het afwijkend en hoe komt dat?
Waarom zijn relaties met leeftijdgenoten interessant?
• Familierelaties zijn bestaande relaties en verticaal
• Relaties met leeftijdsgenoten zijn gekozen relaties en horizontaal
Leeftijdsgenoten die kies je en dat maakt die relaties zo bijzonder, waarom kies je de ene en de
andere niet? -> zijn horizontale relaties
Thema's
Kenmerken -> Hoe zien interacties tussen leeftijdgenoten er uit?
Effecten -> Wat zijn de antecedenten en consequenties van deze interacties?
Proces -> Welke mechanismes zijn verantwoordelijk voor deze effecten?
Kenmerken
(hoe zien interacties tussen leeftijdsgenoten eruit?)
Oriëntatie (naar wie is het gericht)
Sociale complexiteit
• Individu (wat wil je bereiken met de interactie en je geschiedenis (wat je hiervoor allemaal
hebt meegemaakt) speelt hierin een belangrijke rol)
De rol van de cultuur
• Macro (individu = westerse(autonomie, individu staat centraal), collectivistisch= oosterse (de
groep staat centraal, de familie))
• Micro (school, leeftijdsgenoten, buurt, sport)
Effecten
1. Wat gaat er vooraf aan interacties tussen leeftijdsgenoten?
2. Hoe zien de interacties tussen de leeftijdsgenoten eruit?
3. Wat volgt er op de interacties tussen leeftijdsgenoten?
Twee benaderingen voor het onderzoeken van effecten:
1. Oorzaak - gevolg
• Enkelvoudige causale relaties
2. Levensloop perspectief
• Voortdurende wisselwerking tussen oorzaak en gevolg (circulair)
4
